Samba

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Gao naor: navigasie, zeuk
Sambadaansers in Helsinki, 2004
Sambadaansers

Samba is ne muziekstiel oet Brazilië den't vuural bekeand is wördn duur t oetbeundige karnavalsfeest in Rio de Janeiro.

Samba is n breed oawerkoepelnd begrip, en de soortn muziek dee't samba eneumd wordt köant fleenk aanders kleenkn.

Geskiedenisse[bewark | bronkode bewarken]

De geskiedenisse van de samba geet nen heeln eande terugge, woerbie't Afrikaanse, Europese en ook wat Arabische en Amerindische invloodn zik met mekoar vermengd hebt. Disse vermenging begun in t 8ste joarhoonderd doo at de eerste Afrikaanders noar Spanje en Portugal kömn. Oawer vief joarhoonderden bezetting van Iberiese skiereailaand duur de Arabiern kömn dr n antal kenmoarknde instrumeantn in gebroek.

Tiedns de kolonisasie wördn in 350 joar tied zo um de 3 töt 5 miljoen slaawn noar Brazilië oawer ebracht. Dee nömn muziek- en daansgebroekn met dee't later de samba wördn. n Belangrieksten invlood keump feaitelik van de Bantoe-leu oet angola en t zuudn van Kongo. Dr warn slaawnorkeste dee't Westerse muziekstieln mosn learn, zo as n wals, n mars en n Italiaansen aria, terwiel at de Portugeezn juust gek warn van wat zee batuques neumdn; alle Afrikaanse daans en muziek det begeleaidt wör met slagwoark. Oet t saamngoan van batuques en Westerse muziek kree'j in t 18de joarhoonderd ne nieje stiel, de lundu. Det was de eerste nasjonale stiel van Brazilië. Doarnoa kree'j nog wier ne mear 'deftige' versie van de lundu: de modinha.

An t eande van t 19de joarhoonderd wör slawerieje dr achterhen edoan, en köm de koffieteelt op gaank. Völle van disse vuurmoalige slaawn treukn vanoet de deelstoat Bahia noar Rio de Janeiro, en nömn öare muziek, gebroekn en daansstiel met. Wat van disse stieln hebt invlood op de hudige Samba ehad.

de samba de roda do recôncavo, de samba rural paulista, de calango, dejongo en de congadas of congos (ne ceremonie oet t noordoostn van Brazilië, woerbie ne Afrikaanse keuning en keuniginne ekroond wordt en in nen grootn optocht wordt begeleaidt duur nen macht volk in klurige kleare en met völle slagwoark).

Duur invlood van de de polka en de Kubaanse habanera wör de lundu in Rio de Janeiro ne nieje daans- en muziekrage: de maxixe. t Karnaval van Rio hulp ook met de oontwikkeling van de samba. In 1917 wör de samba eweeld duur n eersten nasjonaaln sambahit Pelo Telefone. In 1928 wör de eerste sambaskole 'Deixe falar' egroondt. In de joarn 30 wördn de sambaskooln vast oonderdeel van n Karnavalsoptocht en gröaidn onmeundig hard duur oonderstönning van de regearing. In dee tied maakn presideant Gétulio Vargas de samba carioca (samba van Rio) t nasjonale symbool. Toew was t mear eawn en de samba was in t hele laand geleefd. dr kömn aal mear sambaskooln.

De samba wör in Europa vuur t eerst eheurd in um 1923, mear wör pas noa 1945 geleefd. De bekeandste samba is de "Aquarela do Brazil"[1] (Geeldt zowat as t nasjonale volksleed van brazilië).

Naamnherkomst[bewark | bronkode bewarken]

De meest gebroekelike verkloaring van n naamn samba is det t van t woord semba keump, wat n woard is oet de Kimboendoe- en Ngangelasproakn van Angola, woer t boekstoot zol beteekn. Dissen boekstoot was ne manere um de daansbuurte duur te geewn an nen volgenden daanser (in wat sambasoortn is dit nog aait gebroekelik). Doarnöast he'j nog n antal aandere verkloarings oet verskeaidene Afrikaanse sproakn:

sánba(kimbundu / Angola): gebed, bidden

cussámba (Kikongo / Angola, Kongo): zelfde assánba (gebed bidden)

samba(kimbundu / Angola): slim op eweundn wean

samba (Bangi / Kongo-Brazaville): n healigen daans daansen

sa'ambale (Nigeria): daans vuur jonge leu

sáamba (Kikongo / Angola, Congo): ne inwiedingsdaans vuur eenn den't wörd in esteeld vuur politieke, sosjiale en geleufszaakn


