Onzevaoder
t Onzevaoder of Onzevaor is n christelik gebed. t Wort oek wel t Gebed van de Heer eneumd en is één van de bekendste gebejen in de kaark en de christelike tradisie.
In t Grieks heet t Onzevaoder Η Κυριακή Προσευχή (i Kuriaki Prosefchi) en in t Latien Pater Noster of Oratio Dominica. Volgens t evangelie het Jezus Christus t zelf an zien volgelingen eleerd. In de Biebel is t gebed te vienen in - de langere versie van - Matteüs 6:9-13 en - n wat kortere versie - in Lukas 11:2-4. Over t algemeen gao'w uut van de langere versie.
Volgens rabbien Aron Mendes Chumaceiro valt uut de inhoud de Joodse oorsprong van t Onzevaoder op te maken. De eerste vars is gedeeltelik Jesaja 63:15-16; Ezeciel 36:23 en 38:23, de tweede vars Obadja 1:21 en 1 Samuel 3:18, de daarde vars uut Spreuken 30:8, de vierde vars uut Sirach 28:2. De vars "en lei ons niet in verzeuking" staot niet in t Ouwe Testament, want "t denkbeeld, dat God n mins in verzeuking brengt, gaot tegen de volmaakte rechtvaordigheid en liefde van God in", aldus Chumaceiro. "Verlos ons van t kwaod" komt uut Psalm 119:133. t Slot is woordelik uut 1 Kronieken 29:11.
Kömp an bod |
Oudste versie [bewark]
De oudste teksten van t Onzevaoder die overeleverd bin, bin eschreven in t Koinè-Grieks. Der is oek n Aramese versie van t Onzevaoder (de taol van Jezus), mar dat is warschienlik niet in t dialekt dat Jezus sprak en kan dus oek niet de oorspronkelike versie wezen.
Griekse en Latiense versie [bewark]
Koinè-Grieks [bewark]
|
Transliterasie van t Koinè-Grieks[1] [bewark]
|
Latiense tekst [bewark]
- Pater noster, qui es in caelis,
- sanctificetur nomen tuum.
- Adveniat regnum tuum.
- Fiat voluntas tua, sicut in caelo et in terra.
- Panem nostrum quotidianum da nobis hodie,
- et dimitte nobis debita nostra,
- sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.
- Et ne nos inducas in tentationem:
- sed libera nos a malo.
- Amen.
Nedersaksiese versies [bewark]
t Nedersaksies wort (haost) niet in de kaark of thuus in gebejen gebruukt, daorum bestaot der oek gien standerdversie van t Onzevaoder in t Nedersaksies. As uutgangspunt veur de meeste Nedersaksiese vertaolingen is de Staotenbiebel gebruukt, mar de niejere versies hen de Nieje Nederlanse Biebelvertaoling as uutgangspunt.
In de meeste Nedersaksiese dialekten bestaot der gien "U"-vorm. Veur gebejen an God (in t dialekt) kiezen partie luui derveur um t toch an te houwen, mar a'j naogaon dat der zoveul taolen bin die disse vorm oek niet hen (en dus oek niet gebruken), is t beslist niet respektloos um gewoon Jie (mit n heufdletter) te gebruken. t Gebruuk van U komt eigenliks gewoon deur de grote Hollandse invleud op onze streektaol.
Achterhooks [bewark]
Wenters [bewark]
- Unzen Vader in de hemelen,
- laot dienen name eheiligd worde;
- laot dien könninkriek kommen;
- laot dienen wille gebeuren
- op de eerde zo as in den hemel.
- Gef uns now uns dageliks brood
- en vergef uns unze scholden
- zo as ok wi'j vergeft
- wee bi'j uns in de schold staot;
- en breng ons niet in verzeuking,
- maor maak uns vri'j van t kwaod.
- Want van Di'j is het könninkriek
- en de kracht en de glorie
- now en alle dage.
- Amen.
Grunnigs [bewark]
- Os Voader in Hemel,
- dat Joen Noam hailigd worden zel,
- dat Joen Keuninkriek kommen mag,
- dat Joen wil doan wordt
- op Eerd net as in hemel.
- t Stoet doar wie verlet van hebben
- geef os dat vandoag,
- en reken os nait tou wat wie verkeerd doun,
- net zo as wie vergeven elk dij os wat aandut.
- En breng os nait in verlaaiden,
- moar wil van verlaaider os verlözzen.
- Veur Joe binnen t Keuninkriek,
- de Kracht en de Heerlikhaid.
- Veur altied en altied.
- Amen.
