Onzevaoder

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Gao naor: navigasie, zeuk

t Onzevaoder of Onzevaor is n christelik gebed. t Wort oek wel t Gebed van de Heer eneumd en is één van de bekendste gebejen in de kaark en de christelike tradisie.

In t Grieks heet t Onzevaoder Η Κυριακή Προσευχή (i Kuriaki Prosefchi) en in t Latien Pater Noster of Oratio Dominica. Volgens t evangelie het Jezus Christus t zelf an zien volgelingen eleerd. In de Biebel is t gebed te vienen in - de langere versie van - Matteüs 6:9-13 en - n wat kortere versie - in Lukas 11:2-4. Over t algemeen gao'w uut van de langere versie.

Volgens rabbien Aron Mendes Chumaceiro valt uut de inhoud de Joodse oorsprong van t Onzevaoder op te maken. De eerste vars is gedeeltelik Jesaja 63:15-16; Ezeciel 36:23 en 38:23, de tweede vars Obadja 1:21 en 1 Samuel 3:18, de daarde vars uut Spreuken 30:8, de vierde vars uut Sirach 28:2. De vars "en lei ons niet in verzeuking" staot niet in t Ouwe Testament, want "t denkbeeld, dat God n mins in verzeuking brengt, gaot tegen de volmaakte rechtvaordigheid en liefde van God in", aldus Chumaceiro. "Verlos ons van t kwaod" komt uut Psalm 119:133. t Slot is woordelik uut 1 Kronieken 29:11.

Oudste versie[bewark | bronkode bewarken]

De oudste teksten van t Onzevaoder die overeleverd bin, bin eschreven in t Koinè-Grieks. Der is oek n Aramese versie van t Onzevaoder (de taol van Jezus), mar dat is warschienlik niet in t dialekt dat Jezus sprak en kan dus oek niet de oorspronkelike versie wezen.

Griekse en Latiense versie[bewark | bronkode bewarken]

Koinè-Grieks[bewark | bronkode bewarken]

Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς
ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου·
ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου·
γενηθήτω τὸ θέλημά σου,
ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς·
τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον·
καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφελήματα ἡμῶν,
ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν·
καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν,
ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ.
[Ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ βασιλεία καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας·]
ἀμήν.

Transliterasie van t Koinè-Grieks[1][bewark | bronkode bewarken]

Pater hēmoon ho en tuus oeranuus
hagiasthēto to onoma soe;
eltheto hē basilia soe;
genēthēto to thelēma soe,
hoos en oerano ke epi tēs gēs.
Ton arton hēmoon ton epioesion dos hēmien sēmeron;
ke aphes hēmien ta ophelēmata hēmoon,
hoos ke hēmies aphiëmen tuus ophiletes hēmoon;
ke mē isenenkies hemas ies pirasmon,
alla ruse hēmas apo toe ponēroe.
[Hoti soe estien hē basilia ke hē dunamies ke hē doxa ies toes eonas.]
Amēn.

Latiense tekst[bewark | bronkode bewarken]

Pater noster, qui es in caelis,
sanctificetur nomen tuum.
Adveniat regnum tuum.
Fiat voluntas tua, sicut in caelo et in terra.
Panem nostrum quotidianum da nobis hodie,
et dimitte nobis debita nostra,
sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.
Et ne nos inducas in tentationem:
sed libera nos a malo.
Amen.

Nedersaksiese versies[bewark | bronkode bewarken]

t Nedersaksies wort (haost) niet in de kaark of thuus in gebejen gebruukt, daorum bestaot der oek gien standerdversie van t Onzevaoder in t Nedersaksies. As uutgangspunt veur de meeste Nedersaksiese vertaolingen is de Staotenbiebel gebruukt, mar de niejere versies hen de Nieje Nederlanse Biebelvertaoling as uutgangspunt.

In de meeste Nedersaksiese dialekten bestaot der gien "U"-vorm. Veur gebejen an God (in t dialekt) kiezen partie luui derveur um t toch an te houwen, mar a'j naogaon dat der zoveul taolen bin die disse vorm oek niet hen (en dus oek niet gebruken), is t beslist niet respektloos um gewoon Jie (mit n heufdletter) te gebruken. t Gebruuk van U komt eigenliks gewoon deur de grote Hollandse invleud op onze streektaol.

