Stofzoeger
Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
n Stofzoeger is n apperaat woermet o-j t hoes kloar maakn köant. t Woarket vake met nen stoarkn elektromotor, den at ne grote sentrifugaalpoompe andrif. t Stof wördt dan in nen buul op evöngn, of in nen bèkn an de binnkaante van de mesiene slingerd.
Um en noabiej 1900 wör n stofzoeger al oet eveundn, mear t doerdn nog tot ongevear 1960 tot ongevear iederene dr ene har. Doarvuur wördn kleedn aait of eveagnd, of boetn oet eklopt met nen matnklopper.
Onderwarpen |
[bewark] Herbert Booth
Herbert Booth (1871-1955) vreug zik of woerumme at de leu aait prebeerdn t smear vort te bloazn. Hee bedach dèt t völle makliker was um t op te zoegn en direkt in n toetn te doon. In 1900 maakn-e n eersn stofzoeger: de Booth Machine. Dèt was n deer van ne mesiene den-t wal 50 kilo weug. Ze kreegn rèdkes oonder en wördn vuurt etrökn duur pearde. Zo gung t dan de huuze langs. t Apparaat bleef boetn en de slange gung duur t veanster noar binn. Dr was twee man neudig um t deenk te bedeenn. Eene um t hoes te doon, n aandern um de mesiene te bedeenn. Dit was vanzelf onmeundig priezig, dus allene rieke leu en bedriewe konn zonne buurte betaaln.
[bewark] Latere oetveendings
t Eerste neet-elektrise model wör in 1869 ontwörpn duur Ives W. McGaffey oet Chicago. Dit woarkn duur in nen learnen bal te kniepn, woerduur de locht de slange in ezeugn wör.
n Eerstn elektrisen was de hoover oet 1907, den oet eveundn wör duur n Amerikaansn Hoover Suction Sweeper Company. Den van Booth weug ongevear 50 kilo, terwiel at disn "nog mear" 20 kilo weug. t Deenk was feailik neet slim populair. t Bedrief mos dr met langs de duurn goan veantn um t deenk an te priezn. Hierduur sleug n stofzoeger ook oawer noar Europa. In Nederlaand wör-e machtig gewild. In de joarn '30 har Nederlaand noar verhouding mear stofzoegers as Amerika.
Vanzelf kwamn dr de leste joarn nog lichtere modeln, wat zinne populariteit dee toonemn. n Bekeand soort stofzoeger is n krömmeldief. Den is maklik in de haande te hooldn en bestemd vuur kleaine zoegbuurtn.
Seend 2000 beent dr ook stofzoegers dee-t zelfstandig n kamer roond goat. Disse woarket op nen accu, zodèt ze neet zo hard zoegnt.
[bewark] Neersassies
Zowal in Nederlaanse as in Duutse Neersassiese sproakgebeed is t woord hoelbessem (met variaantn in oetspraoke en skriefwieze) bekeand. Dr beent dr völle dee dit woord ofwiest, umdet t neet echt gebroekt zol wordn, of umdet t allenig bestoan zol um skik te hebn met t Neersassies.[1][2]
- Achterhooks:
- stofzoeger
- hoelbessem, huulbessem
- Drèents:
- stofzoeger
- hoelbessem
- Grunnegs: motzoeger
- Platduuts:
- stofzoeger
- hoelbessen
- zoegbessen
- Stellingwarfs:
- stofzoeger
- Tweants:
- stofzoeger
- huulbezem, -bessem
- Veluws: stofzuger, stofzoeger
