Riesn

Uut Wikipedia, de vrye encyklopedy
Riessen
Stad in Nederlaand Flag of the Netherlands.svg
Vlagge van Riessen Wapen van Riessen
(Vlagge van Riessen) (Wapen van Riessen)
Riessen (Oaveriessel)
Riessen
Riessen
Bestuur
Provinsie NL-OV Oaveriessel
Gemeente Riessen-Hoolten
Geografie en bevolking
Inwonners
28000 (?)
Koordinaten 52° 18′ N, 6° 31′ O

Koördinaoten: 52° 18′ N, 6° 31′ O

Aoverig
Belangrieke verkeersaoders N350
Netnummer 0548
Postkode 7461-7463
Offisiële webstae
www.rijssen-holten.nl
De Pelmölle
NS-stasjon van Riesn

Riessen (Hollands: Rijssen) is ne stad in Tweante, in de gemeente Riessen-Hoolten, in de Nederlandse provincie Oaveriessel. Der wont roem 28.000 leu.

Wat vuur nen zet of et precies besteet weet gin menske. Oet opgreawingen van onder mear nen urn van tusken 1100 en 800 v. K. blik at der in de Bronstied al leu wonnen[1]. En et is dudelik at 'n Angelsaksischen monnik Leefwin der in et zeuwende joarhonderd al een köarkske optrök. In 1243 gavven biskop Otto III van Holland van et Sticht Utrecht Riessen stadsrechten, umdat hee verskel har met 'n groaf van Goor.

Van Riessen wörd vake zegd det et een duur mekoar stoark gereformeerde bevolking hef. Dit neet de grötste groep van Riessen, mer ze valt wal et meeste op duur ne strakke noaleaving van 'n Biebel, onderskeidende kleare en anholden van de zundagsröste. Ze stekt doarbie of tegen de umliggende plaatsen, dee as mear Rooms-Katholiek zint of helemoal neet geleuwig. Tegenoawer éne katholieke koarke hef Riessen tientallen Protestantse koarken en koarkgemeenskoppen. Doarnöast hef Riessen ook grote gemeenskoppen Suryoye en Molukkers en nog ne kleine groep Turkse moslims.

Vanoet een Kalvienistisch plichtsgeveul en ideeën oawer arbeid boert Riessen op ekonomisch gebeed landelik good. Völle blöaiende bedriewen oet Riessen zint van stoark gereformeerde families. Riessen hef een nauw sociaal netwoark, woerin as onder mekaar handel driewen blöait.

Oet Riessen köm Harm oet Riessen, komiek en vrogeren pressentator van RTV Oost. Riessen was ook wonstea van de skriewersbreurs Belcampo en Koarel van 'n Notoaris. Belcampo beskreef et Riessen van zinnen tied in zien book Het grote Gebeuren, wat em in Riessen neet geleefd maakten. Koarel is bekeand ewörden van de Tweantse wöördebeuke en reizeverhalen, zo as Noar 't Vuerspiejige Eailaand van 1951.

Riessen hef een aktief verenigesleawen, met dree vootbalvereniges, ne muziekverenige, nen tennisklub en verskeidene peardriejvereniges. As deel van de gemeente Riessen-Holten is et ekeuzen as Nederlands meuiste wandelstea van 2012. In theaterhalle et Parkgebouw treadt regelmoatig bekeande en minder bekeande artiesten op.

Naamherkomst[bewark | bronkode bewarken]

'n naam Riessen steet vuur et eerst op nen vrachtbreef van den Groaf van Dalen (1188), woerin as de parrochia Risnen eneumd wörd. De Skildkoarke, den at doomoals nog Dionysius-koarke heetten, was et middelpeunt van et karspel Riessen.

Oawer 'n herkomst van 'n naam bestoat meardere verhalen. Nen populairen is dat der ooit tusken Riessen en Holten een bos gröaien, dat met nen zwoaren storm kats van de bene höwwen wör. De stämme, de holten, warren evöllen noar et zuudwesten (Holten), de dunne täkkes en et loof (de riezen) noar et noordoosten (Riessen). Wier een ander verhaal meant dat Riessen te maken hef met de ligging an de regge, woer as reed gröaien. De nearzetting wör ebouwd bie de riezen (de reedkragens) bie 'n oa. De olde name vuur de Regge is 'n Oa. Dat wör samenetrökken töt Risnoa, wat heanigan verwatern töt Risne.