Achterhooks[bewark | bronkode bewarken]

Wenters[bewark | bronkode bewarken]

Unzen Vader in de hemelen,
laot dienen name eheiligd worde;
laot dien könninkriek kommen;
laot dienen wille gebeuren
op de eerde zo as in den hemel.
Gef uns now uns dageliks brood
en vergef uns unze scholden
zo as ok wi'j vergeft
wee bi'j uns in de schold staot;
en breng ons niet in verzeuking,
maor maak uns vri'j van t kwaod.
Want van Di'j is het könninkriek
en de kracht en de glorie
now en alle dage.
Amen.

Grunnigs[bewark | bronkode bewarken]

Os Voader in Hemel,
dat Joen Noam hailigd worden zel,
dat Joen Keuninkriek kommen mag,
dat Joen wil doan wordt
op Eerd net as in hemel.
t Stoet doar wie verlet van hebben
geef os dat vandoag,
en reken os nait tou wat wie verkeerd doun,
net zo as wie vergeven elk dij os wat aandut.
En breng os nait in verlaaiden,
moar wil van verlaaider os verlözzen.
Veur Joe binnen t Keuninkriek,
de Kracht en de Heerlikhaid.
Veur altied en altied.
Amen.

Versie zo as die in de Grunningse Biebel steet:

Voader van ons in hemel,
dat joen Noam haailegd worden zel,
dat joen Keunenkriek kommen mag,
dat joen wil doan wordt
in wereld net as in hemel.
t Brood doar wie verlet om hebben
geef ons dat vandoag,
en reken ons nait tou wat wie verkeerd doun,
net zo as wie vergeven elk dij ons wat aandut.
En breng ons nait in verlaaiden,
mor wil van verlaaider ons verlözzen.

Veluws[bewark | bronkode bewarken]

Niekarks

Oenze Vaoder in de hemel,
laot Joew naam eheiligd worren,
laot Joew koninkriek kommen
en Joew wil edaon worren
op eerde zo as in de hemel.
Geef oens vandaag t brood da'w neudig hen.
Vergeef oens oenze schulden,
zo as ok wulie oenze schuldenaren vergeven.
En breng oens niet in verzeuking,
maor verlos oens van t kwaod.
Want van Joe is t Koninkriek,
en de kracht en de heerlikheid,
tot in de eeuwigheid.
Amen.

Putters

Onze Vaor in de hemel,
laot Joew naam eheiligd worren,
laot Joew koninkriek kommen
en Joew wil edaon worren
op eerde zo as in de hemel.
Geef ons vandaag t brood da'w neudig hen.
Vergeef ons onze schulden,
zo as oek wulie onze schuldenaren vergeven.
En breng ons niet in verzeuking,
mar verlos ons van t kwaod.
Want van Joe is t Koninkriek,
en de kracht en de heerlijkheid,
tot in de eeuwigheid.
Amen.

Nunspeets

Onze Vaor in de hemel,
laot Joew naam eheiligd wörden,
laot Joew koninkriek koemen
en Joew wille edaon wörden
op eerde zo as in de hemel.
Geef ons vandage t brood da'w neudig hebben.
Vergeef ons onze schulden,
zo as oek wie onze schuldenaren vergeven.
En breng ons niet in verzeuking,
mer verlos ons van t kwaod.
Want van Joe is t Koninkriek,
en de kracht en de heerlikheid,
tot in de eeuwigheid.
Amen.


Twaents[bewark | bronkode bewarken]

Riessens[bewark | bronkode bewarken]

Riessen steet bekaend as slim geriffermeerd. Der is in Riessen völ verskel oawer t gebroek van t Riessens in t geleuf. Der beent leu dee't zeggent det t nit heurt, of det n Hollaandsen versie good genog is. Aanderen zeggent det t hierduur juust persoonliker wördt. Doarumme besteet der faeilik ginnen offisiëlen oawerzetting van t Oonzenva. Oonderstoande versie gef allene wier wo t der in t Riessens oet zol können zeen.

