Leegsaksische varianten

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Gao naor: navigasie, zeuk

Merge-arrows.svg   Dit artikel zol soamenvougd mouten worden mit t artikel Indailen van t Leegsaksisch, of der daint n dudelker oafboaken tuzzen baaide artikels moakt te worden

1. Grönnegs-Oostfrais, 2. Noord-Leegsaksisch, 3. Sleeswieks, 4. Westelk Westfeels, 5. Oostelk Westfeels, 6. Oostfeels, 7. Mekelnbörgs-Veurpommers, 8. Brandenbörgs

t Leegsaksisch of Platduuts is ien 1997 as streektoal erkend worden. Dochs kin man nait proaten van ain toal, môr van n groep Leegduutse varianten dij t ain en ander gemain hebben. Aigelks kin man proaten van vaaier verschaaidene heufdgroepen mit doaronder nog verschaaidene varianten, ook bekend as dialekten.

Noord Leegsaksisch[bewark | bronkode bewarken]

t Noord Leegsaksisch is de groep varianten laangs de Noordzeekost van Grönnen tot Sleeswiek tou. Hierbie kinnen aigelks t Grönnegs-Oostfrais en t Sleeswieks nog weer as apaarte groepen zain worden. t Kenmaark hierbie is dat man nait sègt "wi hebt", môr "wi hebben". t Noord Leegsaksisch dat den overblieft is dat van Oldenbörg tot Holstain tou.

Varianten: [1]

Grönnegs-Oostfrais[bewark | bronkode bewarken]

Ien t Grönnegs-Oostfrais het man ook nog weer de lichte diftongen bie elke klinker, wat man ien de rest nait het en de klaanken ai/äi, ou/ow en ui dij ook nait ien de aandere varianten veurkommen. Ook de woordenschat en grammoatiek is n bitje aans, deur ienvlouden van de olle Oostlaauwers Fraise toal.

Varianten:

Sleeswieks[bewark | bronkode bewarken]

t Sleeswieks wordt veuraal kenmaarkt deur n Deense ienvloud. Vrouger haar man t hertoogdom Sleeswiek dat tegenswoordeg verdaild is over Denmaark en Duutslaand. Baaide kaanten van de grìns hebben nkander den ook beienvloud. t Dialekt van Noord Sleeswiek het Leegduutse ienvlouden en t dialekt van Zuud Sleeswiek het Jutlaandse ienvlouden. t Sleeswieks kin man, zunder al te veul kennes, ook wel herkennen as Leegduuts mit n Jutlaands aksìnt. Bepoalde klaanken worden den ook aans vertoald as ien t Holstains. Ook binnen dialekten as t Aiderstees beienvloud worden deur t Noordfrais.

Westfeels[bewark | bronkode bewarken]

t Westfeels is ook gain ainhaid. t Heurt bie mekoar deur t aksìnt dat overainkomt. Binnen t Westfeels kin man n lien trekken tuzzen t westelke en t oostelke Westfeels. t Oostelke Westfeels wordt kenmaarkt deur n diftong, dij ien t westelke Westfeels nait veurkomt. t Westelke Westfeels wordt ook wel Nederlaands Leegsaksisch nuimd. t Twìnts heurt hier nait bie en t Grönnegs logischerwies ook nait. t Twìnts is oostelk Westfeels.

De diftongen van t oostelke Westfeels binnen ìë veur ee (bv. ìetn), òë of óóë veur oo (bv. lóóëpm). t Westelk Westfeels is doarnoast staark beienvloud worden deur t Nederlaands.

Varianten westelk Westfeels:

Varianten oostelk Westfeels:

Oostfeels[bewark | bronkode bewarken]

t Oostfeels het liek as t westelke Westfeels gain diftong, môr is nait beienvloud worden deur t Nederlaands môr deur t Turengs en het doarom n aander aksìnt. Ook slikt man de -e nait ien, môr juust de -n, dus nait "Oostfaaln", môr "Oostfale"

Varianten[2]:

Oost Leegduuts[bewark | bronkode bewarken]

t Oost Leegduuts kin ook ien twij dailen opdaild worden, noamelk ien t Mekelnbörgs-Veurpommers en t Brandenbörgs. t Oost Leegduuts onderschaaidt zok van de westelke groepen (mit oetzundern van t Grönnegs-Oostfrais en t Sleeswieks) deurdat man nait sègt van "wi hebt", môr "wi hebben". Doarnoast is t Oost Leegduuts beienvloud deur t Nederlaands en den veuraal ien de woordenschat deur Nederlaandse immigranten. t Grootste verschil is middelkerwies dat man ien de westelke groepen snel proat en ien t Oost Leegduuts juust hail laanksoam. Ook is de ienvloud van t Hoogduuts groter as ien de westelke groepen.

Rifferenties[bewark | bronkode bewarken]

  1. Noble, Cecil A. M. (1983). Modern German dialects New York [u.a.], Lang, p. 103-104
  2. http://is.muni.cz/th/179666/ff_b/Zuzana_Malaskova__BC_prace.pdf