Ree (deer)

Uut Wikipedie, de vrye encyklopedy
(deurestuurd vanaof "Haart (daaier)")
Gao naor: navigasie, zeuk
Reewyvy
Et leevgebeed van de ree
Een rey

De rey (Latien: Capreolus capreolus) is een hertachtigen dey vöäle vöärkümt in Öäropa en in heyl Nederland. Allinnig op Terschelling en Ameland kwamen sy oorprüngelik neet in vöär, mär dår bint se döär mensen op an ebracht. Se komt in busken, de heyde en op et veld vöär.

Anders as med andere hertachtigen kümt der by de reybokken geen grote geweien op den kop.

Beskryving[bewark | bronkode bewarken]

De ree hevt een sandgelle töt roodbrune sommervachte, in et winter is disse meer grysbruun töt swarte klöre. Volwassen reen hebt gyn vlekken. De witte töt gellige rompvlekke is düdelik te syn. By mannegys is disse vlekken in et sommer årdig düdelik. De nöse is swart en de kinne is wit. De start is årdig klean (twee töt vyre sentymeter lank) en allenne te syn as he dret. In et winter stekt by et vröwgy een bössy witte håren tüssen de achterpoten når achter, wat op een start lekt.

Een volwassen mannegy (reebok) hevt een simpel gewey, wat vake twee töt drye pünten hevt. Reebokken med vyre ov vyve pünten syt y mar hyl manks. Et gewey is vake 25 sentymeter lank. In et winter gröyt et gewey, en de basthüüd skuurt sy tüssen meert en jüly der ov. Tüssen oktober en jannewåry gyt et gewey der ov. Een enkel mål heb y der ok een vröwgy (reegeyt) by sitten dy een gewey op den kop hevt. Een jonken reebok van een jår old met allenne twee knöppys wördt ok wal een knopbok enüümd. Wonnneer as et gewey der nog gyn vertakkingens op hevt, nüümt se den een spitser, den bint van de leevtyd üm en nåby twee jår. Een gavvel hevt yne vertakking. Waart u der wal vöör dat y nyt denkt dat et antal vertakkingens gelyke is an de leevtyd. Ok yne van een jår kan al een gavvelgewey ov een sesendergewey op den kop hebben. Dit is arvelik en evörmdt når de ümstandigheden wår as een bok in sit. Oaldere reebokken hebt meestentyds een sesender, med twee ov drye pünten. Op latere leevtyd sollen se weer een gewey krygen künt sonder vertakkingens.

De ree hevt een kop-romplenkte van 95 töt 140 sentymeter, een swöörte van 16 töt 35 gram en een skolderhöögte tüssen 60 en 90 sentymeter. Mannegys bint oaver et algemeen gröter as de vröwgys. Mannegys hebt emiddeld een skolderhöögte van 64 töt 67 sentymeter, vröwgys van 63 töt 67 sentymeter.

Duun en låten[bewark | bronkode bewarken]

Reen bint knabbelaars: hy et brümmels, bessen, twygen, schöten, knoppen en loten van strüken en böme as rosenstrüken en konneveren, krüden, grös, blader, nötten, paddenstulen en landbouwgewassen so as tülpen, grånen en kroppen. In et sommer döt he synen buuk vol an jonke bladtys, en in et harvst ok med ykels, wår knöppen en twygen in et winter meer wörd egetten. Hy is der årdig verdacht op dat he allenne de gesünde delen van de planten op et. Tüssen etten en herkauwen sit meestentyds so betty yne (in et sommer) töt twee üür (in et winter).

De ree is höäste altyd ganks by et düüsteren. Van september töt april is he allenne by nacht ganks. Van meey töt augüstüs is he dan wal weer oaverdags ganks, vöörnamelik op gebyden wår as he nyt estoord wörd sol he sich vaker oaverdag syn låten.

Foto üütstalling[bewark | bronkode bewarken]

Nedersaksies[bewark | bronkode bewarken]

Uutgoande verwiezingen[bewark | bronkode bewarken]

Wikimedia Commons Commons: Ree (deer) - plaetjes, filmkes en/of geluudsbestaanden.
Nuvola apps ksig.png Dit artikel is eskreven in t Sallaands.