Skandinavië

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Gao naor: navigasie, zeuk
Scandinavië

Skandinavië is n gebied in Noord-Europa. Skandinavië kan op dree verschillende manieren benaoderd wörden:

  1. As de puur geografiese betekenisse van Skandinavië. Dit steet gelieke an t Skandinaviese Schiereilaand, dat veur t grootste deel besteet uut t Skandinavies Hooglaand (mit de laanden Noorwegen en Zweden).
  2. As politiek geheel, bestaonde uut de laanden: Denemarken, Noorwegen en Zweden.
  3. As histories en kultureel gebied, bestaonde uut de lidstaoten van de Noordse Raod: Denemarken, Finlaand, Ieslaand, Noorwegen en Zweden. In t Deens, Noors en Zweeds heet dit Norden (en in t Fins Pohjoismaat).

Meesttieds wördt de tweede of de darde definisie gebreukt.

Oorsprong[bewark | bronkode bewarken]

t Woord Skandinavië wier veur t eerst gebreukt deur Plinius de Oldere (23-79) in de vorm Scadinauia en is warschienlik evormd uut de Old-Germaanse woorden 'skadin' (schao) en 'auio' (eilaand). Disse betekenisse zit ook achter lokale namen zo as t Zuud-Zweedse laandschap Skåne (Schonen).

Laanden in Skandinavië[bewark | bronkode bewarken]

Bie Skandinavië heuren de koninkrieken Denemarken, Noorwegen en Zweden. De overige Noordse laanden: Finlaand, Ieslaand en de Faeröer, doon ze der soms bie vanwegen de nauwe historiese en kulturele baanden mit de dree eneumde koninkrieken.

In de taalkundige en kulturele zin wördt de definisie van Skandinavië vake uutebreid mit alle gebieden waor ze vrogger Old-Noors praotten en waor ze noe Noord-Germaanse talen praoten.

Skandinaviese talen[bewark | bronkode bewarken]

De talen Noors (Bokmål en Niejnoors), Zweeds en Deens wörden vake an-eduud as de Skandinaviese talen. Dit in tegenstelling töt de Noord-Germaanse talen, waoronder ook Ieslaands en Faeröers vallen. De talen lieken zo op mekare dat ze onderling verstaonbaor bin. t Woord Skandinavies wördt gebreukt veur Noors, Zweeds en Deens, as t waore één taal, mar deur de Skandinaviërs zelf wördt Skandinavies veural gebreukt veur de taal die meensen uut de dree laanden mit mekaar praoten. Dat kömp derop neer dat ze der eigen taal heel dudelik uutspreken en de paor typiese woorden die uniek bin veur de eigen taal uut de weg gaon. As dat onmeugelik is, dan vervangen ze t woord deur t woord uut de taal van de persoon waor as ze mee praoten, of deur de Engelse variant. Skandinavies praoten is veur de Skandinaviërs zelf dan ook arg onnatuurlik. Ook t Gøtudanskt dat op de Faeröer en t Deens dat in Ieslaand op skoele eleerd wördt, wördt ezien as Skandinavies.

Der bin ook n bulte Noord-Germaanse en Samiese dialekten. In Zweden wördt op sommige plaotsen ook wel Fins espreuken.

Uutgaonde verwiezingen[bewark | bronkode bewarken]

Wikimedia Commons Commons: Skandinavië - plaetjes, filmkes en/of geluudsbestaanden.