Germaanse taelen

Uut Wikipedia, de vrye encyklopedy
(döärstüürd vanaf "Germaanse sproaken")
Nå navigaty springen Nå söken springen
Verspreiding van Germaanse taelen:

██ Deens

██ Duuts

██ Engels

██ Ieslaands

██ Nederlaands en Afrikaans

██ Noors

██ Zweeds

De Germaanse taelen vormen een subgroep van de Indo-Europese taelen. Et bestaot uut zoe'n 15 erkende levende taelen en omdebi'j 4 uutsturven taelen, die allegere uut et Proto-Germaans vortkommen. Ze worden vanoolds spreuken in Noordwest- en Centraol-Europa en Skandinavië. Deur migraosie en kolonisaosie hebben verskillende taelen uut disse groep (benaemen et Engels en et Nederlaands, en in mindere maote et Duuts) heur naor aandere dielen van de wereld verspreid. De Germaanse taelen bin onder te verdielen in drie subgroepen: de West-Germaanse taelen, de Noord-Germaanse taelen en de uutsturven Oost-Germaanse taelen. Ze worden tegenwoordig wereldwied as moerstael spreuken deur meer as 550 miljoen meensken.

De grootste Germaanse tael is et Engels, moerstael van een peer honderd miljoen meensken en tegenwoordig de lingua franca van de wereld. Duuts is een tael die deur meer as honderd miljoen Europeanen spreuken wordt. Disse taelen bin ok beide wereldtaelen. Nederlaands wordt deur zoe'n 28 miljoen meensken spreuken, en zien dochtertael Afrikaans deur zoe'n 16 miljoen (waorvan et merendiel as twiede en darde tael). Kleinere Germaanse taelen bin et Zweeds, Deens, Noors, Ieslaands, Faeröers, Fries, Limburgs, Luxemburgs, Nedersaksisch, Skots en Jiddisj. In totaol praoten zoe'n 559 miljoen meensken een Germaanse tael as eerste tael.

Klassifikaosie[bewark | bronkode bewarken]

Iezertied
500 v. Chr–200 n Chr
Oergermaans
Oost-Germaans West-Germaans Noord-Germaans
'Kontinentaol Germaans' Ingveoons
Grote volkverhuzing
200 n Chr–700 n Chr
Longobardisch1   Ooldnederfrankisch Ooldsaksisch Ooldfries Ooldengels Oernoords
Gotisch, Vandaols, Boergondisch, Ooldhoogduuts
Vrogge middelieuwen
700–1100
Ooldnederlaands Runen-Ooldwestnoords Runen-Ooldoostnoords
Middelieuwen
1100–1350
Middelhoogduuts Middelnederlaands Middelnedersaksisch Middelengels Ooldieslaands Ooldnoords Oolddeens Ooldzweeds Ooldgutnisch
Laete middelieuwen2
1350–1500
Vrogni'jhoogduuts Middelieslaands Ooldfaeröers Ooldnorn Middelnoors Middeldeens Middelzweeds Middelgutnisch
Vrogmoderne tied
1500–1700
Krim-Gotisch Nederlaands (Nederfrankisch) Middelfries Engels Ieslaands Faeröers Norn Noors Deens Zweeds Gutnisch
Moderne tied
1700– now
allegere uutsturven Hoogduuts Nedersaksisch Friese taelen
Indo-europääske talen > germaanske talen >
noordgermaanske talen: westgermaanske talen: oustgermaanske talen:
däänsk | färöösk | noorsk | norn* | sweedsk | yslandsk afrikaansk | düütsk | engelsk | freesk | jiddisj | limbörgsk | luxembörgsk | neaderlandsk | sassisk | skotsk | wilmesauersk** burgondisk* | gotisk* | vandålsk* | krimgotisk*
* = uutstorven taal       ** = mid uutstarven bedreigd
Nuvola apps ksig.png Dit artikel is skreaven in et stellingwarvsk, in de Algemene Nedersaksiese Schriefwieze.