Oostfraislaand

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Gao naor: navigasie, zeuk
Woapen van Oostfraislaand

Oostfraislaand (Duuts: Ostfriesland, Oostfrais: Oostfreesland) is n streek ien t oeterste noordwesten van t Duutse dailstoat Leegsaksen. t Grènst ien t noorden aan de Waddenzee, ien t westen aan de Nederlaandse provìnzie Grunnen, ien t zuden aan Olderbörg en ien t oosten aan de Jade. Bie t gebied heuren de Oostfraise waddenailanden: Börkem, Memmert, Juust, Nordenoog, Baalterm, Laangeoog, Spaikeroog, Waangerooge. Belaankrijke steden ien Oostfraislaand binnen Aauwerk, Emden, Leer, Norden en Wittmond.

Gebied en historie[bewark | bronkode bewarken]

Historische koart van Oostfraislaand

Van oldsheer beston Oostfraislaand oet t gebied tuzzen Ems en Jade. Der wuir Frais proat en de Fraise kultuur wuir der volgd. Dou t Fraise riek (Magna Frisia) oetmekoar veul, schaaide Grunnen (de Ommelanden) Oostfraislaand en Westlauwersfraislaand. Oostfraislaand kreeg n aaigense geve en wuir n dail van t Haileg Roomse riek. Oostfraislaand beston dou oet de tegenswoordege laandkraitsen Emden, Aauwerk, Leer en Wittmond. De tegenswoordege laandkraitsen Fraislaand en Wilhelmshoaven heurden hier nait meer bie. Dou t keunenkriek Hollaand zoch oetbraaide deur Oostfraislaand te verovern heurden dizze kraitsen der anders wel bie. Doch vuilen de mìnsken oet de kraitsen Friesland en Wilhelmhoaven zoch gain Frais.

Laandskop[bewark | bronkode bewarken]

t Laandskop van Oostfraislaand wordt kenmaarkt deur haidevelden, maarken, klainkolonien en dunen op de wadden. De laandskopstypen binnen hail dudelk weer te vinden ien de ploats -en gemaintenoamen as Wiesmoor, Moormerland, Großheide en Marschland.

Kultuur[bewark | bronkode bewarken]

Binnen Duutslaand het Oostfraislaand n dudelk aaigense identiteit. Veul dingen dij ien Grunnen of Westlauwersfraislaand bruuk worden, bruukt man ook ien Oostfraislaand.

Eterij en drinkerij[bewark | bronkode bewarken]

"n Koppke Oostfreiske Tee mit n Woelkje Roam"

Ien Oostfraislaand wordt hail veul tee dronken, t maist ien hail Duutslaand. Ook t aantal thee-extrakt per kopke is veul meer as ien de rest van Duutslaand. Tot de twaide helft van de 19. iew har Oostfraislaand n grode Theefabriek.

Mit nijjoar worden knieperkes en nijjoarsrollkes eten en môkt ien Oostfraislaand, dij man ook ien Noord en Oost-Nederlaand kent. n Andere delikatesse dij man ien Oostfraislaand eet rond nijjoar binnen spekdikken, dij ook ien Westerwolde eten worden.

Toal[bewark | bronkode bewarken]

Ien Oostfraislaand worden ien tegenstellen tot de verbeelden gain Frais proat, môr Platduuts. t Oostfrais (n Saksisch dialekt dus) is ien de middeliewen ontstoan dou t Frais verdrongen wuir deur t Saksisch oet t zuden. Ditzulfde process het zoch n aantel joaren doarveur ook ofspeuld ien Grunnen. Vandoar dat t Oostfrais dan ook verwant is aan t Grunnegs. Dit zugst aan woorden as Schöfel (Oostfrais) en scheuvel (Grunnegs) en de verklainwoorden mit -tje en -ke.

t Oostfrais (n Frais dialekt) bestait nog wel, môr nait ien Oostfraislaand. t Oostfrais wuir deur t Saksisch verdrongen en gong dou noar t zuden. t Wordt nau sproken ien de aangrènzende gemainte Selterlaand en wordt dus ook Selterfrais nuimd.

Kraisen en gemaintes[bewark | bronkode bewarken]

Oostfraislaand bestait oet 4 kraitsen en 31 gemaintes:

Zai ook[bewark | bronkode bewarken]