Soortn[bewark | bronkode bewarken]

Samba comum/carioca[bewark | bronkode bewarken]

De groondinstrumeantn van disse sambasoort zeent de cavaquinho (kleaine gitaar) en de pandeiro (soort tamborien). t Gebroek van de cavaquinho is t grote verskil tusken samba comum en bossa nova. Dr wörd ook aait nen gitaar bie gebroekt. n Zeuwnsnoarigen gitaar is in Brazilië geleefd ewördn duur de samba. Nöast samba comum neumt ze t ook vake samba carioca, de samba van Rio de Janeiro.

Bekeande artieste: Beth Carvalho, Paulinho da Viola, Zeca Pagodinho, Wilson Moreira, Teresa Cristina & Grupo Semente

Samba de roda do recôncavo[bewark | bronkode bewarken]

Jongo; geliek an Samba de roda oet Bahia, mear dan in de stoatn Rio de Janeiro en São Paulo
Drummers in Bahia

Disse stiel keump van derecôncavo Baiano, de strekke roondumme de ‘baai van alle healigen’ in de deelstoat Bahia. Iederene steet in nen kreenk woerbie't de umstaanders in de haande klapt en zingt, en de daansers um buurtn of met mekoar in de kreenk daanset. Kenmoarknde instrumeantn zeent de viola (n tradisjoneel snoarinstrumeant) en de prato-e-faca, teelder en mes.

De samba de chula -ook wal samba de parade of samba de viola eneumd- is de meeste strikte variaant. Dr wörd nit edaanst as dr espöld wörd, en dr mag dr nooit mear as ene tegelieke daansn. Disn persoon gef de buurte duur met ne umbigada, ofwal ne boekstoot.

De vriejere vörm van samba de roda is samba corrida. dr zit nen apartn daanspas (de miudinha) in de daans, den't vuur nen leek nit opvaalt.


De samba de roda de recôncavo oet Bahia wör in 2005 op de Lieste van Meisterwarken van t Orale en Immateriële Arfgood van de Meansheid van UNESCO eplaatst.

Partido alto[bewark | bronkode bewarken]

De Partido alto hef as grötste kenmoark ne gröttere invlood van de pandeiro (tamborien met n vel), t gebroek van de surdo (deepe tromme) en tamborien. n Ezungenen tekst besteet oet verzen en n refrein, woerbie de verzen op de stean bedacht wordt.

Bekeande artieste: Candeia, Jovelina Pérola Negra, Zeca Pagodinho, Arlindo Cruz, Aniceto do Império, Sombrinha, Nei Lopes, Almir Guinéto, Camunguelo

Pagode[bewark | bronkode bewarken]

Pagode keump t meeste vuur in Brazilië. Den onsteund in Rio in de zeuwntiger joarn van t 20ste joarhoonderd en kreeg onmeundige noavolging in de tachtiger joarn. De pagode was n antwoord op de weenstjaagnde soortn samba, en t algemene verlees van kwaliteit. Pagode was dus ne heroetveending van de tradisjonele samba. Doarumme is t mangs de vroage of t dan ook wal echt um n niej genre geet, of t gewoon niej leawn geewn an t oolde. In elk geval warn de vrieje feestn en de muziekstiel ineenn onmeundig geleefd. In disse sambasoort zeent ne banjo, cavaquinho, pandeiro, tantan, rebolo en repinique de belangriekste instrumeantn. t Is ne ongedwungne muziekstiel. Vake komt kameröa bie mekoar um met n potjen pils dr bie muziek te maakn. De tekste hebt oeteenloopnde oonderwoarpe, van polletiek töt skunnige zinspöllings. Ook hef Pagode wier verskeaidene oondersoortn zo as de pagode bahiano (oet de deelstoat Bahia) en, pagode paulista (oet de deelstoat São Paolo.

Bekeande artieste: Zeca Pagodinho, Fundo de Quintal, Raça Negra, Molejo, Grupo Revelação, Martinho da Vila, Jorge Aragão

Samba canção[bewark | bronkode bewarken]

Een romantische vorm van Pagode.

