Germaanse taelen

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
(deurestuurd vanaof "Germaanse sproaken")
Gao naor: navigasie, zeuk
Verspreiding van Germaanse taelen:

██ Deens

██ Duuts

██ Engels

██ Ieslaands

██ Nederlaands en Afrikaans

██ Noors

██ Zweeds

De Germaanse taelen vormen n subgroep van de Indo-Europese taelen. t Bestaot uut zoe'n 15 erkende levende taelen en omdebi'j 4 uutsturven taelen, die allegere uut t Proto-Germaans vortkommen. Ze worden vanoolds spreuken in Noordwest- en Sentraol-Europa en Skandinavië. Deur migraosie en kolonisaosie hebben verskillende taelen uut disse groep (benaemen et Engels en et Nederlaands, en in mindere maote et Duuts) heur naor aandere dielen van de weerld verspreid. De Germaanse taelen bin onder te verdielen in drie subgroepen: de West-Germaanse taelen, de Noord-Germaanse taelen en de uutsturven Oost-Germaanse taelen. Ze worden tegenwoordig weerldwied as moerstael spreuken deur meer as 550 miljoen meensken.

De grootste Germaanse tael is t Engels, moerstael van n peer honderd miljoen meensken en tegenwoordig de lingua franca van de weerld. Duuts is n tael die deur meer as honderd miljoen Europeanen spreuken wordt. Disse taelen bin ok beide weerldtaelen. Nederlaands wordt deur zoe'n 28 miljoen meensken spreuken, en zien dochtertael Afrikaans deur zoe'n 16 miljoen (waorvan t merendiel as twiede en darde tael). Kleinere Germaanse taelen bin t Zweeds, Deens, Noors, Ieslaands, Faeröers, Fries, Limburgs, Luxemburgs, Nedersaksies, Skots en Jiddisj. In totaol praoten zoe'n 559 miljoen meensken n Germaanse tael as eerste tael.

Klassifikaosie[bewark | bronkode bewarken]

Iezertied
500 v. Chr–200 n Chr
Oergermaans
Oost-Germaans West-Germaans Noord-Germaans
Zuud-Germaans Anglo-Fries
Grote volkverhuzing
200 n Chr–700 n Chr
Goties, Langobardies1   Ooldfrankies Ooldsaksies Ooldfries Ooldengels Oernoors
Vandaols, Boergondies, Ooldhoogduuts
Vrogge middelieuwen
700–1100
Ooldnederfrankies Runen-Ooldwestnoors Runen-Ooldoostnoors
Middelieuwen
1100–1350
Middelhoogduuts Middelnederfrankies Middelnedersaksies vrog Middelengels Ooldieslaands Ooldnoors vrog Oolddeens vrog Ooldzweeds vrog Ooldgutnies
Laete middelieuwen2
1350–1500
vrog Ni'jhoogduuts laet Middelengels vrog Skots3 laet Ooldieslaands Ooldfaeröers Ooldnorn Middelnoors laet Oolddeens laet Ooldzweeds laet Ooldgutnies
Vrogmoderne tied
1500–1700
Krim-Goties Nederfrankies, ondermeer Nederlaands Middelfries vrog Ni'jengels Middelskots Ieslaands Faeröers Norn Noors Deens Zweeds Gutnies
Moderne tied
1700– noo
allegere uutsturven Hoogduuts Nedersaksies Fries Engels Skots
Indo-Uropese toalen > Germoanse toalen >
Noord-Germoanse toalen: West-Germoanse toalen: Oost-Germoanse toalen:
Deens | Faeröers | Ieslaands | Noors | Norn* | Sveeds Afrikoans | Duuts | Engels | Frais | Jiddisj | Leegsaksies | Limbörgs | Luxembörgs | Nederlaands | Schots | Wilmesauers** Boergondies* | Goties* | Vandoals* | Krim-Goties*
* = Oetstorven toal       ** = Mit oetstaarven bedraigd
Nuvola apps ksig.png Dit artikel is skreven in t Stellingwarver dialekt van Algemene Nedersaksiese Skriefwieze.