Niekark

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Gao naor: navigasie, zeuk
Gemeente Niekark
Vlagge van de gemeente Niekark Wapen van de gemeente Niekark
(Vlagge van Niekark) (Wapen van Niekark)
Lokasie van de gemeente Niekark
Lokasie van de gemeente Niekark
Informasie
Provinsie Gelderlaand
Heufdplaotse Niekark
Overige kernen Achterhoek, Appel, Arkemeen, De Veenhuus, Driedarp, Hoevelaken, Holkerveen, Kruushaor, Luxool, Niekarkerveen, Prinsekamp, Slichtehorst, 't Woud
Geografie en bevolking
Oppervlakte
 - Laand
 - Waoter
72,05 km²
69,51 km²
2,53 km²
Antal inwoeners
Inwoeners per km²
39.768 (31 december 2010)
556 inw./km²
Koördinaoten 52° 13′ N, 5° 29′ OKoördinaoten: 52° 13′ N, 5° 29′ O
Overig
Belangrieke verkeersaoders A1, A28, N301
Netnummer 033
Postkodes 3860 - 3864, 3871
Offisiële webstee
www.nijkerk.eu
Kark in Niekark
Plaotsnaambord Niekark.jpg

Niekark (Nederlans: Nijkerk) is een stad en gemeente in de Nederlanse previnsie Gelderland. Niekark staot bie sommige minsen nog de altied bekend as een darp maor 't het al sins 1413 stadsrechten.

De gemeente had op 31 december 2010 oengeveer 39.768 inwoeners (bron: CBS) en het een oppervlak van 69,80 km², waorvan 2,49 km² waoter. De gemeente bestaot uut de kernen Niekark, Niekarkerveen en Hoevelaken, de buurtschappen bin Holkerveen en Driedarp. De stad Niekark zelf het oengeveer 25.000 inwoeners. Niekark leit in 't midden van de Veluwe en Eemland, 't is goed te bereiken via de A28 en 't spoorlien spoorlien Amersfoort-Zwolle.

In Niekark wort der oek wel dialect epraot ('t Niekarks), maor wel wat minder as in bieveurbeeld Putten of Armelo. 't Niekarks liekt veul op 't Putters, maor 't is wat Nederfrankischer deur de invleud van Utrecht. Zo bin der aorig wat overeenkomsten tussen 't Bunschoots, 't Niekarks (en 't Putters), een veurbeeld hier is 't gebruuk van de sj-klank, die in 't Niekarks aorig lang beweerd is ebleven (tot zeker 1950), en noen nog vaak veurkomt, bie veural de wat ouwere minsen, in Holkerveen en Niekarkerveen.

Geschiedenis[bewark | bronkode bewarken]

De naam Niekark stamt of van de Nieje Kark, die ebouwd wier naodat de ouwe kepel in 1221 deur een veenbrand vertesteweerd was; dit was de veurloper van de Grote Kark. De Nederlanse naam Nijkerk is ontstaon deurdat der in 't begin van de 19e eeuw nog gien standerdspelling was, 't wier op verschillende menieren eschreven bieveurbeeld Nyerkerck, Nykerck, Nieuwkirck, Nieukerken (allemaol mit een ie-klank). An 't einde van de 18e eeuw schreven de meeste minsen Nykerk (uut-espreuken as: Niekerk), mit de invoering van een standerdspelling veur 't Nederlans is de y um-ezet naor ij (Nijkerk), hierdeur is de uutspraak "Nei-kèrk" ontstaon.

Niekark het in de geschiedenis al een paor keer te kampen ehad mit rampen. In 1421 brande de kark of. Ok ha-j vaak vleuiwaoter vanuut de Zujerzee; oender meer op 13 en 14 jannewaori 1916. Umdat Niekark centraol lag tussen 't aartsbisdom Utrecht en 't hertogdom Gelre, was de stad regelmaotig striedteneel, en in 1412 wier 't darp helemaol verrieneweerd. Op 27 meert 1413 kreeg Niekark as vergoeding stadsrechten en vriestelling van tolgeld in Gelre. In 1540 brande de stad zwat helemaol of.

Niekark bleuide in de 18e eeuw. De stad leefde van tebaksteelt, handel, en glasblaozeriejen, en was in 1795 de grootste stad van de Veluwe. Dit is goed te marken an de architectuur. In die tied bin der veul mooie herehuzen ebouwd in 't centrum. In Gelderland was alleen Arnem groter.

Een koppel wiek- en straotnamen verwiezen naor belangrieke personen in de geschiedenis. Veurbeelden hiervan bin Corlaer, de Van Rensselaerstraot en de Slichtehorsterweg die verneumd bin naor pioeniers die vanuut Niekark naor Niej-Nederland trökken (wat noen bekend staot as: Niej-York). Veerder de Ds Kuypersstraot (verneumd naor Gerardus Kuypers (1749-1750), bekend van de Niekarkse bereuringen) en de Burgemeister Stamstraot, verneumd naor burgemeister Stam die bekend is van 't verzetwark tiejens de Tweede Wereldoorlog en die ok burgemeister van Dinsper is eweest. Tenslotte de Kardinaal Alfrinklaon, verneumd naor Kardinaol Alfrink.

Arent van Corlaer uut Niekark stichtte in 1662 de Hollanse kelonie Schenectady in Niej-Nederland, wat noen de staot Niej-York is in Amerika. Niekark het nog altied een vriendschappelijke band mit de stad Schenectady.

Functies[bewark | bronkode bewarken]

Niekark is een forenzestad veur Amesfoort en is as greuikern an-ewezen. Mit de anleg van nieje wieken moen 't antal inwoeners naor 51.000 greuien en min of meer an Amesfoort vastgreuien. Daordeur is Niekark eigenlijks de einige Gelderse gemeente in de Randstad (a-j 't ruum zien).

Stadsgezicht[bewark | bronkode bewarken]

Niekark het niet zo'n toeristisch anzien as are stejen op de Veluwezoom, zoas Harderwiek en Elburg. Toch vie-j hier ok een paor herehuzen. Ok bezienswaordig is de Grote Kark.

Overige kernen[bewark | bronkode bewarken]

Achterhoek, Appel (deels), Doresteeg, Driedarp, Hoevelaken, Holk, Holkerveen, Kruushaor, Nekkeveld, Niekarkerveen, Palestina (deels), Prinsekamp, Slichtehorst, De Veenhuus, 't Woud.

Zie ok[bewark | bronkode bewarken]

Nuvola apps ksig.png Dit artikel is eschreven in t West-Veluwse dialekt van Niekark.