Uut Wikipedia, de vrye encyklopedy
(döärstüürd vanaf "Grunnegs (kategorie) ")
Grunnegs Nederlaands
Ja/joa ja
Nee nee
Moi hallo
Joe, moi, tjeu (VEK) tot ziens
Goie mörn, goie mörgen goedemorgen
Goidag (eem) goedendag, goedemiddag
Goienoavend goedenavond
Ain(e), gounend (mv) iemand
Wel, wol (WEV) wel
Nait/niet/nai, nich (WEV) niet
Grunnegs Nederlaands
Wèl wie
Woar waar
Wenneer, wanneer, wen wanneer
Hou hoe
Wat wat
Woarom
waarom
Woardeur
waardoor
Woarheer waarvandaan
Woarhìn waarnaartoe / waarheen
Grunnegs Nederlaands
Vaaier uur vier uur
Haalf vaaier half vier
Tien veur vaaier tien voor vier
Tien noa vaaier tien over vier
Vörrel/kwaart veur vaaier kwart voor vier
Vörrel/kwaart noa vaaier kwart over vier
Menuut minuut
Vörrel/kertaar/kertaaier kwartier
Haalf uur half uur
Uur uur
Veurmiddag morgen/ochtend
Middag* middag (12 uur)
Noamiddag middag (na 12 uur)
Oavend avond
Naacht/nachte nacht
Midnacht nacht (12 uur)
Veurguster eergisteren
Guster(n) gisteren
Vandoag(e) vandaag
Mörn(g)/morn(g)/ander dag morgen
Overmörn(g)/overmorn(g) overmorgen
Verleden week/weke vorige week
Kommende/ander week/weke volgende week
Bie zummerdag 's zomers/in de zomer
Bie winterdag 's winters/ in de winter
Dou, toun toen
Nou nu
Straks, dammi(e)t, doalek, zo straks, (zo) dadelijk
Loater later
* bie snelle oetsproak ook oetsproken as [mirg] of [mirreg]
Grunnegs Nederlaands
Moandag maandag
Dinsdag/dingsdag dinsdag
Wonsdag/woensdag woensdag
Dunderdag donderdag
Vraidag/Vrijdag vrijdag
Zotterdag/zoaterdag zaterdag
Zundag zondag
Grunnegs Nederlaands
Jannewoarie januari
Feberwoarie februari
Meert maart
April april
Maai mei
Juni juni
Juli juli
Augustes augustus
September september
Oktober oktober
November november
Dezember december
Grunnegs Nederlaands
Lìnte, veu(r)joar, maaitied lente/voorjaar
Zummer zomer
Haar(f)st , noajoarherfst, najaar
Winter winter
Grunnegs Nederlaands
Nijjoar nieuwjaar
Drijkeunegen driekoningen
Karnevaal carnaval
Poask(e) pasen
Hemelvoart hemelvaart
Pinkster pinksteren
Adrillen allerheiligen
Bommenberend, Achtentwintegsten Groningens ontzet
Sunt Meerten, Kip-kap-kogel Sint Maarten
Sunterkloas Sinterklaas
Kersttied, kerstmis, midwinter, joul kerstmis
Ol(d)joar oudjaar
Grunnegs Nederlaands
Moat maat
Laandmoat oppervlaktemaat
I(e)nhold inhoud
Gewicht gewicht
Lengte lengte
Bredte breedte
Hoogte, höchte (VEK, WEV) hoogte
Houveulhaid hoeveelheid
Vörrel, kwart kwart (¼)
Haalve, hèlfte, haalfschaid helft (½)
Haile, heule, hijle (WEV), huile (VEK), hele (WEK) hele (1)
Poar paar (2)
Kwartet kwartet (4)
Haalfstieg tiental (10)
Dezien dozijn (12)
Stieg twintigtal (20)
Rou 100 m²
Daaimt, juk halve hectare (5000 m²)
Bunder hectare (10.000 m²)
Moatje 100 centiliter
Liter/kan 1 liter
Spint 5 liter
Schepel 10 liter
Mut, mudde 100 liter
Pond* 500 gram
Onze* 100 gram
Kilo 1 kilogram (1000 g)
* De Pond en de Onze worden tegenswoordeg binoa nait meer broekt, mor olle mìnsken broeken t nog bienoa doagelks
Grunnegs Nederlaands
n Deus, deuze (VEK) een doos
n Blik(ke) een blik
n Flort, pak een pak
n Rool, role (VEK) een rol
n stók een stuk
n Vlès, vlèze (VEK) een fles
n Puut, pude (VEK) een zak
Bie de eerste riege getallen stoan meerdere meugelkheden. In de riegen doarnoa stait mor ain meugelkhaid. Moutst de meugelkheden uut de eerste riege toupassen op de riegen doarnoa.
