Algemene Nedersaksiese spelling

Uut Wikipedia, de vrye encyklopedy
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Der is offisieel nog altied gien algemene Nedersaksiese spelling, der bin al wel pogingen edaon zo as de SONT-spelling van de streektaalorganisasie SONT uut t jaor 2000, mer disse spelling is der niet deurekeumen. De SONT hef al an-egeven dat ze te drok bin mit aandere zaken um veerder te gaon mit t ontwikkelen van n nieje spelling, waoronder de erkenning van t Nedersaksies onder deel III van t Europees Haandvest veur regionale talen of talen van minderhejen.

De gebrukers van disse wiki hebben oek n poging edaon um n algemene spelling te ontwikkelen, dat gung op zich wel aordig, mer bie t ontwarpen van zo'n spelling bi'w tegen n antal dingen an-eleupen, waoronder:

  • t Schrieven van n ao of oa
  • t Schrieven van n ae of ea
  • Hoe schrieven wie de äö/öä, äo/öa of öö (IPA: [œː])?
  • Mut der n uutspraakverschil toe-ewezen wörden an de ao/ae en oa/ea?
    • In t Gronings spreken ze de oa meer uut as de /oo/ van cola (IPA: [oː]), zo as in t woord goan, dat klinkt daor dus meer as /goon/, en in rest van t Nedersaksiese taalgebied as /gôn/ (mit n erekten korte o-klank, IPA: [ɔː]).
    • In t Gronings spreken ze de /ee/ standard uut as /eei/ (IPA: [ei]), mer in sommige woorden he'j n /ee/ zo as dat vake in de zujelike Nedersaksiese dialekten uutespreuken wörden (mit n erekten korte i-klank, IPA: [ɪː]) die in t Gronings eschreven zol wörden as ea, allinnig de ae klinkt in dat geval dus as n /èè/ (IPA: [ɛː]).
  • Mu'w der ao/oa en ae/ea deur mekaar gebruken, ebaseerd op woordherkomst, zonder uutspraakverschillen (dus: praoten en tael [nl: aa], tegenover: oaver en spreaken [nl: oo/ee])?

Dit bin oek de punten waor ze van de SONT-spelling op stuk-eleupen is. A'j t zo bekieken is t iewig zunde dat der gien standardspelling vasteleegd is, want t is in feite vasteleupen deur onenigheid over de schriefwieze n paor klanken, terwiel de rest van de spelling al wel estandardiseerd had kunnen wörden.

  • Mu'w de keuze vrie laoten?

As de staotus van t Nedersaksies eenmaol an-eneumen is onder deel III van t haandvest, dan mutten der wel offisiële spellingsregels bedocht wördn um goed onderwies te kunnen geven in t Nedersaksies, en meensen te informeren in t Nedersaksies. As der zo'n offisiële spelling kömp dan zol dat oek goed ween veur t Nedersaksies, en oek veur de onderlinge verstaonbaorheid onder Nedersaksiese schrievers. Zo'n spelling zol t veur luui van butenaof oek makkeliker maken um t Nedersaksies te leren spreken en schrieven.

Nuvola apps ksig.png Dit artikel is eskreaven in et westveluwske dialekt van Nunspeet, in de Algemene Nedersaksiese Schriefwieze.