Versie zo as die in de Grunningse Biebel steet:
- Voader van ons in hemel,
- dat joen Noam haailegd worden zel,
- dat joen Keunenkriek kommen mag,
- dat joen wil doan wordt
- in wereld net as in hemel.
- t Brood doar wie verlet om hebben
- geef ons dat vandoag,
- en reken ons nait tou wat wie verkeerd doun,
- net zo as wie vergeven elk dij ons wat aandut.
- En breng ons nait in verlaaiden,
- mor wil van verlaaider ons verlözzen.
Veluws [bewark]
Twaents [bewark]
Riessens [bewark]
Riessen steet bekaend as slim geriffermeerd. Der is in Riessen völ verskel oawer t gebroek van t Riessens in t geleuf. Der beent leu dee't zeggent det t nit heurt, of det n Hollaandsen versie good genog is. Aanderen zeggent det t hierduur juust persoonliker wördt. Doarumme besteet der faeilik ginnen offisiëlen oawerzetting van t Oonzenva. Oonderstoande versie gef allene wier wo t der in t Riessens oet zol können zeen.
- Oonzen Va den t in n hemmel is,
- Oewen namen wördt ehaeiligd,
- Oewen keuninkriek keump,
- Oewen wil gebuurt,
- zo as in n hemmel, zo ook op de aerde.
- Doot oons non oonze daaglikse stoete,
- en vergeewt oons oonze skeulden,
- liek zo at vie oonze skooldhebbers vergeewt;
- en brengt oons nit in verzeuking,
- maer verlost oons van t kwoad.
- want Oew heurt t keuninkriek,
- en n kracht, en n haerlikhaeid,
- tot in eeuwighaeid,
- Amen.
Sallaans [bewark]
Eschreven in 't Vechtdals, rondum Haddenbarreg. D'r is veur 't Sallaans nooit gien Biebelvertaling uut-ekom.
- Oons Va die in de hemel is,
- Oen naam wördt eheiligd.
- Oen koninkriek kump.
- Oen wille zol gebeuren, op eerde zo as in de hemel.
- Gef oons vandage oons dagelijks stoete.
- En vergeef oons oonze schulden
- Geliek ok wi'j oonze schuldenaren vergeeft.
- En liedt oons nie in de verzuuking,
- maar verlös oons van de boze.
- Want van Oe is 't koninkriek
- en de kracht en de heerlijkheid
- van now töt aaltied. Amen.
Nederlandse vertaolingen [bewark]
Umdat der in de meeste kaarken en in de huushouwens van luui die n Nedersaksies dialekt praoten gien dialekt gebruukt wort veur gebejen, wort de Nederlandse versie meestentieds gebruukt.
't Oonze Vader in de vrogge middeleeuwen [bewark]
De Heliand is 'n rilligieus episch gedich oaver 't leven van Jezus Christus, eschreven in 't Oaldsaksisch, umstreeks 't jaor 825. Ok in dizze tekste kömp 't Oonze Vader an bod tiedens de Bargrede. Hieronder de Oaldsaksische tekste en de vertaoling van Jaap van Vredendaal.
Verschil tussen protestanten en katholieken [bewark]
In t Onzevaoder, zo as t gebruukt wort deur protestanten, kommen alle drie de onderdelen van n gebed terug:
- Dankgebed: laot Joew naam eheiligd worren, laot Joew koninkriek kommen en Joew wil edaon worren op eerde zo as in de hemel.
- Smeekgebed (litanie): Geef ons vandaag t brood da'w neudig hen. Vergeef ons onze schulden, zo as oek wulie onze schuldenaren vergeven. En breng ons niet in verzeuking, mar verlos ons van t kwaod.
- Beliejend gebed: Want van Joe is t Koninkriek, en de kracht en de heerlikheid, tot in de eeuwigheid.
De slotwoorden Want van Joe is t koninkriek en de kracht en de heerlikheid tot in de eeuwigheid ontbreken in de oudste handschriften van t evangelie van Matteüs. In de katholieke misviering volgens de Novus Ordo Missae sluut de priester t gebed of mit t embolisme.
Embolisme [bewark]
Orthodoxe Kaark [bewark]In de Oosters-Orthodoxe Kaark wordt de doxologie nooit uutespreuken deur de geleuvigen. t Wort altied edaon deur de priester. In de Griekse tradisie gebruken ze as de priester ofwezig is: Deur de gebejen van onze Heilige Vaoders, Heer Jezus Christus Onze God bescharm ons uut medeliejen, Amen. Referensies [bewark]
Uutgaonde verwiezingen [bewark]
|