Grunnegs Nederlaands
Nul nul
Ain, aine (VEK), ein (WEV), een (WEK) een
Twij, twij (WEV), twai (NVL, VEK), twèie (VEK) twee
Drij, drij (WEV), drai (NVL, VEK), drije (VEK) drie
Vijer (HGL), vaaier, vaar(VEK), vare (VEK) vier
Vief, vieve (VEK) vijf
Zes, zèzze (VEK)/zös (Marnegebied) zes
Zeuven zeven
Acht, Aachte (VEK) acht
Negen negen
Tien, tiene (VEK) tien
Elven, elf elf
Twaalven, twaalf twaalf
Dattien(e) dertien
Vattien(e) veertien
Vieftien(e) vijftien
Sestien(e) zestien
Zeuventien(e) zeventien
Achttien(e) achttien
Negentien(e) negentien
Twinteg* twintig
** Ook oetsproken as "twinneg"
Datteg dertig
Vatteg veertig
Viefteg vijftig
Zesteg/sesteg zestig
Zeuventeg/seuventeg zeventig
Tachteg tachtig
Negenteg negentig
Honderd honderd
Twijhonderd tweehonderd
Drijhonderd driehonderd
Vaaierhonderd vierhonderd
Viefhonderd vijfhonderd
Zeshonderd zeshonderd
Zeuvenhonderd zevenhonderd
A(a)chthonderd achthonderd
Negenhonderd negenhonderd
Doezend duizend
Ain miljoun
één miljoen
Grunnegs Nederlaands
Bie (t) pad Op de weg
Boute, breuk boete
Bred bord
Broezen snel rijden
Doenvoaren rijden onder invloed
Flikkerlicht knipperlicht
I(e)n richten van richting
Oetvoart, uutvoart afrit, uitrit
Ommelander raais lange reis
Onderweegs onderweg
Oversteek zebrapad
Pe(r)keren parkeren
Riepe trottoir
Stopstee halte
Stoplicht stoplicht
Stroat(e) straat
Swoareghaid, kösten kosten
Tegenvoar(d)er tegenligger
Tuufken langzaam rijden
Veurrang voorrang
Voarn, rieden rijden
Voart verkeerssnelheid
Weeg, wege weg
Grunnegs Nederlaands
Auto auto ([Oto] gain meugelke oetsproak)
Bus autobus
Bus stadsbus/streekbus
Aachterkoar(e), aanhonger aanhanger
Plof(fiets), plovvert, knallert brommer
Woonwoagen, karavan caravan
Bolwoagen, tilwoagen vrachtwagen
Foajeton onoverdekt rijtuig
Rad, fiets(e) fiets
Vlaigmesien, vlaigtuug vliegtuig
Toeristenbus touristcar
Traain trein
Ziedkoar zijspan
Grunnegs Nederlaands
Dij kaant oet die kant op
Liekoet/liekuut rechtdoor
Rechts(òf) rechts(af)
Links(òf) links(af)
Weerom goan terug gaan/rijden
Oet stad, dörp de stad, het dorp uit
Bie revier laangs langs de rivier
Tot de stremlichten tou tot aan de stoplichten
Grunnegs Nederlaands
Voar(d)er bestuurder, machinist
Kondukteur conducteur
Verbatshok loket
Dagkoart dagkaart
Òfstimpeln afstempelen
Stimpelmesien stempelautomaat
Noar Stad tou naar de stad Groningen
Zetstee, stee zitplaats
Òfraais vertrek
Aankommen aankomst
Stasjon station
I(e)ngaang ingang
Oetgaang uitgang
Manluu-/herengemak herentoilet
Vraauwluugemak* damestoilet
Pafken roken
Neudoetgaang nooduitgang
Toulèg toeslag
Reserveerd gereserveerd
* ook vruiluugemak of vraauwliegemak
Grunnegs Nederlaands
Akwoariom Aquarium
Bioskoop bioscoop
Börg/borg borg
Daaier(n)-/darentoen(e) dierentuin
Domkìrk kathedraal
Graft gracht
Hotel hotel
Kavvee café
Kestail, slöt kasteel
Kìrk(e), kèrk(e) kerk
Klooster, klouster klooster
Looproete wandelroute
Maar(k)tploats marktplein
Meulen molen
Monumìnt monument
