Skemer

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Gao naor: navigasie, zeuk
Nen deemster in Eanske.
Deemster.
Zönnesönnergang.
Skemer.
Skemer in Lissabon.
Wölke biej nen skemer.

Skemer (ok wa: deemster, skemerige, moarn-/oawnddoester) is nen toostaand woarbiej d'r nen oawergang van lich noar doester öf van doester noar lich ploatsvön. Dit kömp veur biej deemster (moarngloorn) en zönnesönnergang (valoawnd). Tiedns skemer is n himmel mangs wa verlich, moar is de zönne önner de horizönne.

D'r bint verskilnde gröade van n skemer:

  • n burgerlikn skemer a't mirrepönt van de zönne minner as 6° önner de horizönne zett.
  • n zeavoartkönnign/nautiesn skemer a't mirrepönt van de zönne 6° töt 12° önner de horizönne zett.
  • n astronomiesn skemer a't mirrepönt van de zönne 12° töt 18° önner de horizönne zett.

Doardeur is d'r öp n zekker moment ginne verstreujige van t zönnelich mear te zeen. In de zömmer steet de zönne öp breadtn van mear as önnevear 48°N snachs zoo dich önner de horizönne det n astronomiesn oawndskemer dreks oawergeet in n deemster en t nich ech doester wör. Dit kömp deurdet de zönne dan minner as 18° önner de horizönne steet. Nautiese skemers brengt mangs in junie en julie lichnde nachwölke met zich met.

Doer van n skemer[bewark | bronkode bewarken]

n Skemer dör länger öp heugere breadtegröade. In zuudlike laandn as Spaanje öf Italië dör n skemer völle körter as in neurdlike laandn as Neerlaand öf België. t Wör doarömme in zuudlike laandn soawnds noa zönnesönnergang gloepns vlögger doester. Nog stärker is dit effekt an n eawnoar. Det kömp deurdet de zönne rech önner de horizönne verdwin. Varre ten neurdn öf ten zuudn van n eawnoar beskrif de zönne nen oarn boan an n himmel en geet dissen önner nen kleainern hook ten öpzich van de horizönne önner, woardeur n skemer länger dör. Binnn Neerlaand leawert det a verskiln öp; zoo dör n burgerlikn skemer öp 20 junie öp Rottum t laangst en in Moastrich t körtst (52 minuutn öp Rottum teagnoawer 47 minuutn in Moastrich).

Veurbealdn van n doer van n burgerlikn skemer öp 20 juni:

Verlichigestied[bewark | bronkode bewarken]

Met betrekkige töt skemer is n antal tiedn definieard dee de greanzn tuskn de verskilnde seurte skemer angef. Dit is biejveurbeald wichtig in n zeavoart öf biej militeare operoasies. De ofkörtign bint (in kronologiese völgorde en in t Neerlaands zooa't an-skriewn is in de offisjeale beukskns):

BNMS: begin nautische morgenschemering
ENMS: einde nautische morgenschemering
BCMS: begin civiele morgenschemering
ECMS: einde civiele morgenschemering

BCAS: begin civiele avondschemering
ECAS: einde civiele avondschemering
BNAS: begin nautische avondschemering
ENAS: einde nautische avondschemering

DNS: duur nautische schemering
DCS: duur civiele schemering

n ENMS en n BCMS doot duudlik dezölfde tiedspönt anduudn, net zooas ECAS en BNAS. ECMS is deemster en BCAS is zönnesönnergang. n Skema van boawn-nöamde ofkörtign met de spesifieke tiends veur n antal däta hett n verlichigestabel.

Woarneamige[bewark | bronkode bewarken]

Burgerlikn skemer: t Mensklik oog is in stoat zönner inspannige drökt skrif te leazn. Deule könt woar-nömn, richn is möglik en d'r bint weainig öf biejnoa ginne belemmerign veur militeare operoasies.

Nautiesn skemer: ömtrekke van objekte dee boawn de horizönne oetstekt könt woar-nömn wör. De horizönne is duudlik zichboar. Beweagnde veurwärpe könt öp önnevear 300 meter woar-nömn wör. Navigoasiestern bint zichboar.

Astronomiesn skemer: Visuele woarneamige is nich möglik. t Verskil tuskn astronomiesn skemer en völn doester is alleanig an te gefn in de woarneamigesmöglikheaid van n antal stern.

Bewölkige[bewark | bronkode bewarken]

Tiedns n skemer in n vreugn moarn röak t zönnelich nich dreks t eardöppervlak. t Zönnelich reflekteart teagn heuge wölke. Dee bint mangs de cirrus-greupe (heugn groop), as de zönne dicher biej de horizönne kömp wör doarnoa de alto-greupe (mirregroop) en doarnoa de stratus-greupe (laagn groop) belicht.

As dan de zönneströale de stratusgreupe beskient, kömp ok n earstn zönnestroal öp n Eard. Biej n deemster zölf wör as löatste de stratus-groop beskienn zooas nimbostratu en stratocumulus. Det kömp deurdet disse wölke zich mangs loag boawn n groond beveendt.

In teagnstellige töt de situoasie biej deemster krie'j biej zönnesönnergang earst de stratus-greupe, doarnoa de alto-greupe en as löatstn de cirrus-greupe, woarnoa t astronomies doester is. Tiedns n inzet van n skemer bint alleanig de allerhealderste objekte an n himmel zichboar, zooas n Moan den ok oawerdag zichboar kan wean, en n Oawndster öfwa n planeet Venus.

Biej dichte bewölkige kö'j nich woarnemn de't zönnelich teagn bewölkige reflekteart, ömde't zönnelich boawn t wölkedek reflekteart. Wiej zeet biej dichte bewölkige wa de't in n moarn langzoam lichter wör en in n oawnd langzoam wier duusterder.

Healder[bewark | bronkode bewarken]

A't skemerig is biej healdern weader krie'j mangs earst nen gealn glood, de zönne bevönd zich dan kats net önner de horizönne.

Noarmoatn de zönne steads nen gröttern hook mäktm wör t steads duusterder. n Himmel wör dan reud töt vermiljoon tötdet de zönne steads nen gröttern hook mäkt. Doarnoa i't biej healdern weader a vlöks ok astronomies doester. Söms zee'j önner de horizönne nen lichblaawn glood boawn de horizönne hangn, dan is d'r weainig voch anweazig. Dit verskiensel kömp alleanig biej zwoar dreugn weader veru, zooas in n zömmer. Dit kömp veura noar veurn a'd'r völl stof anweazig is, stof verstreuj t zönnelich better.

Skemern[bewark | bronkode bewarken]

De lange schemering wordt in Nederland vaak gezellig gevonden[bron?]. Mensen steken dan nog geen of zuinig het licht op. Dit wordt schemeren genoemd. Er bestaat zelfs een speciale term voor de lamp die het eerst in de woonkamer wordt ontstoken, dat is de schemerlamp.

n Längn skemer wör in Neerlaand gezellig vöndn. Menskn stekt dan nog ginne lich öp öf bint d'r zuunig met. Dit wör skemern nömn. D'r besteet zölfs nen spesjoaln term veur n laamp den t earst in n woonkimmer an-stökn wörm, det is n skemerlaamp.