Onzevaoder
t Onzevaoder of Onzevaor is n christelik gebed. t Wort oek wel t Gebed van de Heer eneumd en is één van de bekendste gebejen in de kaark en de christelike tradisie.
In t Grieks heet t Onzevaoder Η Κυριακή Προσευχή (i Kuriaki Prosefchi) en in t Latien Pater Noster of Oratio Dominica. Volgens t evangelie het Jezus Christus t zelf an zien volgelingen eleerd. In de Biebel is t gebed te vienen in - de langere versie van - Matteüs 6:9-13 en - n wat kortere versie - in Lukas 11:2-4. Over t algemeen gao'w uut van de langere versie.
Volgens rabbien Aron Mendes Chumaceiro valt uut de inhoud de Joodse oorsprong van t Onzevaoder op te maken. De eerste vars is gedeeltelik Jesaja 63:15-16; Ezeciel 36:23 en 38:23, de tweede vars Obadja 1:21 en 1 Samuel 3:18, de daarde vars uut Spreuken 30:8, de vierde vars uut Sirach 28:2. De vars "en lei ons niet in verzeuking" staot niet in t Ouwe Testament, want "t denkbeeld, dat God n mins in verzeuking brengt, gaot tegen de volmaakte rechtvaordigheid en liefde van God in", aldus Chumaceiro. "Verlos ons van t kwaod" komt uut Psalm 119:133. t Slot is woordelik uut 1 Kronieken 29:11.
Onderwarpen |
[bewark] Oudste versie
De oudste teksten van t Onzevaoder die overeleverd bin, bin eschreven in t Koinè-Grieks. Der is oek n Aramese versie van t Onzevaoder (de taol van Jezus), mar dat is warschienlik niet in t dialekt dat Jezus sprak en kan dus oek niet de oorspronkelike versie wezen.
[bewark] Griekse en Latiense versie
[bewark] Koinè-Grieks
|
[bewark] Transliterasie van t Koinè-Grieks[1]
|
[bewark] Latiense tekst
- Pater noster, qui es in caelis,
- sanctificetur nomen tuum.
- Adveniat regnum tuum.
- Fiat voluntas tua, sicut in caelo et in terra.
- Panem nostrum quotidianum da nobis hodie,
- et dimitte nobis debita nostra,
- sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.
- Et ne nos inducas in tentationem:
- sed libera nos a malo.
- Amen.
[bewark] Nedersaksiese versies
t Nedersaksies wort (haost) niet in de kaark of thuus in gebejen gebruukt, daorum bestaot der oek gien standerdversie van t Onzevaoder in t Nedersaksies. As uutgangspunt veur de meeste Nedersaksiese vertaolingen is de Staotenbiebel gebruukt, mar de niejere versies hen de Nieje Nederlanse Biebelvertaoling as uutgangspunt.
In de meeste Nedersaksiese dialekten bestaot der gien "U"-vorm. Veur gebejen an God (in t dialekt) kiezen partie luui derveur um t toch an te houwen, mar a'j naogaon dat der zoveul taolen bin die disse vorm oek niet hen (en dus oek niet gebruken), is t beslist niet respektloos um gewoon Jie (mit n heufdletter) te gebruken. t Gebruuk van U komt eigenliks gewoon deur de grote Hollandse invleud op onze streektaol.
[bewark] Achterhooks
[bewark] Wenters
- Unzen Vader in de hemelen,
- laot dienen name eheiligd worde;
- laot dien könninkriek kommen;
- laot dienen wille gebeuren
- op de eerde zo as in den hemel.
- Gef uns now uns dageliks brood
- en vergef uns unze scholden
- zo as ok wi'j vergeft
- wee bi'j uns in de schold staot;
- en breng ons niet in verzeuking,
- maor maak uns vri'j van t kwaod.
- Want van Di'j is het könninkriek
- en de kracht en de glorie
- now en alle dage.
- Amen.