Bekeande artieste: Ângela Maria, Nelson Gonçalves, Cauby Peixoto, Agnaldo Rayol, Dolores Duran, Maysa.

Samba enredo[bewark | bronkode bewarken]

Samba enredo is ne sambastiel den't de sambaskooln begeleaidt tiedns de karnavalsoptochtn. Tekste van samba enredo goat meesttieds oawer t verhaal det de sambaskooln met öarn daans probeert oet te beeldn. n Tekst wörd meesttieds ezungn duur nen kearl, begeleaidt duur ne cavaquinho en de bateria (slagwoarkgroep of batterieje). Samba enredo is völle vlotter as aandere stielen en völle oetbeundiger.

Samba reggae[bewark | bronkode bewarken]

Timbal, n kenmoarknd samba reggae instrumeant

Disse vörm van samba is kenmoarkend vuur Salvador de Bahia en hef n dudelik polletiek elemeant. Seend 1950 en 1960 bestoat in Salvador de Bahia noar vuurbeeld van Rio de Janeiro ook sambaskooln, mear duur vuurbeeld van de Amerikaanse zwartnbeweaging richtn zee zik doar ook mear op. Zo onsteundn de earste blocos indios of blocos afros. Dee lesten vermengden ritmes van de afoxe met ritmes, organisasie en instrumeantn van de sambaskooln. In kortn tied warn dr nen heeln hoop van disse blocos afros. In 1979 onsteund de Bloco Olodum, dee't de bekeande warn umdet ze met n niej, laankzaam ritme kömn: samba reggae. Olodum wör vuural bekeand duur öar optreedn in ne muziekclip van n Amerikaansen zanger Michael Jackson.

t Lik dr feaitelik mear op det t ritme toovallig ontstoan is tiedns de völle oefenuurn van de blocos, woerbie't improvisasie, oetprobeern en mekoar dinge learn onmeundig belangriek is. n Naamn is feaitelik bedacht duur n Amerikaansen artiest Paul Simon, den at t tiedns zin bezeuk an Banda Olodum in Salvador t ne mengvörm neumdn tusken samba en reggae. Samba reggae is troager in tempo en de repiniquespöllers doot noapikn, woerduur t geheel de sjoem van reggae krig.

n Invlood van Reggae is ook te moarkn in de melodie en tekst, umdet ze vake oawer Afrika goat, historiese figuurn en de vuuroetgaank van de Afro-Braziliaann en de goodn oet de candomblé. De pollitieke betroknheaid van de blocos blik ook oet de manere woerop at ze in de lokale gemeenskopn stoat.

Axe[bewark | bronkode bewarken]

n Naamn Axé-music heuld t bie één stiel of ritme, mear wörd gebroekt vuur alle populaire muziek oet Bahia, den t n groot antal invloodn keant: de frevo (oet t Noordoostn van Brazilië), paso-doble, salsa, reggae, marcha, samba. Halverweage de tachtiger joarn har leedjesskriewer Luís Caldas) de nommers met onmeundige noavolging 'frictoe' en 'nega de 'Cabelo duro' woerbie at he frevo eletrico saamnvoogn dee met t ritme van de Candomblé Ijexá. (www.abemusica.com.br). t Was mear eawn of de geleefde muziek oet Bahia heetn Axé-music, wat ne samenvoging was van t Joroebawoard 'Leawnskracht' en t Engelse music. t Was binn kortn tied oawer de hele wearld geleefd met weensnoavolgende nummers van Daniela Mercury, Margareth Menezes, E o Tchan, Carlinhos Brown, Olodum en nog völle mear.

Aandere vörme van samba[bewark | bronkode bewarken]

Jongo roond n vreugdeveur in n oold slaawnhoes

Bossa nova is nen jazzvariaant van samba, wat vuural bekeand is ewördn duur Tom Jobim. Bekeande nommers zeent oonder aandere Mas que nada van Sergio Mendes en Garota de Ipanema met muziek van Antonio Carlos Jobim en tekst van Vinicius de Moraes.

Samba de breque is ne soort van samba det nit mear besteet. De tekst en muziek wördn of en too oonderbrökn vuur ne gesprökne tekst of tweesproak.


Oetgoande verbeending[bewark | bronkode bewarken]

Bronnen / wellen:
  1. Berenguer González, Ramón T. "Aquarela do Brazil" Samba Mp3· ISWC T-0425394804 (Geautoriseerde versie)