Ree (dier)

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
(deurestuurd vanaof "Haart (daaier)")
Gao naor: navigasie, zeuk
Reevrouwgie
't Leefgebied van de ree
'n Ree

De ree (Latien: Capreolus capreolus) is 'n hertachtigen din völle veurkump in Uropa en in heel Nederlaand. Allinnig op Terschelling en Amelaand kwaam zi-j oorprunklik niet veur, mar doar bint ze deur meansen op an ebracht. Zi-j komt zowel in bossen, de hee as op et veld veur.

In vergelieking met aandere hertachtigen kump ter bi-j de reebokken gien grote geweien op 'n kop.

Beschrieving[bewark | bronkode bewarken]

De ree hef ’n zaandgele töt roodbroene zommervachte, ’s winters is disse meer 'n griesbroene töt zwarte kleur. Volwassen ree’n hebt gien vlekken. De witte töt gelige rompvlek is duudlik te zien. Bi-j männegies is disse vlek ’s zommers oarig duudlik. De neuse is zwart en de kinne is wit. De stat is oarig klean (tweeë töt viere centimeter laank) en allinnig te zien as e dret. ’s Winters stek bi-j et vrouwgie ’n bössie witte höaren tussen ’n achterpeuten noar achter, wat op ’n stat lek.

’n Volwassen männegie (reebok) hef ’n simpel gewei, wat vake tweeë töt drieë punten hef. Reebokken met viere of vieve punten zie'j mar heul mangs. Et gewei is vake 25 centimeter laank. ‘s Winters gruit ’t gewei, en de basthuud schoert zi-j tussen meert en juli d'r of. Tussen oktober en janeworie giet ’t gewei d’r of. ’n Eankele moal he’j der ok 'n vrouwgie (reegeit) bi-j zitten die ’n gewei op ’n kop hef. ’n Jonken reebok van ’n joar oold met allinnig twee knöppies wödt ok wel ’n knopbok enuumd. Wenneer as ’t gewei der nog gien vertakkings op hef, nuumt ze din ’n spitser, din bint van 'n leeftied um en noabi-j twee joar. ’n Gaffel hef iene vertakking. Pas ter wel op da’j deankt dat ’t antal vertakkings gelieke is an de leeftied. Ok iene van ’n joar kan al ’n Gaffelgewei of ’n Zesendergewei op ’n kop hebben. Di’s arflik en evörmd noar de umstaandigheden woar as ’n bok in zit. Oolderen reebokken hebt meestentieds ’n Zesender, met tweeë of drieë punten. Op latere leeftied zollen ze weer ’n gewei kunnen kriegen zonder vertakkings.

De ree hef ’n kop-romplenkte van 95 töt 140 centimeter, ’n zwoarte van 16 töt 35 gram en ’n skoolderheugte tussen 60 en 90 centimeter. Männegies bint oaver et algemien groter as de vrouwgies. Männegies hebt gemiddeld ’n skoolderheugte van 64 töt 67 centimeter, vrouwgies van 63 töt 67 centimeter.

Doe en loaten[bewark | bronkode bewarken]

Ree'n bint "knabbelaars": hi-j et brummels, bessen, twiegen, schötten, knöppen en loten van struken en beume as rozenstruken en konneferen, kruden, grös, blader, nötten, pardenstoelen en laandbouwgewassen zo as tulpen, groanen en kröppen. 's Zommers döt e zienen boek vol an jonke blädties, en in 'n harfst ok met ekels, woar knöppen en twiegen 's winters meer wörd e-etten. Hi-j is ter oarig verdacht op dat e allinnig de gezunde delen van de plaanten op et. Tussen etten en herkauwen zit meestentieds zo bettie iene (in 'n zommer) töt tweeë uur (in 'n winter).

De ree is bienoa aaltied an de gaank bi-j 't dusteren van 'n dag. Van september töt april is e allinig 's nachtens gaanks. Van meei töt augustus is e dan wel weer oaverdaggens gaanks, veurnamlik op gebieden woar as e niet estoord wöd zol e zich vaker oaverdag doen zien.

Foto uutstalling[bewark | bronkode bewarken]

Nedersaksies[bewark | bronkode bewarken]

Uutgoande verwiezingen[bewark | bronkode bewarken]

Wikimedia Commons Commons: Ree (dier) - plaetjes, filmkes en/of geluudsbestaanden.
Nuvola apps ksig.png Dit artikel is eskreven in t Sallaandse dialekt van 'n Arnbarreg.