Heliand

Uut Wikipedie, de vrye encyklopedy
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Pagina üüt et Münchener handskrivt (Bayrische Staatsbibliothek)
Berlynsk fragment (Staatsbibliothek zu Berlin)

De Heliand is een religiöse heldendicht oaver et leaven van Jesus Christus en is eskreaven in et Oldsassisk, ümstreaks 825 nå Christus.

De name Heliand, dat pas 1830 döär geleyrden so enöömd wördden, is oldsassisk vöär et düütske en neaderlandske 'heiland' of 'redder'. Et is et eynige uutebreyde dichterye dat in et oldsassisk is oavereleavered. Et besteyt uut 5983 varsen en is eskreaven in stavrym. Et is neyt heylemåle kompleyt.

De tekste van de heldendåd is bewård ebleyven in veer geskrivten: twey groutere, de codex Můnchen Cgm 25 (bekend as M of Monacensis, uut de neagende eywe) en in de British Library, de Codex Cottonianus Caligula A. VII (bekend as C, teende eywe), en dårby twey lösse stükken, dee nu up de Universiteit van Praag ligget en in et Vatikaan. Van et Cotton manuscript wördt anenöämen dat et in Engeland eskreaven is.

De eyrste neaderlandske vertaling van de Heliand kwamt in 2006 uut en wördden emaked döär Jaap van Vredendaal, een wysepüte van et oldgermaansk. Teoloog Willem van der Meiden hülpen hüm dåran med. In meyi 2012 kwamen der een ryge böke uut van de Heliand in veer neadersassiske vertalings. Een grönniger wördden emaked döär Sies Woltjer, de twentsken döär Anne van der Meiden en Harry Morshuis, de ochterhooksken döär Henk Krosenbrink en Henk Lettink en de Münstersen döär Hannes Demming. De böke wördden uutegeaven döär TwentseWelle, med dårby een nye weatenskoppelike uutgave van de origineyle tekste van de Heliand döär Tim Sodmann.

Vöärbealdtekste[bewark | bronkode bewarken]

Fragment uut de Heliand, up een heldendådige wyse is hyr de eyrste varsen uut et tweyde höävdstük van et Lukas Evangely nåvertelled:

Thô uuard fon Rûmubúrg rîkes mannes Toon richeden de rykskearl vanuut Romebürg,
bar alla thesa irminthiod Octaviânas Oktavianus, an alle volker
ban endi bodskepi obar thea is brêdon giwald een ban en bosskop, wyd verspreid
cuman fon them kêsure cuningo gihuilicun, döär de keiser verkündigd an de köäningen in syn ryk:
hêmsitteandiun sô wîdo sô is heritogon inheymse vorsten, hertogen den oaveral
obar al that landskepi liudio giweldun. in wyde gewesten et bewind hadden.
Hiet man that alla thea elilendiun man iro ôdil sôhtin, Wee günder verbleaven, mos syn arvgood söyken,
helidos iro handmahal angegen iro hêrron bodon, in ear gebeed verskynen vöär de boaden van ear heyr.
quâmi te them cnôsla gihue, thanan he cunneas was, ydereyne güng når de streake wår as syn volk vordkwamt,
giboran fon them burgiun. That gibod ward gilêstid når de bürg van syn geboarte. Når dat gebod wördden elüstered
obar thesa wîdon werold. in de heyle wyde wearld.

Uutgånde verwysingen[bewark | bronkode bewarken]

Nuvola apps ksig.png Dit artikel is eskreaven in et sallandsk.