Fatalisme

Uut Wikipedie, de vrye encyklopedy
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Et Fatalisme is een wearldbeskouwing , dee der van uutgeyt dat de geböärtenissen in de natuur en de måtskappye döär et lot ( Latyns fatum ) bepåld wörd. Fatalisten segget dat et lot syn eigen gang geyt, en dat y der as menske niks an veranderen künt.

Lüde künt gelöyven dat der goden et bint dee et verloup van et wearldgeböären bepåled. En net-as de filesoof Spinoza denket dat God etsülvde is as de natuur, en dat den warkt as oorsake-gevolg (ouk wal Determinisme enöömd). Byvöärbeyld unse vöärolder, de Germanen, gelöyvden dat de hoochste macht in et heylal et Lot was. Sy nömeden dat ouk wal urleg, wat betekkend: de oor-ordening.

In China heb y ouk förms van fatalisme; Confusius kategorisearden ouk elk menske up name (vader, moder, söäne, süsse, kuning, deenaar, en so meyr), en dår mosten sy dan ouk korekt nå leaven, volgens upeskreaven reagels. Et chinääsken woord ming betekkend name, mar hevt döär hüm ouk de betekkenisse van lot(sbestemming) ekreagen. De chinääske daoïsten gelöyved in eyne sülv-skeppende prinsype, de 'Dao'. De wearld verlöpt når de grillen van Dao, en een daoïst probeerd synen kop löäge te maken döär stille weasen en händig an doon (sich vöäral lös te maken van de unnatuurlike filosofy van Confusius) ümme so sunder teagenwarkens med de stroum van et leaven med te gån.

Nuvola apps ksig.png Dit artikel is eskreaven in et sallandsk.