Nedersaksies B

Uut Wikipedie, de vrye encyklopedy
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Hier stoat woorden die of in 't Nedersaksisch mit B begunt oet 't Nedersaksisch woordenboek. De woorden bint underverdield op alfabetische volgorde van 't Nederlaandse woord.

Baby[bewark | bronkode bewarken]

Baksteen[bewark | bronkode bewarken]

Bang[bewark | bronkode bewarken]

  • Achterhooks:
    • grieuweleg
    • spochtereg
    • oepereg
  • Drèents:
  • angstig
  • ba(a)ng(e)
  • begiete
  • benauwd
  • drieterig
  • redde
  • richtig
  • schee, schichtig, schie, schoft(er)ig, schörftig, schuchtig, schu(r)ftig
  • schietens
  • Grönnegs:
    • baang(e)
    • benaauwd ("heel bang" = "schietensbenaauwd")
    • buizeg
  • Sallaans:
    • bange
    • schichtig
    • schijterig
    • drieterig
  • Stellingwarfs: bange, angstig
  • Tweants:
    • bange
    • In ne zinne: "ik bange mie".
    • bangelik
    • höarig (angstig an elegd)
    • huwerig
    • griwwelig
    • benöwd
  • Urkers: ...
  • Veluws: bang(e), angstig

Bangerik[bewark | bronkode bewarken]

Barbecue[bewark | bronkode bewarken]

  • Nederlands:
    • barbecue
    • grill (bv. Het vlees ligt op de ~)
  • Grönnegs:
    • braai
    • barbeque
      • "barbecueën" is braaien of dikdoun ien toen
  • Tweants:
    • broadn, broajn
    • bröadseln
    • barbequen, berbekjoewn
    • informeel: beerbekjoew, bierbeknooi
    • snisteren (up de snisterplatte)

Bed[bewark | bronkode bewarken]

  • Stellingwarfs:
    • bedde
    • berre
    • britse
    • lappebak
  • Tweants:
    • berre
    • bedde
    • informeel: nöst
    • informeel: leager
    • informeel:val
  • Urkers: bedde of beade
  • Veluws:
    • bed(de)of bède
    • berre of bère
    • ledeka(a)nt

Bedelen (van een hond)[bewark | bronkode bewarken]

Bedorven (van levensmiddelen)[bewark | bronkode bewarken]

Beeldscherm[bewark | bronkode bewarken]

Beginnen[bewark | bronkode bewarken]

Begroeten[bewark | bronkode bewarken]

Bellen (met telefoon)[bewark | bronkode bewarken]

Beroep[bewark | bronkode bewarken]

  • Achterhooks:
    • beroop
    • wark
  • Drèents:
    • affaire, affeer
    • beroep
    • geleuf, geleuve, geloof, gelove
    • hantering
    • officie
    • stiel
    • vak
    • wa(a)rk
  • Grönnegs:
    • beroup (hebben)
    • affeer (hebben)
    • waark (doun)
  • Sallaans:
    • broep
    • wark
  • Stellingwarfs:
    • beroep
    • vak
    • wa(a)rk
  • Tweants:
    • werk, wark, waark, woark, ezw.
    • beroop
    • as vroage: Wat doo'j (vuur woark)?
  • Urkers: ...
  • Veluws:
    • beroep (hemmen/hen)
    • wa(a)rk, wärk (doon/doen)

Beschuit[bewark | bronkode bewarken]

Bewaar-/droogplaats voor spek en ham[bewark | bronkode bewarken]

Bezem[bewark | bronkode bewarken]

Bieslook[bewark | bronkode bewarken]

[disse mal bewarken]

Bij[bewark | bronkode bewarken]

Bijdehand[bewark | bronkode bewarken]

Binnenstebuiten[bewark | bronkode bewarken]

Blaffen[bewark | bronkode bewarken]

  • Achterhooks:
    • blökken
  • Drèents:
    • blaffen
    • anslaon
    • bleken
  • Grönnegs:
    • belken, bölken (ook NL: schreeuwen)
    • blavven (nait van n hond, mor van mìns, bv. as er schèlden dut of slim housten mout)
  • Sallaans:
    • blokk'n
  • Tweants:
    • blekn
  • Veluws: bleuken, blaffen