Een doarde verhaal wil at 'n naam al bie 'n monnik Leefwin vortköm, oet et Angelsaksisch. Den bouwen ziene koarke bie wat bulten in et landskop (Riessen ligt tegen 'n Koerbeld an, ne heugte in et landskop). Nen opheuging is in et (old)-engels nen rise.

Verleden[bewark | bronkode bewarken]

Oet opgreawingen en grafheuwels op 'n Borkeld (net zuudwestelik van Riessen) blik at hier al zo'n 5000 vK leu wonnen. Van dee leu is weinig bekend.

'n Angelsaksischen monnik Leefwin (Lebuïnus) köm in et joar 754 noar et oosten van Nederland hen, um de Sassen, dee as de Germaanse Mythologie anhungen, bie et Kristendom te kriegen. Onder mear in Riessen leut hee ne koarke bouwen. De Sassen zatten hier neet op te wochten en höwwen of branden de Dionysiuskoarke een poar moal kort. In de Vikingtied maken de Noormänne der nog es een moal kant woark van.

Stadsrechten[bewark | bronkode bewarken]

Riessen kreeg stadsrechten toen at den bisskop van Utrecht, Otto III van Holland, verskel kreeg met zinnen leenman, den Groaf van Goor. Den gung te völle zin egenen gank in zinnen borg en begun zonder goodkuring van den bisskop besloeten te nemmen. Um disse macht in te dammen, gavven den bisskop op 5 mei 1243 stadrechten an Riessen. Det heuld in det Riessen twee joarmoarkten holden meug (wat de Riessense knippe good vulden) en det Riessen zikzelf verdeadigen meug. Det deed Riessen duur wallen en singels an te leggen. Verskeidene stroatnaams doot hier nog aait bod van: Huttenwal, Walgaarden, Walstroate. Et stadsrecht van Riessen is verbunden met et stadsrecht van Deawenter. Zodöanig treud ook Riessen rond 1350 onder Deawenter too töt de Hanze.

Riessen har as heuwdplaatse van et richterambt Kedingen et Hoge Banke-recht, woerduur as umliggende döarpe vuur rechtsproake noar Riessen mossen kommen. Dit bleef töt an de Fraanske tied bestoan. Der wör nog wal eerst verskeaidene moalen esteggeld tusken Goor en Riesn noar wee at det recht zol goan. Riessen behearden de Riessense kwarteern: Hoge Heksel, Wierdn, Rektum, Iepeloo, Eanter, Nötter, Sunnoa en Ealsen. Riessen har dree stadspoorten: de Möllepoorte, Ealsenerpoorte en de Hoarpoorte. Den Riessensen achternaam Poortman dut hier nog an deanken. 's Oawends deden ze in Riessen um half tiene de klokken luden um an te gewen det de poorten too gungen. Nog aait wordt in Riessen um dissen tied de klokken eluudt. Den zudeliken ingank van Riessen wör slim bewaakt met de Hooltertoren (rechtevoort nog in den stroatnaam: Holtertorensweg) op den Koerbeeld. Zwöardere verdeadiging har Riessen neet neudig, want wiedters lea et tusken morre- en vennelanden.

Nöast havezate Den Oosterhof, den as nog aait besteet, har Riessen havezate de Beverfeurde (rechtevoort Bevervoorde eneumd). In 1323 heurden et de familie Van Beverfeurde. Et zol van vroger oet ne peardewisselplek vuur den bisskop ewest hebben, as den duur Tweante mos. Van et kasteel is niks mear oawer. Der stoat non bejoardenwonningen, mear de stroate het nog aait De bevervoorde.

Stadsbesteur[bewark | bronkode bewarken]

Riessen har een stadsbesteur en zes börgemeaisters. Disse woarkten tegelieke as skepens en as road. De skepens warren vuur veer moand in et joar een vast koppel. As dee veer moand umme warren, har et volgende koppel de buurte. De skepens harren een oetgebreaid pakket an taken. Ze warren ook rechters in onegelike zaken, zo as et opstellen en vastleggen van aktes. De skepens van Riessen gedreugen zik feaitelik as moarkerechters. Nöast de stad Riessen ha'j ook ne moarke Riesn. Dit lea um Riessen too.

