Veenkelonioals

Uut Wikipedie, de vrye encyklopedy
(deurestuurd vanaof "Veenkoloniaols")
Naar navigatie springen Jump to search
Klainkolonioals
Noam Veenkelonioals
Andere noamen Klainkelonioals, Knoalsters
Nederlaandse noam Veenkoloniaals
Proat in Nederlaand
Toalgebied t Gebied van de Stad via t Winschoterdaip noar Winschoot, richten Troapel, laanks de Drìntse monden trugge noar de Stad.
Aantel sprekers 94.000
Dialekten Gain
Toalklassifikoatie
Schrift Latainse alfabet
Toalstoates t Veenkelonioals wordt zain as n dialekt van t Grunnegs
Toalkode ISO 639-1 n.v.t.
Toalkode ISO 639-2 n.v.t.
Toalkode ISO 639-3/DIS VEK

t Veenkelonioals (ook Klainkelonioals) is n Leegsaksisch dialekt dat proat wordt in de Grunnegs-Drìntse veenkelonien. Toalkundeg zain is t Grunnegs, mor de Veenkelonioale dialekten in de Drìnt worden deur veul Drìnten zulf as Drìnts aanduud. De toalkundege G.H. Kocks het dit verstaarkt deur te mainen dat elk dialekt binnen de provìnziegrìnzen van de Drìnt 'Drìnts' binnen.[1]

t Veenkelonioals wordt ook wel Knoalsters nuimd, tin onrìchte. Veenkelonioals wordt over n huil groot gebied proat dat nait allend de knoalstreek omvat. t Gebied woar Veenkelonioals proat wordt, lopt globoal vanôf Stad laanks t Winschoterdaip noar Winschoot noar Troapel en van Troapel laanks de Drìntse Monden aan de westziede weer noar t Stad tou.

t Sprekersaantel ligt om en bie 94.000 mìnzen, woarmit t Veenkelonioals t maistproaten dialekt is van t Grunnegs. t Is veur Hollaander ain van de minst verstoanboare dialekten van t Leegsaksisch, deurdat man huil slim knaauwt en hail vlot proat.

t Veenkelonioals wordt deur summege toalkundegen zain as n apaart dialekt en nait as dail van t Grunnegs. Messchain omdat t ook Drìntse invlouden het, zo as de -chie veur bepoalde verklainwoorden. t Het as SIL-kode: VEK.

Aigenschoppen[bewark | bronkode bewarken]

n Typische aigenschop van t Veenkelonioals is t ìndegen op -e en de doar bie heurende klaankvarandern van de mitklinker derveur. Zo veraandert t Oldambtster woord "weeg" in t Veenkelonioals in "wege", "kaant" in "kaande", "oap" in "oabe" en "schaans" in "schaanze". Ook veraandert "plaank" in "plaanke", môr den wordt de "nk" oetsproken as "ng-kh", woarbie de "kh" de Duutse "g" veurstèlt. As zonnen woord vôlgd wordt deur n woord dij begunt mit n klinker of n h-, den vaalt de -e vot ien de oetsproak, môr de letter dij der veur komt, blieft wel, bv: "Hai sleug de kraande open", wordt oetsproken as "Hai sleug de kraandoo'm". De -e wordt wel schreven. n Aander aigenschop van t Veenkelonioals is t uutspreken van veul klanken en letters as neusklaanken. Ook de snìlhaid en t staarke aksìnt moaken t Veenkelonioals aigens. Ook "huus" en "uut" veur "hoes" en "oet" worden zain as typischheden van t Veenkelonioals.

Doarnoast wordt t Veenkelonioals zain as t maist roege dialekt van t Grönnegs. Woar in t Noord Grönnegs "nij", "olle" en "doun" zègd wordt, zo wordt in t Veenkelonioals "nèj", "oale" en "daun" zègd.

Verklainwoord[bewark | bronkode bewarken]

Zo as al eer vermèld, wordt veur t verklainwoord onder aander -chie bruukt. Dit wordt allend bruukt as der in t Nederlaands n -e bie komt, bieveurbeeld bie "pannetje" > "pannechie". As t woord n körte klinker het, wordt t volgd deur -ie, bieveurbeeld "kopje" > "koppie". As t woord n laange of n stomme klinker op t ìnde het, wordt -(t)je bruukt, bieveurbeeld "koffertje" > "kovvertje".

Lokoatsie van t Veenkelonioals ien Nederlaand

Rifferenties[bewark | bronkode bewarken]

  1. G.H. Kocks (1996), Woordenboek van de Drentse Dialecten. Azzen: Van Gorcum
Nuvola apps ksig.png Schreven in t Veenkelonioals