Ree (dier)

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
(deurestuurd vanaof "Haart (daaier)")
Gao naor: navigasie, zeuk
Reevrouwgie
't Leefgebied van de ree
'n Ree

De ree (Latien: Capreolus capreolus) is 'n hertachtign den völle veurkump in Europa en in heel Nederlaand. Allinnig op Terschelling en Amelaand kwaam zi-j oorprunklik nie in veur, mar doar bint ze deur mèènsn op an ebracht. Ze komt in bossn, de hee en op 't veld veur.

Aans as met aandere hertachtign kump der bi-j de reebökkn gien grote geweein op n kop.

Beschrieving[bewark | bronkode bewarken]

De ree hef ’n zaandgele töt roodbrune zommervachte, 's winters is disse meer griesbrune töt zwatte kleure. Volwassn ree’n hebt gien vlekkn. De witte töt gelige rompvlekke is duudlik te ziene. Bi-j männegies is disse vlekke zommers oarig duudlik. De neuze is zwat en de kinne is wit. De start is oarig klean (tweeë töt viere sentimeter laank) en allinnig te ziene as 'e dret. 's Winters stek bi-j 't vrouwgie ’n bössie witte hoarn tussn d' achterpeutn noar achter, wat op ’n start lek.

N'n volwassn männegie (reebok) hef ’n simpel geweei, wat vake tweeë töt drieë puntn hef. Reebökkn met viere of vieve puntn zie'j mar heul mangs. 't Geweei is vake 25 sentimeter laank. s'Winters gruit ’t geweei, en de basthuud schoert zi-j tussn meert en juli d'r of. Tussn oktober en janeworie giet ’t geweei d’r of. ’n Èènkel moal he’j der ok ne vrouwgie (reegeit) bi-j zittn die ’n geweei op ’n kop hef. ’n Jonkn reebok van ’n joar old met allinnig twee knöppies wödt ok wel ’n knopbok enuumd. Weneer as ’t geweei der nog gien vertakkings op hef, nuumt ze den ’n spitser, den bint van de leeftied um en noabi-j twee joar. ’n Gaffel hef iene vertakking. Waar oe der weh veur da’j nie dèènkt dat ’t antal vertakkings glieke is an de leeftied. Ok iene van ’n joar kan al ’n Gaffelgeweei of ’n Zesendergeweei op ’n kop hemmn. Di’s arflik en evörmpt noar de umstaandigheedn woar as ’n bok in zit. Oalere reebökkn hebt meestntieds ’n Zesender, met tweeë of drieë puntn. Op latere leeftied zolln ze weer ’n geweei kriegn kunn zonder vertakkings.

De ree hef ’n kop-romplèènkte van 95 töt 140 sentimeter, ’n zwoarte van 16 töt 35 gram en ’n skolderheugte tussn 60 en 90 sentimeter. Männegies bint oaver 't algemien groter as de vrouwgies. Männegies hebt emiddeld ’n skolderheugte van 64 töt 67 sentimeter, vrouwgies van 63 töt 67 centimeter.

Doen en loatn[bewark | bronkode bewarken]

Ree'n bint "knabbelaars": hi-j et brummels, bessn, twiegn, schöttn, knöppn en lootn van struukn en beume as roosnstruukn en konnefeern, kruudn, grös, bladder, nöttn, paddnstoelen en laandbouwgewassn zo as tulpn, groanen en kröppn. Zommers döt 'e zien boek vol an jonke blädties, en in d' harfst ok met ekels, woar knöppn en twiegn winters meer wöd egettn. Hi-j is ter oarig verdacht op dat 'e allinnig de gezunde deeln van de plaantn op et. Tussn ettn en herkauwn zit meestntieds zo bettie iene (in de zommer) töt tweeë uur (in de winter).

De ree is bi-jnoa ait an de gaank bi-j 't tweeduustern. Van september töt april is 'e allinig 's nachtns gaanks. Van meei töt augustus is 'e dan wel weer oaverdaggns gaanks, veurnaamlik op gebiedn woar as 'e nie estoord wöd zol 'e zich vaker oaverdag ziene loatn.

Foto uutstalling[bewark | bronkode bewarken]

Nedersaksies[bewark | bronkode bewarken]

Uutgoande verwiezingen[bewark | bronkode bewarken]

Wikimedia Commons Commons: Ree (dier) - plaetjes, filmkes en/of geluudsbestaanden.
Nuvola apps ksig.png Dit artikel is eskreven in t Sallaandse dialekt van 'n Arnbarreg.