Noa et 18de joarhonderd was Riesn verdeeld in zes kwarteers van 12 rotten (wieken). Disse rotten besteunden vuural oet de euldste stroaten. De bekeandste nog bestoande rotten zint: 'n Skeeld, Hoarstroate, Ealsenerstroate, Bouwstroate, Walstroate, Rozengoarde, Grotestroate, Boomkaamp en den Huttenwal. Et gebeed um Riessen hen neumden ze moarkegrond. Heanig an köm dit duur de gröai van Riesn binnen de stad te liggen, woernoa as de leu et et boetenrot neumden. In et 18de joarhonderd besteund Riessen dus oet 12 rotten en één boetenrot. Et Boetenrot har bie verkiezings gin inspraak, umdet et boeten et stadswigboold völ. In alle kwarteers konnen de inwonners twee man anwiezen vuur et besteur. Op dee wieze har Riesn dus 12 leu in den road, woervan as der 6 in de regearing van Riessen oawerblewen.

Reformasie[bewark | bronkode bewarken]

Et Besloet van 1598 um de Reformasie der duur te kriegen, har in Riesn neet völle invlood. Van 1601 töt 1628 probeerden de classis van Deawenter de Riessenders de wil op te leggen en de Reformasie duur te driewen. Mear den Italiaan Spinola vereuwerden de belangrieke Tweantse stad Oldenzel, woerduur as heel Tweante wier Rooms-Katholiek wör. Den Magistroat van Riessen deed niks op Deawenter op oet en den oolden pastoor Rutgerus Braemcamp bedinden noa zinne ofzetting as priester nog gewoon de Roomske mis. De Classis verbeud doarop alle soorten "paapse afgoderij". De grotendeels nog Katholieke inwonners gungn geregeld op bedevoart noar et Healige Bloodhoes in de Martinuskoarke van Moarkel, umdet ze doar een reliek van et Heailige Blood van Jezus Kristus bewoarden. Op disse bedevoarten steunden zwoare bootes. Noa pastoor Braemcamp was et nog lange onröstig in Riesn, en de inwonners blewen nog lange bekeand as egenwieze leu. Pas tegen et eande van et 18de en et begin van et 19e joarhonderd wör Riessen verdan mear gerefformeerd.

Bereuwing en oorlog[bewark | bronkode bewarken]

De euldst bekeande bereuwing is van 1497 duur Hendrik V van Wisch, nen bannerhear van kasteel Wisch oet t Härtogdom Gelre. De stad kon niks beginn um de bereuwing te vuurkomn. In 1510 wol Karel van Gelre Riesn löagreuwn. t Stadsbesteur kon det met n geeldbedrag ofkoopn. In 1517 probeerdn he t nog n keer.

Tusken 1580 en 1584 har Riesn t meest te maakn met n Tachtigjoarigen Oorlog. Deawnter völ onder stoatsbehear, en Oldnzel was van de Spanjoardn. Disse partiejn tröfn mekoar regelmoatig halfweg um te vechtn: bie Riesn. In 1583 wör Riesn in n brand estökn duur n Spanjaard Fransisco Verdugo, den't ook de verdeadigingswaln leut vorthaaln. In 1584 kömn Engelse en Duutse huursoldoatn van t Stoatse leager, dee't inwonners van Riesn giezelden. Met 2100 Karolusgeulden konn dee wordn vrie ekocht.

n Toewmoaligen biskop van Meunster, Bernhard van Galen, ook wal bekeand as "Bomnbearnd", pleundern Riesn twee moal; t eerste moal direks noa niejjoar in 1666, t tweede moal in 1672.

Industriële tied[bewark | bronkode bewarken]

