Riesn
Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
|
|||||||
 |
|||||||
| Proveensie | Oaveriessel | ||||||
| Heufdplaats | Riesn | ||||||
| Öppervlakte - Laand - Water |
km² km² km² |
||||||
| Inwonners Bevolkingsdichtheid |
ongevear 28.053 () inw./km² |
||||||
| Geografiese ligging | 52°18' NB 6°31' OL | ||||||
| Belangrieke verkeersoaders | N35, N347; spoorlienen Deaventer-Almelo | ||||||
| Netnummer | 0548 | ||||||
| Postkode | 7461-7463 | ||||||
| Officiële webstie | www.rijssen.nl | ||||||
Riesn, duur inwonners zelf eskreewn as Riessen (Nederlaands: Rijssen) is n städken in Tweante, in de gemeente Riesn-Hooltn, in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. t städken hef roem 28.000 inwonners.
Vonn zet of t precies besteet wet gen meanske, mer wat wal dudelik is, is dat Lebuïnus der in n zeuvndn eeuw al ne koarke stichn en dat t al in 1243 stadsrechtn kreag van n bisschop van Uutrech, Otto III, umdèt den n verschel met n groaf van Goor har.
Riesn was de geboortestee van n schriever Belcampo, den t Riesn van ziene tied broekt hef vuur zien book Het grote Gebeuren.
Riesn hef n oaver t algemeen staark gerefformeerde bevölking. Der zeent völle griffomeerde kearken in Riesn, terwiel der mer één kattelieke kearke is.
Duur t grifformeerde plichtsgeveul en öare kalvienistiese gedachtn oaver arbeid, steet Riesn op ekonomies vlak laandelik in n top. Völle bleuinde bedrievn oet Riesn zeent van staark grifformeerde families, zooas Baan, Wessels, en zoo wieder. In Riesn besteet n nauw sociaal netweark dat t oonder mekaar haandel drievn bevordert.
Oet Riesn kump ok de komiek en prissentator bi'j RTV Oost Harm oet Riessen.
Onderwarpen |
[bewark] Geskiedenisse
n Euldstn vermeelding van Riesn is ne vrachtbreef van n Groaf van Daaln (1188), woerin de parrochia Risnen neumd wörd. De Skeeldkoarke, den at toertieds nog Dionysius-koarke heetn, was t midlpeunt van t kerspel Riesn.
Riesn kreeg stadsrechtn toew at biskop van Utrech, Otto III van Hollaand verskel kreeg met zien leenman, n Groaf van Goor. Den kreeg te völle macht in zinnen borg. Um disn macht in te damn gavn de biskop op 5 mei 1243 stadrechtn an Riesn. Det heuld in det Riesn twee joarmoarktn mocht hooldn, wat de Riesnse knippe good vuldn, en det Riesn zikzelf verdeadign mocht, wat Riesn dee duur waln en singels an te legn. Verskeaidene stroatnaamns geewt dit nog aait an: Hutnwal, Walgoardn, Walstroate. t Stadsrecht van Riesn is verbeundn met t stadsrecht van Deawnter. Ze treudn beaide too töt de Haanze roond 1350.
Riesn har ook t Hoge Baanke-recht vuur t richterambt Keedingn wat töt an de Fraanske tied hef bestoan. HIeroawer wör verskeaidene moaln diskussieerd tusken Goor en Riesn um te bepoaln noar wee at det recht zol goan. Riesn beheardn de Riesnse kwarteern: Hoge Hexel, Wierdn, Rektum, Iepeloo, Eanter, Nötter, Sunnoa en Ealsn. Riesn har dree stadspoortn: de Möllepoorte, Ealsenerpoorte en de Hoarpoorte. n Achternaamn Poortman dut hier nog beskeed van. 's Oawnds deedn ze de klökke luudn um an te geewn det de poortn too gungn. Disse tradisie wörd nog aait leawndig eheuldn. n Ingaank op t zuudn wör slim bewaakt met de Hooltertoorn (rechtevoort nog in n stroatnaamn: Holtertorensweg) op n Koerbeelt. Wietere verdeadiging har Riesn neet neudig, want vearder lea t tusken morre- en vennelaandn.