[bewark] Grunnigs
- Os Voader in Hemel,
- dat Joen Noam hailigd worden zel,
- dat Joen Keuninkriek kommen mag,
- dat Joen wil doan wordt
- op Eerd net as in hemel.
- t Stoet doar wie verlet van hebben
- geef os dat vandoag,
- en reken os nait tou wat wie verkeerd doun,
- net zo as wie vergeven elk dij os wat aandut.
- En breng os nait in verlaaiden,
- moar wil van verlaaider os verlözzen.
- Veur Joe binnen t Keuninkriek,
- de Kracht en de Heerlikhaid.
- Veur altied en altied.
- Amen.
Versie zo as die in de Grunningse Biebel steet:
- Voader van ons in hemel,
- dat joen Noam haailegd worden zel,
- dat joen Keunenkriek kommen mag,
- dat joen wil doan wordt
- in wereld net as in hemel.
- t Brood doar wie verlet om hebben
- geef ons dat vandoag,
- en reken ons nait tou wat wie verkeerd doun,
- net zo as wie vergeven elk dij ons wat aandut.
- En breng ons nait in verlaaiden,
- mor wil van verlaaider ons verlözzen.
[bewark] Veluws
[bewark] Twaents
[bewark] Riessens
Riessen steet bekaend as slim geriffermeerd. Der is in Riessen völ verskel oawer t gebroek van t Riessens in t geleuf. Der beent leu dee't zeggent det t nit heurt, of det n Hollaandsen versie good genog is. Aanderen zeggent det t hierduur juust persoonliker wördt. Doarumme besteet der faeilik ginnen offisiëlen oawerzetting van t Oonzenva. Oonderstoande versie gef allene wier wo t der in t Riessens oet zol können zeen.
- Oonzen Va den t in n hemmel is,
- Oewen namen wördt ehaeiligd,
- Oewen keuninkriek keump,
- Oewen wil gebuurt,
- zo as in n hemmel, zo ook op de aerde.
- Doot oons non oonze daaglikse stoete,
- en vergeewt oons oonze skeulden,
- liek zo at vie oonze skooldhebbers vergeewt;
- en brengt oons nit in verzeuking,
- maer verlost oons van t kwoad.
- want Oew heurt t keuninkriek,
- en n kracht, en n haerlikhaeid,
- tot in eeuwighaeid,
- Amen.
[bewark] Nederlandse vertaolingen
Umdat der in de meeste kaarken en in de huushouwens van luui die n Nedersaksies dialekt praoten gien dialekt gebruukt wort veur gebejen, wort de Nederlandse versie meestentieds gebruukt.
[bewark] Verschil tussen protestanten en katholieken
In t Onzevaoder, zo as t gebruukt wort deur protestanten, kommen alle drie de onderdelen van n gebed terug:
- Dankgebed: laot Joew naam eheiligd worren, laot Joew koninkriek kommen en Joew wil edaon worren op eerde zo as in de hemel.
- Smeekgebed (litanie): Geef ons vandaag t brood da'w neudig hen. Vergeef ons onze schulden, zo as oek wulie onze schuldenaren vergeven. En breng ons niet in verzeuking, mar verlos ons van t kwaod.
- Beliejend gebed: Want van Joe is t Koninkriek, en de kracht en de heerlikheid, tot in de eeuwigheid.
De slotwoorden Want van Joe is t koninkriek en de kracht en de heerlikheid tot in de eeuwigheid ontbreken in de oudste handschriften van t evangelie van Matteüs. In de katholieke misviering volgens de Novus Ordo Missae sluut de priester t gebed of mit t embolisme.
[bewark] Embolisme
[bewark] Orthodoxe KaarkIn de Oosters-Orthodoxe Kaark wordt de doxologie nooit uutespreuken deur de geleuvigen. t Wort altied edaon deur de priester. In de Griekse tradisie gebruken ze as de priester ofwezig is: Deur de gebejen van onze Heilige Vaoders, Heer Jezus Christus Onze God bescharm ons uut medeliejen, Amen. [bewark] Referensies
[bewark] Uutgaonde verwiezingen
|