Muzijom, muzeum Museum
Oldstad Oude binnenstad
Paark park
Paarkgeroazie parkeergarage
Roadhoes, stadhoes gemeente-/stadhuis
Ristoraant restaurant
Stadmidden binnenstad
Stadswaal/-muur/-mure/-maauwer stadsmuur
Stee-en-stoetje bed-and-breakfast
Tejoater theater, schouwburg
Toren/ toeren toren
Vesten vesting
Winkelstroat(e) Winkelstraat
Zainsweerdegheden bezienswaardigheden
Sìntrum centrum
Grunnegs Nederlaands
keunenklek koninklijk
heertogelk hertogelijk
groavelk grafelijk
bisskoppelk/bisschoppelk bisschoppelijk
jonkersk adelijk
börg borg (landhuis, kasteeltje)
stainhoes steenhuis
ridderzoal ridderzaal
ontvangenszoal ontvangstzaal
middenzoal centrale zaal
vangenshol kerker
keuk(en) keuken
schat-/skathoes veehuis
börgtoen kasteeltuin
(midden)schip middenschip
koor koor
ziedschip zijschip
kop, absis absis
vèlven gewelf
aalter altaar
benedikter benedictijnen
sistersjenser cisterciënzers
dominiker dominicanen
fransisker franciscanen
jezuieten jezuïeten
kruusheren kruisheren
veurhistorisch prehistorisch
romoans romaans
Oldfrais Oud-Fries, romano-gotisch
gotisch gotisch
middelaiws/-eeuws/-eiws/-aivs middeleeuws
Reums romeins
renaissance renaissance
barok barok
rokoko rococo
klassisistisch classicistisch
nijmoods modern
Grunnegs Nederlaands
Badstraand toegankelijk strand
Tougang vergees gratis toegankelijk
Swemmen verboden verboden te zwemmen
Badklaaider, badkrös zwemkleding
Lochtbèrre luchtbed
Badpool badmuts
Haanddouk handdoek
Does(k) douche
Eb(be) eb
Boar(e) golf (kleine)
Wag(e) golf (groot)
Knizzenstraand kiezelstrand
Kwaal/kwale kwal
Schulp schelp
Vloud vloed
Wi(e)ndschaarm windscherm
Biewoord Bievougleks noamwoord Nederlaands
Rood rooie rood
Geel gele geel
Blaauw blaauwe blauw
Gruin gruine groen
Oraanje oraanje oranje
Paars, sangen paarse, sangen paars
Roze (rôs) roze roze
Gries grieze grijs
Swaart swaade zwart
Broen broene bruin
Wit widde wit
Grunnegs Nederlaands
Femilie familie
Voa(der), pa(bbe) vader
Mou(der), ma, moe(ke), mem(me) moeder
Ollu, olders, ollen ouders
Popke, pupke, poppie, potje baby
(Vol)waz(z)ene volwassene
Haalfwaz(z)ene jongvolwassene (17-21)
Zeun zoon
Dochter dochter
Kinder, l(e)utjen, grommen kinderen
Bruier, bruur (WEK) broer
Bruiertje
broertje
Zuster zus
Zuske
zusje
Bruiers en zusters broers en zussen
Taan(te), taande tante
Oom(pie) / Omke oom
Neef/neve neef
Neefke
neefje
Nicht(e) nicht
Nichtje
nichtje
Opa, poake opa
Opoe, oma, bepke oma
Grunnegs Nederlaands
Weerlucht, weerlicht bliksem
Grommel, donder donder
Deu, dij, dui dooi
Gladdeghaid, gladte gladheid
Hoagel hagel
Hette(ns) hitte
Hoogdrokgebied hoogedrukgebied
Klimoat klimaat
Daipdrokgebied lagedrukgebied
Lochtdrok luchtdruk
Dook mist
Miegel motregen
Òfbuien opklaring
Giesper, swaalke regenbui
Gobbe zware regenbui
Snidder lichte regenbui
Dikke/duustere locht regenwolken
Twijlichteg schemerig
Twijbrek, graauwlicht schemering
Stoeverij stuifwind
Omstelleg veranderlijk
Vorst vorst
Pluuster onstuimig weer
Tegenweer slecht weer