[bewark] Toerisme
Duurdat Riesn biej de Regge lig, en teegn n Riesrboarg an, is dr ne grote verskeaidnheaid an natuur te veendn. dr is völ bos, n groot stuk heede en völle akkers, umdèt Riesn van euldsher ne boerngemeenskop is. Disse umstandigheedn trekt völ natuurleefhebbers an en beedt plaatse an n antal kamp-steas dee nen gooen naamn hebt.
Ok Kasteel Oosterhof met zinnen kasteelhof trekt völ bezeukers an, mede duurdat t Riesns Museum en t Brandweermuseum op dezelfde lokaasie beent onder bracht. Doarbie is disn stean geleefd bie trouwnde steln, dee at n kasteelhof öare fotoos loatt maakn. Riesn hef, ondaanks öare reppetasie, n beheurlik oetgoansleawn, met n antal cafees en n laandelik bekeandn diskoteek, woerop at jongeleu vanoet de wiede umtrek op an komt. Riesn hef n verskeaidn anbod van weenkels, wat dr vuur zörgt dèt leu van boetn Riesn ook gearne inkeupe in Riesn doot.
Wieters steet an n Oa de Pelmölle Ter Horst, den at aait völle bezeukers trekt, en den at vake as achtergroond vuur trouwfotoos deenst dut.
[bewark] Verkeer
Riesn lig an de A1 snelweg en N347 preveensiale weg. t Lig an de revier de Regge, den vrooger völle duur zoompn bevöarn wör. Riesn hef n eegn stasjon an de spoerlienverbeendege Deawnter-Almelo.
[bewark] Volksoard
Riesn is laandelik bekeand um de grote groep gerefformeerdn wat dr wont. As nen Riesnder op n vrömden verteelt det'e oet Riesn keump, krig'e aait de vroage of'e ook zonnen fienn is.
Duur t kalvinistiese plichtsgeveul stoat Riesnders bekeand as n heanig en beleafd volk dat zin woark grondig dut. Vrooger steundn ze ook bekeand as n ineteugn volk woer gin gezelligheaid an te beleawn was, mear det is de leste poar joarn veraanderd. Duurdet Riesn de leste joarn ekonomies fleenk vuuroet is goan, beent dr völle leu noar Riesn verhuusd. Doarduur weeit dr in Riesn rechtevoort n wat vuuroetstrevendern weend. Det heult ok in det t Riesns al mear in eruild wördt vuur t Nederlaands, mear dr bint ok al wier teegnaksies um t Riesns te behoaldn: Op t nieje gemeentehoes van Riesn haank n brödken woerop steet det leu ook in t Tweants en t Sallaands ehulpn köant wordn as ze doarvuur kiest, en eens in t joar wörd de roadsvergaderige van de gemeenteroad in t plat eheuldn. De börgemeaister Bort Koelewijn krig hiervuur zelfs oonderwies in t Riesns, um zo t spul te könn volgen en n wöardjen met te köjern. Riesnders beent dr fier op dat Riesn töt de euldste steedn van Nederlaand beheurt. Ze zult n boetnstoander den de fout maakt Riesn n doarp te neumn aait antwoordn det Riesn ne stad is.
Ondaanks al dee niejigheedn veendt Riesnders t belangriek de-j normaal bliewt doon en neet met de neuze in de loch goat loopn. Oet beleafdheaid sprekt oew de meeste Riesnders in t Hollaands an, mear as ze vernemt dè-j Tweants köant, goat ze ook gaaw wier oawer op Riesns. De meeste Riesnders hooldt van tradities en gebroekt nog völle Tweantse Skeeldnaamns vuur mekoar. Zo is n bouwbedrief nog aait bekeand as Potje, en n skildersbedrief as de Feaie, en n eigenaar van t tankstation an de Oranjestroate wörd nog aait n Öllieboer neumd.
In 2009 köm Riesn laandelik in t niejs duur de grote wearstaand van de gerefformeerdn teegn n metalfestival, umdet dr godslasterlike en satanistiese teksn ezungn wordt. De gemeenteroad kreeg mear as 3000 klachn. Ze spöldn t zo hoge det t in t lestn in n Haag behaandeld mos wordn.
