Heliand

Uut Wikipedie, de vrye encyklopedy
Gao naor: navigasie, zeuk
Pagina üüt et Münchener handskrivt (Bayrische Staatsbibliothek)
Berlyns fragment (Staatsbibliothek zu Berlin)

De Heliand is een rilligyöse heldendicht over et leven van Jesüs Kristüs en is eskreven in et Oldsaksisk, ümstreks 825 nå Kristüs.

De name Heliand, dat pas 1830 döör gelearden so enüümd wörden, is Oldsaksisk vöör et Düütse en Nederlandse 'heyland' ov 'redder'. Et is et ynige üüt-ebreyde dichterye dat in et Oldsaksisk is over-eleaverd. Et bestyt üüt 5983 allitererende varsen en is nyt helemåle kompleet.

De tekse van de heldendåd is bewård ebleven in vyr geskrivten: twee gröttere, de codex Můnchen Cgm 25 (bekend as M ov Monacensis, üüt de negende ewe) en in de British Library, de Codex Cottonianus Caligula A. VII (bekend as C, tynde ewe), en dårby twee lösse stükken, dy nu op de Universiteyt van Praag ligt en in et Vaticaan. Van et Cotton manuscript wördt an-enömmen dat et in Engeland eskreven is.

De eerste Nederlandse vertaling van de Heliand kwamp in 2006 üüt en wörden emaakt döör Jaap van Vredendaal, een kenner van et Oldgermaans. Teoloog Willem van der Meiden hölpen hüm dåran med. In meey 2012 kwamen der een ryge büke üüt van de Heliand in vyre Neersaksiske vertalingens. Een Grönniger wörden emaakt döör Sies Woltjer, de Twentsen döör Anne van der Meiden en Harry Morshuis, de Achterhuuksen döör Henk Krosenbrink en Henk Lettink en de Münstersen döör Hannes Demming. De büke wörden üüt-egeven döör TwentseWelle, med dårby een nye wetenskoppelike üütgave van de originele tekse van de Heliand döör Tim Sodmann.

Vöörbeeldtekste[bewark | bronkode bewarken]

Fragment üüt de Heliand, op een heldendådige wyse is hyr de eerste varsen üüt et tweede höövdstük van et Lükas Evangely nåverteld:

Thô uuard fon Rûmubúrg rîkes mannes To richten de rykskeerl vanüüt Romebürg,
bar alla thesa irminthiod Octaviânas Octavyanus, an alle volker
ban endi bodskepi obar thea is brêdon giwald een ban en bosskop, wied verspreyd
cuman fon them kêsure cuningo gihuilicun, döör de keyser verkondigd an de köningen in syn ryk:
hêmsitteandiun sô wîdo sô is heritogon inhymse vörsten, hertogen dy oaveral
obar al that landskepi liudio giweldun. in wyde gewesten et bewind hadden.
Hiet man that alla thea elilendiun man iro ôdil sôhtin, Wy günder verbleven, mos syn arvguud süken,
helidos iro handmahal angegen iro hêrron bodon, in syn gebyd verskynen vuur de boden van sienen here.
quâmi te them cnôsla gihue, thanan he cunneas was, yderyne günk når de streke wår as syn volk votkwamp,
giboran fon them burgiun. That gibod ward gilêstid når de bürg van syn geböörte. Når dat gebod wörden elüsterd
obar thesa wîdon werold. in de wyde weerld.

Üütgånde verwysingen[bewark | bronkode bewarken]

Nuvola apps ksig.png Dit artikel is eskreven in t Sallaands.