Naar inhoud springen

t Vjenne

Uut Wikipedia, de vrye encyklopedy
Et (Vresen)veane

Vriezenveen

Woansteade in Nederlaand
Vlagge van Et (Vresen)veane
VriezenveenWapen van Et (Vresen)veane
Vriezenveen
([[Vlagge van Et (Vresen)veane
Vriezenveen]])
([[Wapen van Et (Vresen)veane

Vriezenveen]])

Lokasie van Et (Vresen)veane
Vriezenveen
Bestuur
ProvinsieOaveryssel
GemeenteTwenterand
Geografie en bevolking
Öppervlakte
- Laand
- Water
108,14 km²
106,17 km²
1,97 km²
Inwonners
13.910 (2026)
Koordinaten52° 25′ N,  38′ O

Aoverig
Belangrieke verkeersaodersN36
Netnummer0546
Postkode7670–7672

Vresenveane (vake skreaven as et Vjenne, et Venne, et Vrezenven of Vreeinvenne) is en dorp in de twentske gemeynde Twenterand in de neaderlandske provincy Oaveryssel. In 2026 woanden der 13.910 lüde.

Geskedenisse

[bewark | bronkode bewarken]

In 1364 gavven den heyr van Almelo, Evert van Hekeren, nen breev uut wårin as hee de Vrye Fresen, öäre nåkummelingen en al de lüde wat up et veane woanden, tostemming gavven üm in et Almelerveane to woanen. Dat gebeed strekkede van de Wierdenske Wööste töt de Bawesbeake. As betaling musten se dan alle jåren up Sünte Marten eynen emmer boater betalen. Dat was neet af to koupen, et must in natura betaald worden. Dee vrye Fresen musten et veane untginnen. Der warren veertig buurderyen, dee as up de ryge stünden van wat nu den Skipsloot is töt et latere Oaverysselsk Kanaal. Ydere buurderye was sesteen akker breyd, 16 x 7 maket ne uppervlakde van 112 meter in et veerkant. Up et ousten dårvan was noch en vry gebeed, de Ousterhoven. Et kan weasen dat dat deylgrunden waren vöär de bewoaners. An de westkante leade ouk sou'n gebeed, vanaf de Buursteage töt an de Stouwe, de Westerhoven en de Wöösten. Almelerveane groiden best. Halverweage de 15. eywe was et dorp al slim veranderd. De akkers musten krapper, anders pasden et neet.

Üm 1665 gung den münstersken prince-bisskop Bernhard von Galen plünderend en röyvend döär Twente. Töt an dat jår kunde hee et Almelerveane niks maken, want et leade ja in et gevöärlike veane en den eanigsten weg der döärhen wör strak bewaked döär Ståtske soldåten. Mär in 1666 vröör et sou slim dat et heyle veaneland hard wör. Sou kunden de 1500 münstersken in januari van dat jår ineynen van alle kanten et Almelerveane binnenvallen. Et dorp wör plünderd, de hüse en karke wörden in den brand estöäken. Heyl wat lüde löäten et leaven en de rest wör vastesat. Der besteyt nen kans dat et Almelerveane seyd den tyd Vresenveane het.

Et olde Veane wör neet up deselvde steade herbouwd, mär noordeliker, an de hüdige dorpsstråte. Dat güng med en geweld. Anvang 18. eywe was der van et olde Veane niks meyr oaver, behalve den olden karkhov. Et dorp ligt nu an eyne 6,2 kilometer lange dorpsstråte (Hammerweg, Westende en Oustende). Upvallend sint de ryk versyrde geavels en windveaderen van de olde buurderyen. Denne wat wil weaten wo as et der vroger uutsaggen kan torechte in de Engbersdykveanen, wåras seldsame deers en planten gedyet.

Den lätsten skolte en eyrsten börgemeister van Vresenveane, Jan Kruys, hölde nauwgesette dagböker by, wårdöär der vöäral van de tyd 1817 töt 1830 vöäle van et Veane bekend is.

In et Veane hevt sik nen aparten ård neadersaksisk untwikkeld. Wöördeskat, grammatika en segswysen sint etselvde as andere soorten twentsk en sallands, mär se draiet bepålde klangen net lük anders as anders.

De veanske lüde selv meynden langen tyd at dat freesken of rüssisken invlood was, mär språkenkündigen Hendrik Entjes beweas dat et oaverblyvsels uut et westföälsk sint. Langen tyd had de stad Münster nen grouten kulturelen invlood up al et ümliggende land, töt in Twente to. Et münstersk steyt bekend üm de westföälske breaking. De klingers ee, oo en öö kryget in oapen lettergreypen nen 'slag': ie, ue, üe. Et vjensk hevt dat wat döäredreaven: je, wa, jö/we. De wöörde weaten, koaken en spöälen klinget in et veansk (vjensk) as wjetten, kwakken en spjöllen.

Ouk sint der wat westfaalske uurspråkdinge blyven hangen, sou as kouke en gröyn.

  • Twentsk: Wy doot nöätenkoke eaten med en leapelke, van en gröön sköätelke
  • Vjensk: Wy doot njöttenkouke jatten med en ljappelty, van en gröyn skwattelty

Ouk upvallend is den typisk sallandsken verklein-y, wåras andere ården twentsk nen -ke hebbet.

Bekende lüde uut et Veane

[bewark | bronkode bewarken]