[bewark] Sproake
Least hier oetgebreaid oawer t Riesns
t Riesns is n vörm van Tweants, wat wier tot t Neersassies heurt. Mear t hef n heel eegn en hèrkenboar karakter. Woeras t "algemene Tweants" (vuur zovear at dèt besteet) vaake wat kortangebeundn oawer keump, is t Riesns wat zängeriger. t Riesns hef völle vrouwelike vörme, woer t aandere Tweants nen mannelikn variaant gebrok. n Vuurbeeld hiervan is t Tweantse stoet (brood). In t Riesns wördt dit stoete. Op dit oonderskeaid beent Riesnders slim greuts op. De offisjele webstea van de gemeente is oonder mear in t Riesns te bekiekn.
t Riesns wörd vake in eenn oadm met Eanters eneumd, umdet dee beaide van t Tweants ofwiekt en eegne klaankn hebt, mear det beaide wal op zonne manere doot det ze met mekaander te vergeliekn beent.
n Eerstn geleardn den at de wearde van t Riesns zag, was Koarel van n Notoaris. Hee skreef t eerste Riesnse Wöardebook, en later vuur t hele Tweante. Ene van de eerstn den at bekeand is ewördn met t skriewn in t Riesns, en woervan at de verhaaln en gedichtn völle inzicht geewt in de sproake en kultuur van t toewmoalige Riesn, was W.J.C. van Wijngaarden, den at in t 19de joarhonderd al stuks in t plat skreef. Noar um is in Riesn ne stroate verneumd.
Öare greutsheaid blik ook oet t feit dat Riesn n eegn volksleed hef, wat is eskreewn duur G. Mekenkamp:
[bewark] Mooi Riessen
Riesn hef ok n eagn volksleed: Mooi Riessen. Hier he-j t eerste vèrske en t refrein. De muziek dr bie is eskreewn duur Albert Sommer:
Tusken 't heed en bos en akker,
tusken 't hoog' en leege laand,
woer 'n Oa zo laankzaam, laankzaam kroonkelt,
zik 'nen weg noar 't noorden baant,
woer nog zeent, de vennekoelen
met de bolnpeeters in 't reet,
woer 't nog völle, völle oolderwèts is,
weet ie woer dèt is of neet,
'Refrein:
Dèt is in Riessen, dèt oole Riessen,
't mooiste plaetsken oet heel Twentelaand
in heele groote stean, kon 'k vaste aalt nit wean
mear Riessen, jonge joa, jonge joa, jonge joa,
dèt lig mie toch zo noa, toch zo noa, toch zo noa
dèt lig mie zo heelder en zo fris,
umdèt 'r mear één Riessen is
umdèt 'r mear één Riessen is.
[bewark] De möaite weard
De volgende steans van Riesn beent de möaite weard um s te bekiekn:
- n Skeeld en de Skeeldkoarke
- t Nieje stadhoes
- De oolde Roomse koarke an de Rozengaarde.
- t Volkspark
- Kasteel n Oosterhof
- t Brandweermuseum
- t Riesns museum
- t Leemspoer
- n Riesserboarg
- de tweede heide
- de Pelmölle
[bewark] Sportvereniges
Riesn hef n aktief sportleawn. Dr beent n groot antal verskeaidene sportvereniges.
- Veer voetbalclubs:
- Rijssen Vooruit(meestieds of ekort tot Èrre Vee)
- Excelsior '31
- Sportclub
- RKSV
- Ne tennisverenige De Mors
- Nen zwemclub De Mors
- Ne Wielrenverenige: Tourclub Rijssen.
- Ne volleybalverenige: Rivo Rijssen (RIVO steet vuur Riesnse Volleybalclub)
[bewark] Oetgoande verbeendingn
|
|
 |
|---|---|
|
Almelo | Boorn | Dalsen | Deenkellaand | Dèventer | Eanske | Hoksebarge | Hardenbarg | Heldern | Hengel | Hof van Tweante | Kampen | Loster | Oldnzel | Olst-Wieje | Ommen | Raolte | Riesn-Hooltn | Stappest | Stienwiekerlaand | Tubbige | Tweanteraand | Wierdn | Zwärtewäterlaand | Zwolle |
|