In 1750 wör an n Oa de Pelmölle bouwd duur de Riesnse femilie Ter Horst. Ter Horst was nen grootn naam in Riesn, den't n groot femiliebedrief opstartn. Op n bepoald momeant har Ter Horst nen steenfabriek, nen hoolthandel en textielfabriek. De Koninklijke Jutespinnerijen en -weverijen van Ter Horst & Co (Duur de Riesnders "n Stoom" eneumd) warn mear as 125 joar lank de driewende ekonomiese kracht in Riesn. Noar Ter Horst zint twee stroatn verneumd (Ter Horstlaan en Ter Horststroate). Ter Horst was zo groot det t ne eegne muziekverenige har (later zelfstandig ewördn as Wilhelmina) en ne eegne revue, woer't later de zelfstandige Riessense Revue is oet ekömn. t Volkspark is an Riesn eskeunkn duur Ter Horst. in 1890 har Ter Horst 1000 man in dienst in de hoesnieverheaid. De wichter en vrouwleu mosn in thoes jutezäkke neein. In deezelfde huuskes wör ook ekokt en esloapn. t Antal wichter det vuurtiedig oet de tied köm was onmeundig hoge. Riesn was nit skoon, en steund bekeand um de grote mestheupe dee't vuur ieder hoes leadn. As verbettering hierop leut Ter Horst n badhoes bouwn, wat vrie toogankelik was vuur t woarkvolk en öare femilies, en vuur n kleain bedrag vuur de andere inwonners.

t Woarkvolk (de Stoomgäste) har t in dee tied nit makkelik; ze mosn vake 66 uur in de wekke woarkn, en mosn dan in t hoes nog vuur de beeste zorgen. Tusken 1905 en 1906 gung iederene massaal bie de vakbond. Volgens n toewmoaligen vakbondsman Pluumers har det te maken met n personeelsuitje van 1903 ter geleagnheaid van ne trouwerieje van ene van de Ter Horst-femilie, woerbie ze noar Amsterdam mochn. Doar zagn ze vuur t eerst wo slecht of ze t zelf hadn. t woarkvolk staakn doarumme van 3 december 1906 töt an 26 april 1907.

Nöast Ter Horst warn dr in t 19de joarhonderd nog 25 steen- en pannebakkeriejn, woervan't n lestn in 2007 is dichte goan. In 1888 kreeg Riesn n eegn stasjon an de spoerliene Deaventer - Almelo. In 1924 köm dr n eande an de skeepvoart met Eanterse zoompn.

Duurdet vanof de 70er joarn de fabrikantn öar spul al mear in Azië leutn maakn, kon Ter Horst t nit mear biebeenn. Op de plaatse woer't vroger n Stoom was, stoat non winkels en wonhuze.

De leu mosn wat anders bedeankn um an inkomsten te komn, en doarumme zint dr in Riesn rechtevoort onmeundig völle bouwbedriewe en vrachtboern.

n Oorlog[bewark | bronkode bewarken]

De Tweede Wearldoorlog wör ook in Riesn härd vernömn. Riesn har ne grote, volledig in ebörgerde groep jödn, dee't zelfs mangs nen Skeeldnaam hadn. Ze wördn duur de Duutsers hoaste allemoal noar Duutsland evoord en ummebracht. Ook wördn völle Riessense kearls an t woark ezat in verskeaidene Duutse woarkkaampn. t Verzet was skoonwal in Riessen beheurlik good eregeld. Ze warn onder mear drok met t saboteern van Duutse transportn, dee't oawer de spoerliene langs Riesn gungn. Op Riesn köm ook nog ne V1-bomme dale, woerbie't 17 leu oet de tied kömn.

Landskop van Riessen[bewark | bronkode bewarken]

Tweede Heede bie Riessen

t Völziedige landskop in en um Riessen wörd beundig samen evat in n eersten regel van t Riessens volksleed: "Tusken heed, en bos en akker ...". Riessen ligt gedeeltelik op nen heuwel, n Riessenderboarg, en de heugste peunten liggent tusken de 30 en 35 meter boawen n zeespegel. Ook ligt Riessen deels in eslötten duur t Hollands Schwarzwaldbos, woer't ook völle leem en törf in de grond zit. Duur eeuwnlange ofgreawing van disse grondstofn, zint dr kleaine heuwelkes en koeln ontstoan, dee't in de volksmond Kleain Zwitserland eneumd wordt. Det geet lankzaam oawer in heedgrond, zo as de Tweede Heede, det keunstmoatig in stand eheuldn wörd duur Stoatsbosbehear. In de ofgelopen joarhonderden zint n antal van disse leem- en vennekoelen oet egreawen, en stoat non vol met water, zo as n smitjesviewer, de hagslagen en de venneslagen. Duurdet Riessen van vroger oet ne boernegemeenskop was, mossen de Riessenders t hebben van t woark op de Essen. Duur t heugteverskil zint der in Riessen bepoalde delen bekeand as n Hogen Es en wat as n Legen Es. t Hudige bedriewenterrein De Mors was vroger grösland, woer't de boeren de beeste hadden lopen.