Wind, wiend wind
Poest zachte wind
Störm harde wind/ storm
Ies ijs
Iesel ijzel
Grunnegs Nederlaands
Eerappel aardappel
Eerdjebij, eerdjebaai aardbei
Aalbeerns
aalbessen (rode bessen)
Appelkoos, abrikoos abrikoos
(Ro)bait (rode) biet
Blo(u)mkool bloemkool
Aarft(e) erwt
Appel, abbel appel
(Au)gurk(e) augurken
Benoan(e) bananen
Boeskool witte kool
Mous boerenkool
Sitroen, sitroun citroen
Droef, droeve druif
Framboos, flamboos framboos
Kaars, kaarze kers
Steekruif koolraap
Krudoorns
kruisbessen
Siepel ui
Botterseldrie Peterselie
Praai prei
Peer, pere peer
Rebaarber rabarber
Redies radijs
Spinoazie spinazie
Wa(a)lze boon, wa(a)lske boon paardenboon, tuinboon
Worrel wortel
Paarzek, perzik perzik
Temoat tomaat
Sloat sla
Appelsien(e) sinaasappel
Zuite kroon
Zoete kroon (Grunnegse appelsoort)
Grunnegs Nederlaands
Vlaais(k)woaren vleeswaren
Schink(e), skink(e) ham
Hìn, tuut kip/haan
Met gehakt varkensvlees
Gehak gehakt
Noagelholt rookvlees
Taauwkevlais rollade
Metworst droge worst
Ozzensteert ossenstaart
Heern haring
Tonijn tonijn
Dörsk(e) kabeljauw
Zaalm zalm
Meun voorn
Vlunder bot
Mekrail makreel
Vorelle forel
Oal paling
Zeeblèr tong
Genoat garnaal
Mossel, mossels mossel, mosselen
Kraab krab
gerechten woar n (G) bie staait, binnen typisch Grunnegs
Grunnegs Nederlaands
Brij pap
Zoepenbrij karnemelkse pap
Krentjebrij watergruwel
Krudoorntjesbrij kruisbessenmoes (G)
Ies ijs
Boerenjong ijs met brandewijn en rozijnen (G)
Boerenwicht ijs brandewijn en perzikken (G)
Keze, kees kaas
Grunnegs Nederlaands
Povvert poffert (G)
Spekdikken spekkendikken (G)
Grunneger kouk Groninger koek (G)
Haardstoed(e) hardebrood (G)
Stoed(e) brood
Homstok snee brood
Knep(pe) broodkapje
Brood roggebrood (G)
Schoten langwerpige kadetjes (G)
Mollebonen geroosterde paardenbonen (G)
Ruirom papachtig boekweit gerecht (G)
Rolkes, rollechies nieuwjaarsrolletjes (G)
Knipselbonen slabonen (G)
Kruden kruiden
Kouk(e) koek
Eulie, eulje olie
Mosterd, stip mosterd
Room, flödde room
Souske doppinda
Siepeltjevlais hachee
Sukkeloa chocolade
Snert erwtensoep
Slik, baaltje snoep
Sokker, suker suiker
Tusselwaiten maïs
Waaite tarwe
Raai, rogge rogge
Zolt zout
Bonte klont, stopvaarve stamppot bruine bonen
Botter, butter boter
Edik(ke) azijn
Aai ei
Mangel, mantel amandel
Grunnegs Nederlaands
Kovvie koffie
Joegel te slappe koffie
Bier bier
Klók(je), zeupke borrel, alcoholische drank
Mèlk melk
Zoepen karnemelk
Mineroalwoater mineraalwater
Wien wijn
Vruchtsap vruchtensap
Tee thee
Vrisdraank frisdrank
Jannever jenever
Fladderak citroenjenever (G)
Hait bier stevig bier (G)
Hoagel en dunder brandewijn met anijs (G)
Boerenjong brandewijn met rozijnen (G)
Boerenwicht brandewijn met perzikken (G)
Grunnegs Nederlaands
Kat, kadde kat
Hond hond
Knien
konijn
Grunnegs Nederlaands
Heern haring
Tuunvisk tonijn
Dörsk(e) kabeljauw
Zaalm zalm
Meun voorn
Vlunder bot
Mekrail makreel
Vorelle forel
Oal paling
Zeeblèr tong
Genoat garnaal
Mözzel mossel
Kraab krab
