Eanter
Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Eanter (Hollaands:Enter) is n döarpken in Tweante en vaalt oonder de gemeente Wierdn. Iej köant t veendn tusken Wierdn, Riesn, Goor en Boarnebrook. Eanter hef um en noabiej de 7500 inwonners.
Onderwarpen |
[bewark] Geschiedenis
Eanter köm in 1200 al in de beuke vuur. Dr wördn toew völle gaanzn edreewn en kloompn maakt. Wieter was Eanter in n 18en en 19en eeuw drok met zoompn bouwn. Völle van t oole Eanter is of ebrökn um ruumte te maakn vuur niejbouw.
[bewark] Volk
[bewark] Godsdiens
Dr wonnt in Eanter nen hoop rooms-katteliekn. Dèt is opvallnd, want oawer t algemeen zeent dr in t westn van Tweante mear protestaantn. In Eanter is t dus aans umme. Dr zeent zowat gin aandere geleuwe, umdèt Eanter weainig allochtoonn hef.
[bewark] tradisies
Eanterse femilies hebt, net in as aandere döarpe en steedn in Tweante, vaake nen biejnaamn, of skeeldnaamn. t Appatte hieran is dèt ze, net as in Riesn, meestieds niks te maakn hebt met t (boern)oarf woer ze of komt, mear terruge zeent te veendn in kenmoarkn van één persoon oet dee femilie. Vuurbeeldn zeent Boone (Roetgerink), Pöppen (Mekenkamp) en Klokngraads(Vlierman). Ne aandere tradisie zeent de Eanterse Daage. Dit volksfees wördt eens in de veer joar eheuldn, woerbiej t hele doarp versierd is in ampatte stieln pèr wieke of stroate.
[bewark] Oard en Sproake
Gerard Vaanholt skrif in zin beukn Zaand oawer Eanter. Doarin keump nen kearl van Hollaand regelmoatig in Eanter, en krig, duurdet'e Hollaands köjert, stöadig te heurn: 'Iéj komt neet oet Eanter'. Noa at'e met völle möaite n antal zinnkes in t Tweants hef eleard en dit greuts löt heurn bie ne volgende vergaderige in Eanter, krig'e te heurn: 'Iéj komt neet oet Eanter'. Doaroet blik geslötnheaid van de Eantersen teegnoawer vrömden. Den kearl oet t verhaal kan dan wal wat Eanters, mear hee keump dr nog aait neet vandan.
Dit kiekn op vrömden keump ook noar vuurtn in n leedken van de vuurmoalige feestgroep Trio MaJaFra, dee at zingt: "Oh wat kiek iej op de ceante, iej komt zeker neet oet Eanter."
Eantersen stoat bekeand um öare stoarke eegne wil, of, eegnwiezigheaid. In heel Tweante wordt Eantersen verdreeidn en dwarsliggers eneumd en doar zeent ze vake ook greuts op.In öar nommer "Joa det is Mien Eanter" zingt Neet Zuuver "Vie zeent en bliewt, gelukkig mear, verdreaide Eanternaren". Mear an de aandere kaante stoat ze bekeand um öare gezelligheaid en öare mooie feestn, zo as de Eanterse Daage. Ook al beent sommigen Katteliek en aandern Protestaants, ze hebt begrepn det ze t met mekaander rooin mutn, en doarumme köant ze meesttieds good met mekoar. Eantersen köant onmeundig hard woarkn. Ook de beleawing van Eanter as t Kloompndoarp van de Wearld is nog aait stoark. Op verskeaidene "offisjele" gebuurtenisse komt de kearls nog strak in pak, mear wal op de kloompe. Bie de karnavalsverenige De Boorköttels is dit zelfs verplicht.
Eantersen köjert Eanters. t Stekt zó of de'j det nit aans köant zegn. Van alle Tweantse variaantn lik t nog t meest op t Riesns, mear n heel stuk skoarper. Eantersen meant det t Eanters de beste sproake is, en det zal iederene heurn. Leu dee at ofwieknd köjert, kriegnt meesttieds direkt te heurn wo at ze t op zien Eanters oet mutn sprekn. Vuural Riesnders mutn t vake liedn wat sproake en gebroekn angeet, mear det is ook Eanterse humor. Eantersen doot gearne stokken, töt t akelige too. Vuur ene den at det nit weet, of doar nit teegn kan, kan n bezeuk an Eanter zoer ofloopn. Leu dee at vakerder in Eanter komt keant dit wal, en lachet liek zo hard met.
n Duudelik verskil met Riesns is bievuurbeeld t woord woark. Eantersen maakt doar n laank waark van. Wöarde met lange kleenkers wordt met völle oethaaln oet esprökn.
In Riesn is nen Eantersen "verdreeid" en in Eanter is nen Eantersen "verdreaid". n Bekeandn Tweantsn -oo en -ee wordt zowat as -oe en -ie oetesprökn en an t eande veraanderd in nen tweeklaank en verdreejd noar n [ə]. De woarkwöarde Loopn en Geewn wordt dus oet esprökn as loeëpn en gieëwn, wat duudn kan op Westfaalse invlood (oet Duutslaand).
Wat ook opvalnd is, is dèt n vrouwnnaamn Leida wördt oet esprökn as leare en dèt beaide veraandert in beale. Aandere Eanterse kenmoarkn zeent good wier te geewn in dit oold-Eanterse riemke:
- Leare, gung noar de weare,
- Um te melkn de kau
- "Gatdeare", zea Leare,
- "De titte zit tau!"
Verder steet t Eanters bekeand um de dubbele bevestige of oontkennige:
- Ik har dr niks gen wille mear an, en dat ha-k neet!
- Ik wol wal gearne met, en dat wo-k wal (gearne).
Dèt wördt in aandere döarpe en steedn ook wal edoan, mear nit zo slim as in Eanter.
[bewark] Eanters Teln
| In t Nederlaands | In t Eanters |
|---|---|
| Een | Eene |
| Twee | Tweie |
| Drie | Dreie |
| Vier | Veere |
| Vijf | Vieve/Viewe |
| Zes | Zesse |
| Zeven | Zuuwne |
| Acht | Achte |
| Negen | Niegne |
| Tien | Tiene |
As gein wördt Eanters teln mangs aneduudt met Eene, beale, boele, völle.
Van verskil keump verskel: dr zeent verhaaln bekeand det Eantersen en Riessenders vrooger regelmoatig met mekoar op de voes gungn, mear feailik magnt ze mekoar vandaag an n dag wal: Völle Riessenders wonnt in Eanter, en aansumme liek zo. En dr zeent ook völle Riessenders trouwd met Eantersen. Met de gemeentelike herindeling warn völle Eantersen en Riesnders neet bliej. De Eantersen woln leewer met Riesn in plaatse van Wierdn, en Riesn had leewer Eanter as Hooltn. In november 2008 leut n Eanters roadslid zik in de Wierdnse gemeenteroad oontvaln det Eanter better bie de gemeente Riesn-Hooltn zol pasn. Ook vanoet Riesn wörd hier positief op reageert. De Wierdnsen zeent dr neet zo blie met.
[bewark] Mooi um te weetn
- In Riesn neumdn ze de Eantersen vrooger mangs Dee van oonder de moarnzunne.
- In Eanter steet n grötstn kloomp van de wearld, oet één stuk, den at doarmet in t Guinness Book of Records steet.
[bewark] Kiekt ook
 |
|
|
 |
|---|---|
|
Eanter · Iepeloo · Hoge Hexel · Nötter · Rektum · Sunnoa |
|