Bliksem[bewark | bronkode bewarken]

Bloem[bewark | bronkode bewarken]

Bocht (in de weg)[bewark | bronkode bewarken]

Boekweit[bewark | bronkode bewarken]

[disse mal bewarken]

Boeren[bewark | bronkode bewarken]

Boerderij[bewark | bronkode bewarken]

[disse mal bewarken]

Boerenkool[bewark | bronkode bewarken]

Boermarke[bewark | bronkode bewarken]

  • Nederlands:
    • boermarke
    • mark
    • (gemeenschappelijk) dorpsgebied

* Dizze verschaaidene benoamens hebben niks te doun mit dialektverschillen, môr mit kultuurverschillen tuzzen de gebieden. Dit is verliekensboar mit t faait dat n onnatuurleke woonhoogte ien Grunnen n wierde nuimd wordt en ien Fraislaand n terp. Dit het niks te doun mit t Grunnegs en t Frais, môr wel mit t kultuurverschil tuzzen Grunnen en Fraislaand.

Boek[bewark | bronkode bewarken]

Boodschap (informatie)[bewark | bronkode bewarken]

  • Achterhooks:
    • bosskop Vb: A'j der ene houwt, brech dat de bosskop wal oaver
  • Drèents:
    • bosschop, -schup, 'bood-, bös-
    • bod (bod doen, bod kriegen, op bod sturen)
  • Grönnegs:
    • bosschop
    • bösschop
  • Oostfreisk:
    • bösskup (Platduutske skriefwies: Böskupp)
  • Sallaans:
    • bosschop / bosskop
  • Stellingwarfs:
    • bosschop (klinkt as bosskop)
    • bestelling
    • tieding(e), tiedige, tiediging
  • Tweants:
    • beskeed (meesttieds as antwoord)
    • bod
    • bosskop
    • tiejige, tieding
  • Urkers: ...
  • Veluws:
    • booschap
    • tiejige, tieng

Boodschap (inkopen)[bewark | bronkode bewarken]

Boomgaard[bewark | bronkode bewarken]

Boomstronk[bewark | bronkode bewarken]

Boos[bewark | bronkode bewarken]

  • Achterhooks:
    • helleg
    • gifteg
    • kwoad
    • mietereg
  • Drèents:
    • boos beus, beuze
    • donders
    • gallig
    • grel
    • hellig
    • hels
    • kils, kils in de kop
    • krang(e)
    • kwaod
    • lillek
    • obstinaot, obsternaot
    • pikantig
    • rebels
    • roeg, roeg in de kop
    • rouwzinnig, rozinnig
    • verbraand
    • vergreld
    • verkeerd, de kop verkeerd hebben, verkeerd wezen
    • voel
  • Grönnegs:
    • bremsterg
    • lèlk
    • kwoad
    • vaals
    • vergrèld
    • voel
  • Oostfreisk:
    • kwoud (mit staarke diftong [kwoued]; Pdt: quaad)
    • lelk
    • filaineg (Pdt: fileenig)
    • vergrelt (pdt: vergrellt)
  • Sallaans:
    • hellig
    • giftig
    • kwoad
    • lillek
    • obsternoat
    • gallig
    • voel
    • hels
  • Stellingwarfs:
    • kwaod
    • lillek
    • verkeerd, de kop verkeerd hebben, verkeerd wezen
  • Tweants:
    • hellig
    • krang (in de kop) (teegndroads)
    • lellek (in de kop)
    • vergreld
    • gék in de kop (totaal boetn zikzelf van helligheaid)
  • Veluws:
    • hellig
    • leed
    • kwaod
    • boos
    • lillijk
    • verkeerd*
    • on(g)deugend

Bord[bewark | bronkode bewarken]

Bot[bewark | bronkode bewarken]

Boterham[bewark | bronkode bewarken]