Oonzen Va den t in n hemmel is,
Oewen namen wördt ehaeiligd,
Oewen keuninkriek keump,
Oewen wil gebuurt,
zo as in n hemmel, zo ook op de aerde.
Doot oons non oonze daaglikse stoete,
en vergeewt oons oonze skeulden,
liek zo at vie oonze skooldhebbers vergeewt;
en brengt oons nit in verzeuking,
maer verlost oons van t kwoad.
want Oew heurt t keuninkriek,
en n kracht, en n haerlikhaeid,
tot in eeuwighaeid,
Amen.

Vechtdals[bewark | bronkode bewarken]

Eschreven in t Vechtdals, rondum Hardenbarg. Der is veur t Sallaands nooit gien Biebelvertaling uutekommen.

Oons Va uut 'n hemel,
Oen name wörn eheiligd.
Oen koninkriek kump.
Oen wille zolln edaone wörn, op aarde zo as in 'n hemel.
Geef oons vandage 't stoete wa-w neudig bint.
En vergeef oons oonse skulden
Geliek-an wi'j ok oonse skuldenaren vergeeft.
En laot oons nie naor de slechte kaante hengaon,
maar verlös oons van 't kwaode.
Waant van Oew is 't koninkriek
en de kracht en de heerlijkheid
van noe töt aait. Aamn.

Nederlandse vertaolingen[bewark | bronkode bewarken]

Umdat der in de meeste kaarken en in de huushouwens van luui die n Nedersaksies dialekt praoten gien dialekt gebruukt wort veur gebejen, wort de Nederlandse versie meestentieds gebruukt.

Vertaoling Nederlands Bijbelgenootschap

Onze Vader die in de hemelen zijt,
Uw Naam worde geheiligd;
Uw koninkrijk kome;
Uw wil geschiede,
gelijk in de hemel alzo ook op de aarde.
Geef ons heden ons dagelijks brood;
en vergeef ons onze schulden,
gelijk ook wij
vergeven onze schuldenaren;
en leid ons niet in verzoeking,
maar verlos ons van de kwade.
Want van U is het koninkrijk
en de kracht en de heerlijkheid
Tot in eeuwigheid.
Amen.

Nieuwe Bijbelvertaling (NBV)

Onze Vader in de hemel,
laat uw naam geheiligd worden,
laat uw koninkrijk komen
en uw wil gedaan worden
op aarde zoals in de hemel.
Geef ons vandaag het brood
dat wij nodig hebben.
Vergeef ons onze schulden,
zoals ook wij hebben vergeven
wie ons iets schuldig was.
En breng ons niet in beproeving,
maar red ons uit de greep van het kwaad.
[Want van U is het koninkrijk
en de kracht en de heerlijkheid
tot in eeuwigheid.]
Amen.


Vertaoling van de Katholieke Kaark

Onze Vader die in de hemel zijt,
Uw Naam worde geheiligd;
Uw rijk kome;
Uw wil geschiede op aarde zoals in de hemel.
Geef ons heden ons dagelijks brood;
en vergeef ons onze schulden,
zoals ook wij aan anderen hun schuld vergeven
en leid ons niet in bekoring,
maar verlos ons van het kwade.
Verlos ons Heer, van alle kwaad. Geef vrede in onze dagen.
Dat wij, gesteund door Uw barmhartigheid, vrij mogen zijn van
zonden en beveiligd tegen alle onrust: hoopvol wachtend op de
komst van Jezus, Messias, Uw Zoon.
Want van u is het koninginkrijk;
en de kracht;
en de heerlijkheid.
In eeuwigheid.
Amen.

Vertaoling zo as t Vlaanderen gebruukt wort

Onze Vader die in de hemelen zijt,
geheiligd zij Uw Naam.
Uw Rijk kome,
Uw Wil geschiede op aarde als in de hemel.
Geef ons heden ons dagelijks brood
en vergeef ons onze schulden,
gelijk ook wij vergeven aan onze schuldenaren.
En leid ons niet in bekoring,
maar verlos ons van het kwade.
[Want van U is het koninkrijk
en de kracht en de heerlijkheid
in eeuwigheid.]
Amen.


t Onzevaoder in de vrogge middeleeuwen[bewark | bronkode bewarken]

De Heliand is n religieus epies gedicht over t leven van Jezus Christus, eschreven in t Oudsaksies, umstreeks t jaor 825. Oek in disse tekst komt t Onzevaoder an bod tiejens de Bargrede. Hieronder de Oudsaksiese tekst en de vertaoling van Jaap van Vredendaal.

