Dinkelweite

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Gao naor: navigasie, zeuk
Riepe dinkelweite op de akker
Dinkelweite

Dinkelweite, dinkel of spelt (Latien: Triticum spelta) is n eenjaorige plaante uut de grezefamilie (Poaceae) uut t geslacht weite (Tricitum). t Is n graonsoort, die al véúr 7000 v.Chr. verbouwd wördden, en wörden ezien as n primitieve soort van de moederne weite. t Is veural verwant an de hybriden nemmerweite en eenkoorne.

Geschiedenisse[bewark | bronkode bewarken]

Dinkelweite kömp meugelik uut t Middenoosten, mer waor t noen krek vandaon kömp is niet wisse. In de middeleeuwen wördden t al verbouwd in Zwitserlaand, Duutslaand en in Tirol. In de jaoren dernao is t verdröngen deur de moederne weite, umdat t niet epeld hoefden te wörden en n hogere opbrengst had. De leste jaoren wörden t liekewel weer populaerder in de biologiese laandbouw, deurdat der minder mest neudig is as bie weite, beter tegen ziektes kan en n zogenaamde harde korrel mit n hoog glutengehalte, wat mooi uutkömp bie broodbakken. Dinkelweite tiert best op arme, kalkrieke grond.

Gluten[bewark | bronkode bewarken]

Der is nogal wel es verwarring of der noen wel of gien gluten in dinkelweite zit, mer dat zit der dus wel in. Vergeleken mit de moederne weite zit der zelfs meer gluten in, wel is t zo dat disse vorm van gluten beter verteerbaor is waordeur t minder problemen gif as gewone weite. Deurdat der gluten in dinkelweite zit is t niet geschikt veur meensen mit seuliakie of glutenintoleransie. Deur de nauwe verwantschap an gewone weite is t niet geschikt veur meensen mit n weite-allergie.

Teelt[bewark | bronkode bewarken]

Projekten in Nederlaand[bewark | bronkode bewarken]

Sinds enkele jaoren wörden dinkelweite oek weer in Nederlaand verbouwd. Meestentieds warken telers, meulenaars, bakkers en leveransiers binnen een bepaolde streek samen an de produkten. Twee projekten wördden uutevoerd in Limburg (onder de naam Kollenberger Spelt) en rond Pieterburen. Laoter gungen ze t oek in aandere plaotsen verbouwen.

In t butenlaand[bewark | bronkode bewarken]

Dinkelweite wörden tegenswoordig verbouwd in Schwaben (rassen: Bauländer Spelz, Schwabenkorn), Zwitserlaand, Oostenriek (rassen: Hubel, Ostro) en België (rassen: Hercule, Redouté, Rouquin). Aandere rassen die in Duutslaand eteeld wörden bin Emilius, Franckenkorn (ontwikkeld deur n zekere Franck, zonder verbaand mit t laand Franken), Holstenkorn en Oberkulmer Rotkorn.

Voedingsweerde[bewark | bronkode bewarken]

Voedingsweerde Bevat per 100g
Energie 1340 kJ
Waoter 12,5 g
Eiwit 11,6 g
Vet 2,7 g
Koolhydraoten 62,4 g
Vezel 8,8 g
Natrium 3,0 mg
Kalium 447 mg
Kalsium 22 mg
Fosfor 411 mg
Magnesium 130 mg
Iezer 4,2 mg
Fluor 0,06 mg
Vitamine E 0,30 mg
Vitamine B1 0,30 mg
Vitamine B2 0,10 mg
Niasine 1,50 mg
Vitamine B6 0,30 mg

Galderieje[bewark | bronkode bewarken]

Uutgaonde verwiezingen[bewark | bronkode bewarken]

Wikimedia Commons Commons: dinkelweite - plaetjes, filmkes en/of geluudsbestaanden.
Nuvola apps ksig.png Dit artikel is eschreven in t West-Veluwse dialekt van Nunspeets, in de Algemene Nedersaksiese Schriefwieze.