Zweeds

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Gao naor: navigasie, zeuk
Verspreiding van et Zweeds

Et Zweeds (in et Zweeds: Geluudsfragment svenska ?/i [svɛnːska]) is een Noord-Germaanse of Skandinavische tael mit meer as 10 miljoen sprekers. Et is de officiële tael van Zweden (omdebi'j 8,8 miljoen sprekers) en ien van de officiële taelen van Finlaand (omdebi'j 300.000 sprekers). Op de Finse Ålandseilanen is et Zweeds de ienigste voertael.

Et Zweeds is nauw verwaant an de aandere twie vaastelaand-Skandinavische taelen, et Deens en et Noors. Et Zweeds en et Noors, en in iets mindere maote et Deens, bin onderling redelik verstaonber. Pattie woorden bin aanders, grammatikaol kommen de taelen overiene. De spelling is wel verschillend.

De woordeschat van et Zweeds bestaot grotendiels uut Germaanse woorden. D'r bin wel wat leenwoorden veural uut et Latien en Grieks (beide mit de komst van et kristendom), et Nedersaksisch en Duuts (beide in de tied van de Hanze), Fraans (in de 17e ieuw) en wat zeemanstermen uut et Nederlaans. Tegensworig wodden d'r veul woorden uut et Ingels overneumen, al dan niet anpast of letterlik vertaeld (leenvertaeling).

Et Zweeds wodt schreven mit et Latiense alfabet, waoran nao de z drie tekens toevoegd binnen: å, ä en ö. Disse tekens wodden as appatte letters zien en wodden ongeveer uutspreuken as [o], [è] en [eu]. De letter o wodt in de regel as [oe] en soms as [o] uutspreuken. Tredisioneel wodde de w niet as een appatte letter zien mar as een variaant van de V, en wodde dus ok bi'j de V sorteerd, mar sund april 2006 gelt de w as een volweerdige letter van et Zweedse alfabet, waormit et antal letters op 29 komp.

Kenmarkend veur de uutspraoke van et Zweeds is de melodie: et is een toontael. D'r bestaon twie verschillende toonaksenten, en disse kunnen betekenisonderscheidend wezen. Et woord anden betekent, ofhaankelik van de intonaosie, "de ente" of "de geest". Hoe de toonaksenten daodwarkelik uutspreuken wodden is stark ofhaankelik van waor de spreker wegkomp. In et zuden onderscheiden ze de tonen meer in de lengte as in de toonhoogte. Butendat wodt een woord allienig mit toonaksent uutspreuken as et een belangrieke grammatikaole funktie in een zin vervult.

Indo-Uropese toalen > Germoanse toalen >
Noord-Germoanse toalen: West-Germoanse toalen: Oost-Germoanse toalen:
Deens | Faeröers | Ieslaands | Noors | Norn* | Sveeds Afrikoans | Duuts | Engels | Frais | Jiddisj | Leegsaksies | Limbörgs | Luxembörgs | Nederlaands | Schots | Wilmesauers** Boergondies* | Goties* | Vandoals* | Krim-Goties*
* = Oetstorven toal       ** = Mit oetstaarven bedraigd