Grunnegs (spèllen)

De spèllen van t Grunnegs is n nait-offisjele veurkeursspèllen, baseerd op dijent van K. ter Loan. t Is òfstimd op de Nederlaandse spèllen om op dizze wieze de Grunnegse spèllen zo simpel meugelk te holden. Toch binnen der wel n aantal verschillen. Ien t Grunnegse online woordenbouk [1] binnen meerdere woordenbouken te vienden dij verschaaidende spèllens aanholden. De twij modernste binnen dij van Ter Loan en Reker, dij roegweg dezulfde spèllen volgen. Doarom wordt op dij webstee ook verwezen noar de spèllensregels oet t Zakwoordenboek van Reker. Dijzulfde spèllen wordt ook broekt in n riegje Grunnegstoalege tiedschriften en cursussen. Veul lu hebben t doarentegen nait leerd, en schrieven dus fonetisch (of haildaal gain Grunnegs).

Oetgangspunten

• Veuraal schrieven zo as t oetsproken wordt, dus gain politie, mor plietsie
• Wel grammoatikoal korrekthaid beholden, dus nait weden, mor wezen. t Is ja ook wees, nait weed.
• Zo veul meugelk de c vervaangen deur k of s, dus nait dialect, mor dialekt
• Engelse lainwoorden nait veraandern; dus gain sjört mor gewoon shirt, gain sörves mor gewoon service

oetwaarkens en meer regels hieronder

Woorden ìndegend op -en

Dizzent worden ien t Grunnegs voloet schreven, ondanks dat zai aaltieds iensloekt worden. Oetzönderns binnen (waark)woorden dij ìndegen op: -elen en -eren of -eling(en) en -ering(en). Hierbie wordt -n wel achter de l of de r plakt.

Nederlaands	Grunnegs	Uutsproak
kijken	kieken	kie'ng
praten	proaten	proa'n
paarden	peerden	pìdn
voeren	vouern	vouwedn
kletsen	kwedeln	kweejdoln

Bie geogroafische noamen dij ìndegen op -en wordt de -en zo veul meugelk vot hoalt. Veurbeeld:

Grunnegs	Nederlaands
Nimweeg	Nijmegen

Lözze lettergrepen

Net as ien t Nederlaands wordt ien t Grunnegs n laange klinker ien n sloten lettergreep nait mit twij letters schreven:

Nederlaands	Grunnegs
lopen	lopen (en dus gain loopen)
duiken	duken (gain duuken)

Oa of ao?

Ien t Grunnegs bestaait gain twiefel: aaltied oa. Dus proaten, kloagen en knoal. As der ien t Nederlaands n woord veurkomt mit n -oo dij n -oa oetsproak het, wordt dizze ien onveranderde vörm overnomen ien t Grunnegs. Dus gain noard of oar, mor gewoon noord en oor.

Bie woorden as zo as (zoals) wordt t woord òfbroken om te veurkommen dat de -oa oetsproken wordt as de -oo ien noord.

Apostrof

As der aan de rechterzied letters votvalen, den wordt de apostrof wel schreven. Valen der letters aan t linkerkaant vot, den wordt der gain apostrof schreven:

	Wel apostrof	Gain apostrof
Nederlaands	De hond speelde met zijn bal.	Ik zag een hond.
Grunnegs	d'Hond speulde mit zien bale.	k Zag n hond.

Ien ain enkel gevaal wordt de letter aan t woord vastplakt: soavends, smörns, smiddags

t Votvalen van de -e ien de wordt voak nait schreven of wordt vervongen deur t lidwoord "t", wegens grote overainkomst ien oetsproak.

U of ö

Ien de Grunnegse toal binnen verschaaidene woorden woarbie de schriefwieze zo wel mit n -u as met n -ö wezen kin. n Goud veurbeeld hierveur is t woord Grunnen. Dit wordt ien n groot dail van de provìnzie as Grunnen schreven, mor ien Oost-Grunnen zel t eer as Grönnen spèld worden. Baaide vörms worden juust rekend. Op Wikipedie wordt de -u bruukt, omdat n veurkeursregel van t Grunnegs is, zo min meugelk vrumde taikens te gebruken.

Trema

Ien t Grunnegs vaalt t Nederlaandse trema vot en wordt nait vervongen. As der n woord staait as Itoalie, wait de Grunneger dat hai of zai t oetspreken mout as Itoalië.

vv

As woorden ien t Nederlaands twij moal -f hebben, bieveurbeeld "koffie", den wordt dit ien t Grunnegs dubbel -v, dus "kovvie". Woorden kinnen net as ien t Nederlaands noeit ìndegen op n -v.