Riessen is ebouwd an de Regge. Det leawerden van vroger oet handel, en doarumme wör de Regge op bepoalde plekken rechte trökken. Rechtevoort zint ze gangs um de Regge wier op de oolde manere te loaten lopen, woerduur t landskop der mear verskillend van wörd.

Toerisme[bewark | bronkode bewarken]

Duurdet Riessen biej de Regge en tegen den Riesserboarg an lig, is der ne grote verskeaidenheaid an natuur te vinden. Der is völ bos, een groot stukke heede en völle akkers, umdet Riesn van euldsher ne boerenegemeenskop is. Disse egenskoppen trekt völle natuurleefhebbers an. Ze beedt ook plaatse an een antal kaamp-steas dee nen goden naam hebt.

Ok Kasteel den Oosterhof met zinnen kasteelhof trekt völle bezeukers an, ook umdat et Riessens Museum en et Brandweermuseum op dezelfde stea zitt. Doarbie is disse stea geleefd bie trouwende stellekes, dee as in den kasteelhof öare foto's loatt maken. Riessen hef, ondanks et gerefformeerde imago, een beheurlik oetgoansleawen. Der zitt een antal kafees en nen landelik bekeanden diskoteek, woerop at jongeleu vanoet de wiede umtrek op an komt. Riessen hef een verskeaiden anbod van winkels, wat der vuur zörget at leu van boeten Riessen der ook gearne inkopen doot. De leste joaren dreg Riessen zik vuural oet as modestad.

Van et oolde Riessen is in et centrum nit völle mear van oawer. De oolde stadsboerderiejen zint grotendeels vervöngen duur nieje winkels en gebouwen. Net um et centrum hen vind iej nog wal een antal stroaten woerin as nog völle oolde boerderiejen stoat, zoas in den Bankaamp, de Bleekstroate en de Esstroate.

Alle joaren wörd vuur toeristen duur de Folkloregroep van Riessen ne oolderwetse waske dreeid. Dit gebuurt op den Wiejerd, woerbie as vuurnamelik vrouwleu en wichter in jak en rok de kleare doot wasken in den viewer, en bleken op de bleekweaide.

Riessen har vroger ne grote steenbakindustrie. Der warren in et 19de joarhonderd 25 steen- en panfabrieken, woervan as der noa 1960 nog vere van oawerbleewn. Et Leem wör eerst nog met peard en wage vervoord, mear in 1907 wör begunnen met de bouw van et Leemspoer. Dit is ne smalspoerbane van in totaal 12 km tusken Maarkel en Riessen. Toen as et gebuurd was met de steenbakkeriejeen, wör ook et leemspoer nit mear gebroekt. Rechtevoort zint dr vriewilligers gangs um et Leemspoer dreeiende te hoolden vuur toeristen.

Wiedters steet an den Oa de Pelmölle Ter Horst, den as aait völle bezeukers trekt. Ook de Pelmölle wörd vake as achtergrond vuur trouwfotoos gebroekt.

In 2012 wör Riessen oet ereupen as Wandelgeminte van het Jaar[2]. Sind 2015 lig der in de bossen um Riessen ene van de meuiste Mountainbike-routes van Nederland.[3]

Verkeer[bewark | bronkode bewarken]

Riesn lig an de A1 snelweg en N347 preveensiale weg. Vroger voaren der völle zoompen oawer de revier de Regge. Wiedters hef Riessen hef een egen treinstasjon an de spoerlienverbindege Deawenter-Almelo. Vanof detzelfde stasjon komt en goat der bussen van de busdeenst Twents noar Deawenter, Goor, Zutfen en Almelo.

Kultuur[bewark | bronkode bewarken]

Zeensweardigheedn[bewark | bronkode bewarken]

n Oosterhof

De volgende zaken zint de möaite weard um es te bekiekn:

  • 'n Skeeld en de Skeeldkoarke
  • Et nieje stadhoes
  • De oolde Roomse koarke an de Rozengaarde.
  • Et Volkspark
  • Kasteel n Oosterhof
  • Et brandweermuseum
  • Et Riessens museum
  • Et leemspoer
  • Den Riesserboarg
  • de Tweede Heade
  • de Pelmölle
  • de Regge
  • Et Skuurken - Een klean winkelske vuur slikkerieje wat in joaren '50-stiel eheulden wörd duur Dika van de Skuure.

