Melancholie

Uut Wikipedia, de vrye encyklopedy
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
De beroemde gravure melencolia van Albrecht Dürer

Melancholie, of: düüsterkyken is een gevööl, wår y vake lange up blyvt hangen, et ligt körtby depressiviteit. Anders as depressiviteit kümt düüsterkyken döär et verleaden of een verlangen dee as y neet kwyt ewördden bint. Een, algemeane of, neaderlandse bedüding melancholie kümt uut et greekse μελας (melas: swart) en χολη (cholè: galle).

Med düüsterkyken kan et weasen dat y neet good te passe torügge kykt up et verleaden an. Dat y u den kop set når de tyd wårin as de werld noch neet so mööylik in mekare saten. Y höyrt ouk wel eyns oldere lüde dinge seggen as: "Och kerl, toon konnet wy noch van mekare up an." of "Wy stünden altyd vöär mekare klår, mar nu…". Dan gåt se te nöälen oaver verlodering op de buurte, oaver de kinder of kleainkinder den geyn tyd meyr vöär eyr hebbet. Mensken wördet de werld wårin sy leyvt as neet veilig gewaar. Allemåle vöär sich en geyn God meyr vöär uns allen. Dat kan gån töt bangigheid en töt een krap leyven. As y psychologen en psychiaters mangs höyrt, dan pråt sy oaver düüsterkyken as een olde bedüding vöär een depressy med psychotiske trekkys. Eyne kan et hüm up eyne mål allemåle niks meyr skeylen, hy hevt der geyn wille meyr an, argens interesse of pleseer an hebben is oaver. Dit kümt döär dat eyne et up syn kop ekreagen hevt dat he een waerdelosen is en dat he niks bereikt hevt. Et is een gevööl wat eyne sich so hoge up den kop krygen kan, dat et hüm up et randty set. Op disse wyse kan düüsterkyken usülv kapot maken. Uut de tyd weasen is dan better as dat leyvensbangige. Düüsterkykende menske künt ear galle spyen oaver so betty alles hen; oaver ear eigen leyven, oaver anderen en oaver de heyle werld. Mensken künnet so verre kummen dat se sichsülven uut de tyd hülpt. Eyene kan ouk årdig last krygen van vroggerseyrte når et verleaden an en hevt geyn beste kyk up de tookümst en bint ouk bange vöär et vrömden. Eyne kan op disse wyse machtig agressyv wörden. Et hevt ouk bynå altijd een ander edåne.


  • Melangolie hevt vöäle et underwarp ewest vöär de künst, soas up skilderyen en in et theater.


Neadersassisk[bewark | bronkode bewarken]

Nuvola apps ksig.png Dit artikel is eskreaven in et sallandske dialekt van Haddenbarreg.