  • Achterhooks:
    • pläk brood of stoet
    • botteram
  • Drèents:
    • brokkie(n)
    • brukkie(n)
    • brug(ge)
    • brogge
    • brögge
    • stoetbrugge
    • plakkie(n) stoete
  • Grönnegs:
    • brog(ge)
    • stoetje
    • stutebrog
    • homstôk
  • Oostfreisk:
    • stoetje (Platduutske skriefwies: Stuutje)
    • broodje
    • boll(e)
  • Sallaans:
    • stoete
    • broochie(n) / brööchie(n)
    • bot(t)eram
  • Stellingwarfs:
    • boltien
    • brotien
    • broggien

Box[bewark | bronkode bewarken]

Braam (vrucht)[bewark | bronkode bewarken]

Braam (oneffenheid)[bewark | bronkode bewarken]

Breien[bewark | bronkode bewarken]

Brievenbus[bewark | bronkode bewarken]

Broek (kleding)[bewark | bronkode bewarken]

Broekzak[bewark | bronkode bewarken]

  • Achterhooks:
    • tes(se)
    • tuk
  • Drèents:
    • buus, buze
    • boksembuus
    • nao(d)zak, naozik, naozuk
  • Grönnegs: buuts(e) (ook bie aandere klaidenstokken)
  • Oostfreisk:
    • buus (Platduutske skriefwies: Büs)
    • buksentask(e) (Platduutske skriefwies: Büxentask(e))
  • Sallaans:
    • tuk
    • buze
    • buuste
  • Stellingwarfs: buze
  • Tweants:
    • tuk (hier zol n naamn Tukker vandan komn vuur Tweantenaar)
    • taske
    • noasek (verbastering van noadzak, meesttieds in kleardracht)
  • Urkers: diezek
  • Veluws:

Broeierig[bewark | bronkode bewarken]

  • Achterhooks:
    • breuiereg
  • Drèents:
    • brapsig
    • brödsig
    • bruiig, bru(u)ierig
    • geil
    • gruizaam (ok greui-, -zam, -zaom)
    • hetsig
    • huiig
    • mats
    • morsig, móssig, mósserig
    • smoel, smool
    • smoezig
    • sof
  • Grönnegs:
    • bruier(e)g
      • Ien Oost Grönnen oetsproken as [bröjerg]
      • Ien West Grönnen oetsproken as [braüjerg] zo as de Nederlaandse "ui"
    • bak, baak
    • klamsk (letterlieks Nederlaands: plakkerig/drukkend)
  • Sallaans:
    • bruierig
    • breuierig
    • klam(me)
  • Stellingwarfs: bru(u)ierig
  • Tweants:
    • benauwd
    • klam
    • plakkerig
  • Urkers: ...
  • Veluws:
    • breuierig
    • moekerig weer (drukkend, loommakend weer)

Broer[bewark | bronkode bewarken]

Brood[bewark | bronkode bewarken]

Brug[bewark | bronkode bewarken]

  • Achterhoeks: brugge
  • Drèents:
    • brog(ge), brug(ge)
    • bat (KVD, MD, ZOV), batte (ZOV, ZWN, VK), badde (VK), batting (ZWZ), badding (ZWZ) - een plaanken broggien, lös of vaste, vake in de veengebieden
    • til (ZOZ, KVD), tille (ZWZ) - veur een plaanken broggien
  • Grunnegs:
    • brog, brug(ge)
    • badde
    • til - veur een plaanken brog
  • Sallaans:
    • brugge
  • Stellingwarfs: brogge
  • Tweants:
    • brugge (algemeen)
    • spikke (loopplaanke, oawer sleute en venne)
    • voonder (loopplaanke, oawer sleute en venne)
    • batting (Vjens)*
  • Veluws: brog(ge), brug(ge)

*'Meestal was [de timmerwaaikplaase] 'n hölt'n löösie, de schaafboanke in de midd'n en òn wierskoant'n vòn de boanke 'n paa oole battings um waaver hèn te loop'n, wònt ne vloor zat t'r aait neit in'. Uut 'Timer'n in vroeger dääge', in Eshuis e.a. (1989), Vjenneproot

Bruiloft[bewark | bronkode bewarken]

Brutaal[bewark | bronkode bewarken]

