Zuud-Afrika

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Gao naor: navigasie, zeuk
Republiek van Suid-Afrika
Republic of South Africa
Vlagge van Zuud-Afrika
[[Bestaand:|120x100px|middle|center|Wapen van Zuud-Afrika]]
Ligging van Zuud-Afrika
Ligging van Zuud-Afrika
Baosisgegevens
Offisiële laandstaal Afrikaans, Engels, Zoeloe, Xhosa, Noord-Sotho, Tswana, Zuud-Sotho, Tsonga, Swazi, Venda, Zuud-Ndebele
Heufdstad Pretoria (bestuurlike macht)
Kaapstad (wetgevende macht)
Bloemfontein (rechterlike macht)
Regeringsvorm Rippubliek
Geleuf 78,9% christendom
16,5% gien/onzeker
1,5% islam
1,2% hindoeïsme
0,3% Afrikaanse natuurgodsdienst
0,2% jodendom
0,6% aander geleuf
2001, bron: statssa.gov.za
Geografie en bevolking
Oppervlakte 1.221.037 km²
Inwoeners
- Dichtheid
54.002.000[1]
44 inw./km²
Koördinaoten 29° 0′ S, 24° 0′ OKoördinaoten: 29° S, 24° O
Overige
Volkslied Nkosi Sikelel iAfrica & Die Stem van Suid-Afrika
Munteenheid Raand (ZAR)
Tiedzaone +2
Nasionale feestdag 27 april (Vrieheidsdag)
Web | Kode | Tel. .za | ZAF | 27

Zuud-Afrika (Afrikaans: Suid-Afrika, Engels: South Africa) is n laand dat, zo as de naam al angif, in t zujen van Afrika ligt. t Laand grenst in t noorden an Namibië, Botswana en Zimbabwe, in t oosten an Mozambiek en Swazilaand. De onaofhankelike staot Lesotho wördt umringd deur Zuud-Afrika.

Zuud-Afrika is t enigste laand ten zujen van de Sahara dat n vrie grote blanke gemeenschap hef. Zo'n 8,4% van de bevolking is blank, 8,8% is kleurling, 80,2% is zwart en 2,5% is van Indiese of Aziatiese aofkomst (volkstelling 2014). Allewel tachtetig persent van t laand zwart is, woenen de zwarte meensen en de kleurlingen veural in de krottewieken, dit is veural zo op t plattelaand en in kleindere darpen. In de grote stejen krie'j n wat gemengder beeld.

n Grote meerderheid van t laand is protestants-christelik mit n kleindere rooms-katholieke anhang. In totaal is zo'n 78,9% van de bevolking christelik. Der is veerder oek nog n persentazie van de bevolking die nog altied n natuurreligie anhank, dit bin zowat allinnig de Bantoes (de zwarte bevolking).

Zuud-Afrika hef n rieke koloniale geschiedenisse, die in 1652 in Kaapstad begun as Nederlaandse vervarsingspost. Nao aanderhalve eeuw Nederlaandse kolonisasie wördden de Kaapkolonie overeneumen deur t Verenigd Koninkriek. Hierdeur migreerden n groot antal Nederlaandstalige kolonisten, bekend as Boeren, mit de Grote Trek naor t binnenlaand en stichtten verscheiene boerenstaoten, waorvan uuteindelik de Zuud-Afrikaanse Rippebliek en de Oranje Vriestaot de belangriekste waren. Disse rippublieken wördden in 1902 deur de Britten veroverd in de Tweede Boerenoorlog en samen mit de Kaapkolonie en Natal in 1910 tot Zuud-Afrika verenigd. In de 20e eeuw kreeg Zuud-Afrika van doon mit ampartheid, n beleid waor verschillende rassen escheien van mekaar leven mossen, en de niet-blanke meensen benaodeeld wördden. In 1990 wördden ampartheid offisieel aofeschaft. In 1994 wördden Nelson Mandela de eerste zwarte prissedent van Zuud-Afrika. In Zuud-Afrika en Namibië wördt dan oek n van oorsprong Nederlaands-ebaseerden taal espreuken, t Afrikaans.

Zuud-Afrika hef in totaal elf offisiële talen: t Afrikaans, Engels (de twee belangriekste talen), Zoeloe, Xhosa, Noord-Sotho, Tswana, Zuud-Sotho, Tsonga, Swazi, Venda en Zuud-Ndebele.

Rippubliek Zuud-Afrika in de elf offisiële talen[bewark | bronkode bewarken]

  • Republiek van Suid-Afrika (Afrikaans)
  • Republic of South Africa (Engels)
  • iRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika (Zoeloe)
  • iRiphabliki yomZantsi Afrika (Xhosa)
  • Repabliki ya Afrika-Borwa (Noord-Sotho)
  • Rephaboliki ya Aforika Borwa (Tswana)
  • Rephaboliki ya Afrika Borwa (Zuud-Sotho)
  • Riphabliki ra Afrika Dzonga (Tsonga)
  • iRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika (Swazi)
  • Riphabuḽiki ya Afurika Tshipembe (Venda)
  • iRiphabliki yeSewula Afrika (Zuud-Ndebele)

Provinsies[bewark | bronkode bewarken]

Zuud-Afrika bestung tot 1994 mer uut vier provinsies: Transvaal, Vriestaot, Natal en de Kaapprovinsie. Sinds de ampartheid aofeschaft is in 1994, is t laand verdeeld in 9 provinsies:

Provinsie Heufdstad Grootste stad Oppervlakte (km2)[2] Inwoeners (2013) Kaorte
Oost-Kaap Bhisho Port Elizabeth 168.966 6.620.100 Provinsies van Zuud-Afrika
Vriestaot Bloemfontein Bloemfontein 129.825 2.753.200
Gauteng Johannesburg Johannesburg 18.178 12.728.400
KwaZoeloe-Natal Pietermaritzburg Durban 94.361 10.456.900
Limpopo Polokwane Polokwane 125.754 5.518.000
Mpumalanga Nelspruit Nelspruit 76.495 4.128.000
Noord-West Mahikeng Rustenburg 104.882 3.597.600
Noord-Kaap Kimberley Kimberley 372.889 1.162.900
West-Kaap Kaapstad Kaapstad 129.462 6.016.900

Referensies[bewark | bronkode bewarken]

  1. Stats SA: schatting inwoeners 2014
  2. Stats SA: oppervlakte provinsies

Uutgaonde verwiezing[bewark | bronkode bewarken]

Wikimedia Commons Commons: Zuud-Afrika - plaetjes, filmkes en/of geluudsbestaanden.
Nuvola apps ksig.png Dit artikel is eschreven in t West-Veluwse dialekt van Nunspeet, in de Algemene Nedersaksiese Schriefwieze.