Hen stappen in Riessen[bewark | bronkode bewarken]

Riessen hef een verskeaiden anbod van kafees, woer as völle jongeleu op ofkomt. Met 16 joar geet et jonge volk et leewste noar 'Tiny's', 'De Molen' of noar diskotheek 'Lucky & Co'. Dissen lesten oetbater steet landelik bekeand. Ze organiseert völle feeste vuur verskillende leaftieden: der wordt "reünies" eheulden vuur de euldere gardes en teenage parties vuur jongeleu tusken 12 en 15 joar. Twentigers goat et leewste noar kafee De Tijd of Oldfashioned. A'j lewer heanig weelt zitten, kan det bie 'De Markies', of a'j ne keer hen biljärten, poolen of snookeren weelt, mu'j in Dorus wean. Et euldste nog bestoande kafee van Riessen is 'Spekhorst'. Dit is ook ne gadderstea vuur FCT Riessen, de plaatselike anhangersverenige van FC Tweante. Aandere kafees zint Buena Vista (vuurmoalig 'De Blauwe Reiger', of n Blaauwn), 'Café Riessen', 'Femi's' en 'n Dreehook.

Winkels in Riessen[bewark | bronkode bewarken]

Leu vanoet de umtrek komt gearne noar Riessen vuur de völle klearwinkels dee as der zitt. Duur de Riesnse kristelike volksoard zint der vake wat "nettere" kleare te kriegen. Ook zitt der noar verhoolding völle juweliers. Riessen hef twee winkelstroaten, dee as ongevear in mekoar oawergoat: de Hoarstroate en de Grotestroate. Sind een antal joar is doar et oawerdekte winkelspul Den Hogen Wal bie ekömmen. Parkeerplekken zint der zat. Iej köant den auto kwiet in de parkeerkeelders onder et nieje stadhoes, onder den Hogen Wal (mangs nog de Torrokeelder eneumd), op de parkeerplaatsen an de Bouwstroate, 'n Hogen Pad, en op de Oolde Veemoarkt. Parkeren kost niks.

Volksoard en geleuf[bewark | bronkode bewarken]

Duur mekoar zint Riessenders neet zo anders as andere Tukkers. Toch steet Riessen landelik bekeand um de grote groep gerefformeerden wat der wont. As nen Riessender op den vrömden verteelt det he oet Riesn keump, krig he aait de vroage of he ook zonnen fienen is.

Duur et kalvinistiese plichtsgeveul stoat Riessenders bekeand as n heanig en beleafd volk wat zin woark grondig dut. Vroger steunden ze ook bekeand as een in eteugen volk woer as gin gezelligheaid an te beleawen was, mear det is duur mekoar enömmen de leste poar joar veranderd. Duurdet Riesn de leste joarn ekonomies flink vuuroet is goan, bint dr völle leu noar Riesn verhuusd. Doarduur weeit dr in Riesn rechtevoort n wat vuuroetstrevendern wind. Det heuld töt vuur kort ook in det t Riesns aal mear in eruild wör vuur t Nederlands, mear dr zint ok al wier teegnaksies um t Riesns te behoaldn: Op t nieje gemintehoes van Riesn hank n brödken woerop steet det leu ook in t Tweants en t Sallands ehulpn köant wordn as ze doarvuur kiest, en eens in t joar wörd de roadsvergaderige van de geminteroad in t plat eheuldn. n Vrogeren börgemeaister Bort Koelewijn kreeg hiervuur zelfs onderwies in t Riesns, um zo t spul te könn volgen en n wöardjen met te kuiern. Riesnders bint dr duur mekoar fier op dat Riesn töt de euldste steedn van Nederland beheurt. Ze zöalt n boetnstoander den de fout maakt Riesn n doarp te neumn aait verbettern.

Ondanks al dee niejigheedn vindt de meeste Riesnders t belangriek de'j normaal bliewt doon en neet met de neuze in de loch goat loopn. Oet beleafdheaid sprekt oew de meeste Riesnders in t Hollands an, mear as ze vernemt de'j Tweants köant, goat ze ook gaaw wier oawer op Riesns. De meeste Riesnders hooldt van tradities en gebroekt nog regelmoatig Tweantse Skeeldnaamns vuur mekoar. Zo is n bouwbedrief nog aait bekeand as Potje, en n skildersbedrief as de Feaie, en n eigenaar van t tankstation an de Oranjestroate wörd nog aait n Ölliebear neumd. Ook de jungere gennerasies gebroekt disse skeeldnaams regelmoatig as skoelnaams op t internet.

