Martin Koster

Uut Wikipedie, de vrye encyklopedy
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Martin Gert Koster (De Vaort, 1950) is een Drèentstalige skriever en ien van de oprichters van 't Drèentse literaire tiedskrift Roet. Hi'j stiet bekend as een polemische, skaarpe skriever die de confrontatie niet uut de weg giet.

Opgruuien en wark as leraar[bewark | bronkode bewarken]

De femilie van zien va huusden de leste twei ieuwen langs Riest en Vaort. De femilie van zien moe kwamen end 19e ieuw as asielzukers uut 't Keuninkriek Hannover naor Roswinkel (Drenthe).[1] Koster zölf gruuide an De Vaort op.

De eerste zes jaor van zien lèven preut Koster 'nooit aans [...] as 't nuverste Drèents dat der bestiet: 't Riest- of Zuudwestdrèents' .[2] Hi'j gunk in Zwolle naor de hbs; op zien achttiende verhuusden zien volk en hi'jzölf naor 't Ogeveine. In 1970 gunk hi'j Nederlaans studeren an de RUG in Grunning en haalden de onderwiesakte m.o. Nederlaands. Ok an de RUG raakten hi'j drok op streektaal en streektaalliteretuur deur zien kennismaking mit 't Nedersaksisch Instituut, daoras e college kreeg van Hendrik Entjes, Geert Kocks en Fokko Veldman.

Tussen 1976 en 1981 hef e leraar ewest in Assen, Dèventer en Knoal. An de Pabo in Möppelt was e gastdocent Drèents. Ok hef hi'j een toertien kroefbaos ewest in Nee. In 2000 weur Koster leraar Nederlaans veur aanstaligen in Leek.[3][4] Aandere beroepen van hum waren slieter, classificeerder, conducteur, corrector en skaopeholder.[1] Vandage de dag woont e in Lievern.

Skrieveri'je en streektaalwark[bewark | bronkode bewarken]

Koster zien gedichten en vertellegies verskenen onder een bulte skoelnamen, daoronder Meine Roswinkel. Sund 1995 publiceert e onder zien eigen name. Onder andere hef e veul parodieën emeuken op 't wark van aandern, beveurbield op gedichten van Marga Kool, Roel Reijntjes en Peter van der Velde. Hi'j skrif over thema's as de dood, ienzaamheid, mèensen an de raand van de samenlèving, en de stoere verholding tussen mannen en vrouwlu.[5]

Koster was coördinator van de lesboeken Noordenvelds en Midden-Drèents. Hi'j was ien van de samenstellers van een cursus Drèentse spelling en een literatuurcursus veur Radio Noord. Veur de Drentse Courant en 't Dagblad van het Noorden skreef e columns van 1986 töt 1992. Ok hef e van veul Drèentse publicaoties corrector of endredacteur ewest.[6]

Mit de skriever Anne Doornbos richtten Koster in 2005 't Nei Drèents Geneutschap op, det een contactpunt wil wèden veur Drèentse schrievers en aandere streektaalactivisten.[7]

Oprichten van Roet[bewark | bronkode bewarken]

In 1979 scheut 't Koster in een café in Stad in 't zin um een literair tiedskrift in 't Drèents te maken. Zien kammeraod, de Twèentse skriever Ton Kolkman, was daor vortdaolijk enthousiast oaver. Dezölfde dag weur 't eerste nommer van 't nog altied bestaonde tiedskrift Roet in mekare zet. Roet zetten hum, krek as zien Grunneger veurloper 't Swieniegeltje, of tègen verstikkend oldmoodse skrieveri'je. Véur 't oprichten van Roet zat Koster ok in de redactie van 't kört verskienende tiedskrift De Pennevogel, daoras wark in stund in verskeiden Nedersaksische dialecten van Nederlaand en Duutslaand, en det dezölfde uutgaankspunten har as 't Swieniegeltje.

Roet har in 't begun veural een satirische inslag en bood een stee an moderne, maanks controversiële thema's - veur 't eerst binnen de Drèentstalige skrieveri'je. 't Oldere, meer conservatieve Drèentstalige blad Oeze Volk was Koster aal minder naor 't zin. Roet naamp eerst allent Drèentstalig wark op, later ok wark in aandere streektalen en in 't Nederlaans. Koster hef twintig jaor laank redacteur ewest van 't blad. In 2004 hef hi'j een bloemlèzing samenesteld uut 25 jaor Roet mit as titel Strèupers van de taol.[4]

Koster en de Drentse Schrieverskring[bewark | bronkode bewarken]

Koster vund det de in 1953 op-erichte Drentse Schrieverskring, daoras e bi'j kwaamp, veural leden har die niet in literaire skrieveri'je interesseerd waren. Partie leden wolden hum vanwegen de inhold van zien skrieveri'je royeren, mar 1991 weur hi'j onder 't veurzitterskop van Klaas Kleine ekeuzen töt volmacht.

