Ree (dier)

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
(deurestuurd vanaof "Haart (daaier)")
Gao naor: navigasie, zeuk
Reevrouwgie
't Leefgebied van de ree
'n Ree

De ree (Latien: Capreolus capreolus) is 'n hertachtigen den völle veurkump in Uropa en in heel Nederlaand. Allinnig op Terschelling en Amelaand kwaam zi-j oorprunklik niet veur, mar doar bint ze deur meansen op an ebracht. Ze komt in bossen, de hee en op 't veld veur.

Aans as met aandere hertachtigen kump der bi-j de reebökken gien grote geweeien op 'n kop.

Beschrieving[bewark | bronkode bewarken]

De ree hef ’n zaandgele töt roodbrune zommervachte, 's winters is disse meer griesbrune töt zwarte kleur. Volwassen ree’n hebt gien vlekken. De witte töt gelige rompvlekke is duudlik te zien. Bi-j männegies is disse vlekke zommers oarig duudlik. De neuze is zwart en de kinne is wit. De start is oarig klean (tweeë töt viere centimeter laank) en allinnig te ziene as 'e dret. 's Winters stek bi-j 't vrouwgie ’n bössie witte höaren tussen d' achterpeuten noar achter, wat op ’n start lek.

Nen volwassen männegie (reebok) hef ’n simpel geweei, wat vake tweeë töt drieë punten hef. Reebökken met viere of vieve punten zie'j mar heul mangs. 't Geweei is vake 25 centimeter laank. s'Winters gruit ’t geweei, en de basthuud schoert zi-j tussen meert en juli d'r of. Tussen oktober en janeworie giet ’t geweei d’r of. ’n Eankele moal he’j der ok ne vrouwgie (reegeit) bi-j zitten die ’n geweei op ’n kop hef. ’n Jonken reebok van ’n joar old met allinnig twee knöppies wödt ok wel ’n knopbok enuumd. Weneer as ’t geweei der nog gien vertakkings op hef, nuumt ze den ’n spitser, den bint van 'n leeftied um en noabi-j twee joar. ’n Gaffel hef iene vertakking. Waar der wel veur da’j nie deankt dat ’t antal vertakkings gelieke is an de leeftied. Ok iene van ’n joar kan al ’n Gaffelgeweei of ’n Zesendergeweei op ’n kop hebben. Di’s arflik en evörmpt noar de umstaandigheden woar as ’n bok in zit. Olderen reebökken hebt meestentieds ’n Zesender, met tweeë of drieë punten. Op latere leeftied zollen ze weer ’n geweei kunnen kriegen zonder vertakkings.

De ree hef ’n kop-rompleankte van 95 töt 140 centimeter, ’n zwoarte van 16 töt 35 gram en ’n skolderheugte tussen 60 en 90 centimeter. Männegies bint oaver et algemien groter as de vrouwgies. Männegies hebt gemiddeld ’n skolderheugte van 64 töt 67 centimeter, vrouwgies van 63 töt 67 centimeter.

Doon en loaten[bewark | bronkode bewarken]

Ree'n bint "knabbelaars": hi-j et brummels, bessen, twiegen, schötten, knöppen en loten van struken en beume as rozenstruken en konneferen, kruden, grös, bladder, nötten, parrenstoelen en laandbouwgewassen zo as tulpen, groanen en kröppen. Zommers döt e zienen boek vol an jonke blädties, en in 'n harfst ok met ekels, woar knöppen en twiegen winters meer wörd e-etten. Hi-j is ter oardig verdacht op dat e allinnig de gezunde delen van de plaanten op et. Tussen etten en herkauwen zit meestentieds zo bettie iene (in 'n zommer) töt tweeë uur (in 'n winter).

De ree is bi-jnoa aid an de gaank bi-j 't tweedusteren. Van september töt april is e allinig 's nachtens gaanks. Van meei töt augustus is 'e dan wel weer oaverdaggens gaanks, veurnamlik op gebieden woar as e niet estoord wöd zol 'e zich vaker oaverdag ziene loaten.

Foto uutstalling[bewark | bronkode bewarken]

Nedersaksies[bewark | bronkode bewarken]

Uutgoande verwiezingen[bewark | bronkode bewarken]

Wikimedia Commons Commons: Ree (dier) - plaetjes, filmkes en/of geluudsbestaanden.
Nuvola apps ksig.png Dit artikel is eskreven in t Sallaandse dialekt van 'n Arnbarreg.