In de rest van Nederland is vuural t konservatieve van Riesn bekeand. De skriewer Belcampo, dee zölf ok in Riesn groot wordn is, skreef zölfs dat as de wearld vergeet, Riessen nog n paar joar blif bestoan.

In 2009 köm Riesn landelik in t niejs duur de grote wearstand van de gerefformeerdn teegn n metalfestival, umdet dr godslasterlike en satanistiese teksn ezungn zoln wordn. De geminteroad kreeg mear as 3000 klachtn. Ze spöldn t zo hoge det t in t lestn in n Haag behandeld mos wordn. t Festival gung wal duur.

Sproake[bewark | bronkode bewarken]

Koarel van n Notoaris, skriewer van de eerste Tweantse wöardebeuke
>Least hier oetgebreaid oawer t Riesns

t Riesns is nen vörm van Tweants, wat wier tot t Neersassies heurt. t Hef skoonwal n heel eegn en herkenboar karakter, met biezeundere wöarde en klankn. Woeras andere soortn Tweants vaake wat kortangebeundn oawer komt, is t Riesns wat zängeriger. t Riesns hef in de klinkers -ee, -eu en -oo vake nen dreei inzitn, woerat andere soortn Tweants nen vlakken eankelklank hebt, bv. in de wöarde zee en groot ([zɪə, ɣɾɔət]). Dit zol volgens de geleardn n oawerbliefsel wean vanoet t Westfaalse plat, wat vuur n poar honderd joarn töt wied in Neerland esprökn wör. Aandere dialekn dee't hier ook nog oawerbliefsels van hebt, zint t Eanters en t Vjens. t Riesns wörd vake in eenn oadem met Eanters eneumd, umdet dee beaide van t Tweants ofwiekt en eegne klankn hebt, mear det beaide wal op zonne manere doot det ze met mekander te vergeliekn zint.

t Gebroek van t Riessens gung töt vuur n poar joar terugge zo wied det leu mekoar allene mer bie n Riessensen skeeldnaamn keandn, en zelfs vuur sommige stroatn nen eegn naam hadn. De Markeloseweg wörd nog aait de Harte Weg eneumd, Stationsdwarsweg is n Zwartn Weg, de Bloemstraat neumt ze Siknstroate, Arend Baanstroate was aait t Ströatjen, en de Wilhelminastroate neumt ze t Doodsströatjen. t bosrieke heuwelachtige gebeed an de Koerbeeld, de Ravijntjes, wörd duur völle leu nog Klean Zwitserland eneumd.

De geminte Riesn-Hooltn was de eerste geminte dee't offisjeel leut vaste legn det inwonners op t gemintehoes plat magnt kuiern. De offisjele webstea van de geminte is onder mear in t Riesns te bekiekn. Ook köant trouwnde koppels dr vuur kiezn um zik in t Tweants te loatn trouwn. Hiervuur zint spesjale ambtenoarn van de börgerlike stand an enömn.

n Eerstn geleardn den at de wearde van t Riesns zag, was Koarel van n Notoaris. Hee skreef t eerste Riesnse Wöardebook, en later vuur t hele Tweante. Ene van de eerstn den at bekeand is ewördn met t skriewn in t Riesns, en woervan at de verhaaln en gedichtn völle inzicht geewt in de sproake en kultuur van t toewmoalige Riesn, was W.J.C. van Wijngaarden, den at in t 19de joarhonderd al stuks in t plat skreef. Noar um is in Riesn ne stroate verneumd. Nen anderen, in Riesn slim geleefden dichter was Jan Rozendom.

Aandere skriewers dee't zik rechtevoort bezig hooldt met t skriewn in t Riesns zint Gerrit Kraa, Gerrit Dannenberg en Jan Zandbergen.