Toe as d'r in 1992 drokte ontstund umdet een antal leden de skriever en politicus Lukas Koops niet as veurzitter wolden hebben, steunden hi'j Koops. Toe as Koster vund det hum de Schrieverskring verbeud um hum kritisch uut te laoten oaver aandere leden van de Schrieverskring, stapten hi'j d'r uut.[8]

Uutgaoven van en oaver Koster[bewark | bronkode bewarken]

Koster zien wark is, mit uutzondering van de intussen ebundelde gedichten, miest nog verspreid verskenen. In 1995 publiceerden e bi'j uutgeveri'je Het Drentse Boek Zölfportret mit sparzegelties. Hi'j maakten de eerste Drèentse stripvertaling, 't Suske en Wiske-album Het hondeparadies (Grunning, 1998) en skreef de Nederlaanstalige monografie Tegen de stroom in. Het kunstenaarschap van Rudi Seidel (Zuudwolde, 1998).[9] De bundel Hotel an 't spoor, mit zien gedichten van de leste dartig jaor, kwaamp in 2010 bi'j Het Drentse Boek uut.[10] Mit dizze bundel wun Koster in 2011 de Dagblad van het Noorden Streektaalpries, in de kattegerie proza en poëzie.

't Roetnummer van winter 1999/2000 stund in 't teken van Koster zien ofskeid as heufdredacteur. Zien wark is in det nummer bi'jien ebrocht mit as titel Ave Reest. In 2006 kwaamp bi'j de stichting Drentse Taol (vandage 't Huus van de Taol) een 'schrieverspetret' op dvd uut oaver Koster.[4]

Citaoten[bewark | bronkode bewarken]

  • Schrieven in 't Drèents, 't is en blef een aparte angelegenheid. En dat stiet mij an. Ik holle wel van apartigheid. 't Is de sjeu van 't levent.[11]
  • Ik, Meine Roswinkel, weur geboren an de Heufdvaort, een kilometer of dreie ten zuden van de Riest, en achterof zuj zeggen kunnen da'k miene hiele levent een Veendrent ebleven bin. En dan bedoel ik da'k ruumte neudig bin, da'k zeggen wil wat mij niet anstiet, da'k mij niet begraven laoten wil in 't ien of aandere zaanddörp daor aj gien privé-levent hebben kunt, daor aj mit alles mitandoen mut. Ik mut niks, niente. Ik bin zölf baos.[12]

Rifferenties[bewark | bronkode bewarken]

  1. 1,0 1,1 Martin Koster (2010), Hotel an 't spoor, Beilen: Stichting Het Drentse Boek
  2. Rouke Broersma (samenstelling en inleiding) (2003), Scheupers van de taol: bloemlezing van de Drèentse Schrieverij 1837-2003, Zuudwolde: Het Drentse Boek, p. 181
  3. Rouke Broersma (samenstelling en inleiding) (2003), Scheupers van de taol: bloemlezing van de Drèentse Schrieverij 1837-2003, Zuudwolde: Het Drentse Boek, p. 179
  4. 4,0 4,1 4,2 Drentse Taol (vandage 't Huus van de Taol) oaver Martin Koster
  5. Stieneke Boerma en Rouke Broersma (1993), Drèentse schrieverij, Zuudwolde: Het Drentse Boek, p. 81-89
  6. Stieneke Boerma en Rouke Broersma (1993), Drèentse schrieverij, Zuudwolde: Het Drentse Boek, p. 84
  7. Proclamaotie van oprichten van 't Nei Drèents Geneutschap (doc)
  8. Stieneke Boerma en Rouke Broersma (1993), Drèentse schrieverij, Zuudwolde: Het Drentse Boek, p. 73-74
  9. Het Drentse Boek oaver Martin Koster
  10. Ankondiging van Hotel an 't spoor op de webstee van Het Drentse Boek
  11. Rouke Broersma (samenstelling en inleiding) (2003), Scheupers van de taol: bloemlezing van de Drèentse Schrieverij 1837-2003, Zuudwolde: Het Drentse Boek, p. 182
  12. Martin Koster (1995), Zölfportret mit sparzegelties, Zuudwolde: Het Drentse Boek, p. 11

Uutgaonde verwiezing[bewark | bronkode bewarken]

Nuvola apps ksig.png Dit stok is eskreven in 't Zuudwest-Zuud-Drèents van de Drèents-Oaveriesselse grèensstreek.