Oudsaksies

Fadar ûsa / firiho barno,
thu bist an them hôhon / himila rîkea,
geuuîhid sî thîn namo / uuordo gehuuilico.
Cuma thîn / craftag rîki.
Uuerða thîn uuilleo / ob=ar thesa uuerold alla,
sô sama an erðo, / sô thar uppa ist
an them hôhon / himilo rîkea.
Gef ûs dago gehuuilikes râd, / drohtin the gôdo,
thîna hêlaga helpa, / endi alât ûs, heb=enes uuard,
managoro mênsculdio, / al sô uue ôðrum mannum dôan.
Ne lât ûs farlêdean / lêða uuihti
sô forð an iro uuilleon, / sô uui uuirðige sind,
ac help ûs uuiðar allun / ub=ilon dâdiun.

Vertaoling van Jaap van Vredendaal

Onze vader, van alle mensen,
u bent in het hoge, hemelse rijk,
laat woord na woord gewijd zijn aan uw naam.
Komen moge uw krachtige rijk.
Laat wereldwijd uw wil geschieden,
op aarde hier zoals ook daarboven,
in het rijk der hemelen dat in den hoge is.
Geef ons dagelijks raad, dierbare hier,
uw heilige hulp en, hemelse wachter,
vergeef ons al onze schuld, zoals wij anderen doen.
Laat kwade geesten ons niet in bekoring brengen,
al zijn we het waard hun wil te doen,
maar behoed ons immer voor al het boze.


Verschil tussen protestanten en katholieken[bewark | bronkode bewarken]

In t Onzevaoder, zo as t gebruukt wort deur protestanten, kommen alle drie de onderdelen van n gebed terug:

  • Dankgebed: laot Joew naam eheiligd worren, laot Joew koninkriek kommen en Joew wil edaon worren op eerde zo as in de hemel.
  • Smeekgebed (litanie): Geef ons vandaag t brood da'w neudig hen. Vergeef ons onze schulden, zo as oek wulie onze schuldenaren vergeven. En breng ons niet in verzeuking, mar verlos ons van t kwaod.
  • Beliejend gebed: Want van Joe is t Koninkriek, en de kracht en de heerlikheid, tot in de eeuwigheid.

De slotwoorden Want van Joe is t koninkriek en de kracht en de heerlikheid tot in de eeuwigheid ontbreken in de oudste handschriften van t evangelie van Matteüs. In de katholieke misviering volgens de Novus Ordo Missae sluut de priester t gebed of mit t embolisme.

Embolisme[bewark | bronkode bewarken]

Libera nos, quaesumus, Domine, ab omnibus malis, Verlos ons, Heer, van alle kwaad,
da propitius pacem in diebus nostris, geef vrede in onze dagen,
ut, ope misericordiae tuae adiuti dat wij gesteund door Uw barmhartigheid,
et a peccato simus semper liberi vrij mogen zijn van zonde,
et ab omni perturbatione securi en beveiligd tegen alle onrust.
exspectantes beatam spem Hoopvol wachtend
et adventum Salvatoris nostri Iesu Christi. op de komst van Jezus, Messias, Uw Zoon.,
waornao de geleuvigen antwoorden mit:
Quia tuum est regnum, Want van U is het koninkrijk
et potestas, et gloria en de kracht en de heerlijkheid
in saecula. in eeuwigheid. Amen.

Orthodoxe Kaark[bewark | bronkode bewarken]

In de Oosters-Orthodoxe Kaark wordt de doxologie nooit uutespreuken deur de geleuvigen. t Wort altied edaon deur de priester. In de Griekse tradisie gebruken ze as de priester ofwezig is: Deur de gebejen van onze Heilige Vaoders, Heer Jezus Christus Onze God bescharm ons uut medeliejen, Amen.

Referensies[bewark | bronkode bewarken]

  1. Disse tekst is etranslitereerd vanuut t Koinè-Grieks van de eerste en tweede eeuw nao Christus. De e staot veur n è-klank, de ē veur n ee-klank.

Uutgaonde verwiezingen[bewark | bronkode bewarken]

Nuvola apps ksig.png Dit artikel is eschreven in t West-Veluwse dialekt van Putten, in de ANS.