  • Achterhooks:
    • frech
  • Drèents:
    • strebaant (ok stra-, -bant)
    • bretaol, brutaal, priktaol, pertaol
    • astra(a)nt, akstrant, astrantig, ekstra(a)nt, apstrant, astrakt
    • bal, pal
    • bol(t)
    • bols
    • frech (ZOV)
  • Grönnegs:
    • astrant
    • strabant
    • mit n grode mond
  • Tweants:
    • astraant (oolderwets, hoaste nich mear broekt)
    • brutoal, brutaal
  • Veluws: strabant*

Buik[bewark | bronkode bewarken]

  • Achterhooks: boek
  • Drèents:
    • boek, buuk
    • balg (informeel)
    • knapzak
    • lief
    • mars
    • pens, pèens, pèenze, ponse (informeel)
    • romp
  • Grunnegs:
    • lief
    • pokkel (negatief, bv. "Hai het n dikke ~")
    • buuk, boek (oet t Nederlaands, t woord bestaait wel môr wordt aigelks nait broekt)
  • Sallaands:
    • boek
    • ballig (meer as 'romp')
    • peanze (informeel)
  • Stellingwarfs: boek, buuk
  • Tweants: boek
  • Urkers:
    • buk
    • pins
  • Veluws:

Buiten[bewark | bronkode bewarken]

  • Nederlands: buiten
  • Achterhooks:
    • boeten (noordoost), buten (zuudwest)
  • Drèents: boeten, buten
  • Grönnegs:
    • boeten, buten (WEK)
    • oeter- (verolderd; ien konstruksies as oeterdieks (buitendijks), oeterbaintje (buitenbeentje), ezw.)
  • Oostfreisk:
    • ruten (Platduutske skriefwies: ruten)
    • boeten (Platduutske skriefwies: buten)
    • oeter- (Pdt sw: uter-; in konstruksjonen as oeterdieks uzw.)
  • Sallaans:
    • buutn
  • Stellingwarfs: buten
  • Tweants: boetn

Bunzing[bewark | bronkode bewarken]


  • Achterhooks: ulk
  • Drèents
    • buusling (algemien)
    • beu(i)nzelk, bunzelk (MD)
    • beuinzelk, beunzeling, bunzel (KVD, ZOV)
    • buunsling, buunzeling, buunzik, buunze (MD, ZOZ, ZWN)
    • buzelk (ZOZ)
    • buzelink, buzink, buunzi(n)k, buunzing (ZWZ)
    • meerten
    • mutte
    • ulk
  • Grunnegs:
    • ulk (ook broekt om t Nederlaandse bah! oet te drokken)
    • bunzel (ook broekt veur aine dij stinkt)
    • mud
  • Stellingwarfs:
  • Een ulk is in 't Drèents wieder ok een viesterd (iene mit smerrige gewoontes; vandaor ok zo zwart as een ulk) en een frabbe (een aorig, mar ok ondeugend kiend: vake ulkie(n) enuumd).
  • In 't Selterfries, 't Fries det ze in Noordwest-Duutslaand in een paar dörpen praot, het 't diertien ok ulk.

Buur[bewark | bronkode bewarken]

  • Achterhooks: noaber, mv. noabers (mangs ook noawas)
  • Drèents:
  • Grönnegs:
    • noaber
    • naiber
    • noaberske/naiberske (buurvrouw)
      • Van oosprong verwees allend t dail -ber noar buur as letterliekse vertoalen. t Dail "noa" betaikent "dicht bie" (zai ook t Duutse "in der Nähe" = "in de buurt"). "Noaber" kin den ook letterlieks vertoald worden as "nabuur" (naburig persoon).
    • buur (verhollaandst)
  • Oostfreisk: nouber (Platduutske skriefwies: Nahber)
  • Sallaans: noaber, boer
  • Stellingwarfs:
    • buur(man/vrouw(e))
    • naober
  • Tweants:
    • noaber, mv. noabers (mangs ook noawas. Vuural op n boer nog gebroekt)
    • buurleu, buurman, buurvrouwe)
  • Urkers: ...
  • Veluws: buren