Öare greutsheaid blik ook oet t feit dat Riesn n eegn volksleed hef, wat is eskreewn duur G. Mekenkamp:

Mooi Riessen [bewark | bronkode bewarken]

Riesn hef ok n eagn volksleed: Mooi Riessen. Hier he-j t eerste vèrske en t refrein. De muziek dr bie is eskreewn duur Albert Sommer:

Tusken 't heed en bos en akker,
tusken 't hoog' en leege land,
woer 'n Oa zo lankzaam, lankzaam kroonkelt,
zik 'nen weg noar 't noorden bant,
woer nog zint, de vennekoelen
met de bolnpeeters in 't reet,
woer 't nog völle, völle oolderwèts is,
weet ie woer dèt is of neet,

'Refrein:
Dèt is in Riessen, dèt oole Riessen,
't mooiste plaetsken oet heel Twenteland
in heele groote stean, kon 'k vaste aalt nit wean
mear Riessen, jonge joa, jonge joa, jonge joa,
dèt lig mie toch zo noa, toch zo noa, toch zo noa
noarns is 't zo heelder en zo fris,
umdèt 'r mear één Riessen is
umdèt 'r mear één Riessen is.

Woer het wèwwertöw meàr kleppert

landbow en ook handel bleujt

woer een nearig ievrig ievrig volk woont

aalt in eenvoud op egreujd

Woer in 'n Esch de rogge golvet

woer in 'n Mos de beeste weid

woer kastaanje en de lindeböme

wied en zied eur geur verspreid

refrein

Woer ook vrömden geane hengoat

Umder `t is zo rustig oord

woej noar nachtegaal en koekkoek

lustern könt zo ongestoord

Woer de kikkers in de slöte

Kwaakt eur èèn en 't zelfde leed

Woer het toch zo wonder wondermooi is

Ken iej nog dee strekke neet

Refrein

Mooi um te weetn[bewark | bronkode bewarken]

  • In Riesn wörd sind n antal joar duur jonge möage ne Aftersummerparty (Halfweg Hooltn) organiseerd. t begun ooit as n kleain feestjen vuur n stel kameröa met ne leagerteante in n peardebak bie nen boer, rechtevoort wörd t grötter an epakt met ne circusteante en vuur t hele Riesn toogankelik.

Bekeande leu oet Riesn[bewark | bronkode bewarken]

Vereniges[bewark | bronkode bewarken]

Riesn hef n aktief verenigesleawn. Dr bint n groot antal verskeaidene sportvereniges.

  • Veer voetbalclubs:
    • Excelsior '31
    • RKSV
    • Rijssen Vooruit (meestieds of ekort tot Ärre Vee)
    • Sportclub Riessen
  • Ne tennisverenige De Mors
  • Ne tennisverenige TCR
  • Ne zwemclub De Mors
  • Ne wielrenverenige: Tourclub Rijssen.
  • Ne volleybalverenige: Rivo Rijssen (RIVO steet vuur Riesnse Volleybalclub)
  • Ne gemmestiekverenige: VEK
  • Ne skeetverenige: SC Tubantia
  • Ne peardrieverenige: De Oosterhoffruiters
  • Dree vogelvereniges:
    • Eerste Riesnse Kanarie Verenige (ERKV)
    • Verenige van Kleane Deers- en Pluumveehoolders De Eendracht
    • Zanglust

Vearder zint dr nog verskeaidene keunstnvereniges:

Partnerstad[bewark | bronkode bewarken]

Woapn van Stemmert

Riessen is partnerstad met t Duutse Stemmert. De beaide steadn hebt gode kontaktn en dr wordt regelmoatig oetwisselingstreffens op töw ezat. t Riessense muziek Wilhelmina hef al es muziek west maakn in Stemmert, en de brandwearkorpsn van beaide steadn hebt regelmoatig saamn oefening of feest.

Zee ook[bewark | bronkode bewarken]

Oetgoande verbindingn[bewark | bronkode bewarken]

Wikimedia Commons Commons: Riesn - plaatjes, filmkes en/of gelüüdsbestanden.


  1. Overijssel.nl. OMROL n.r. VI, 1925, p.80-94, afb. 71 no.23 Dr. J.H. Holwerda, Germaanse grafplaatsen en templa. Het urenveld bij Rijssen. Bekekken op 8 februwoari 2017.
  2. http://www.beleefrijssenholten.nl/Nieuws-0/115/wandelgemeente-van-het-jaar!/
  3. https://web.archive.org/web/20160701042948/http://mtbroutes.nl/route-top-10