Pizza

Uut Wikipedie, de vrye encyklopedy
Gao naor: navigasie, zeuk
Pizza met peddesteule en olieven
Ne pizza in den oawen van Italiaans ethoes
Inkiek in nen hooltoawen
Nen Amerikaansen pizza

Ne Pizza is ne meesttieds roonde deegskiewe, met doarop verskeadene bestaanddelen. De pizza keump oorsproonkelik oet et gebeed roond de Middellaandse Zee, benaamd Italië. Doar was et al eankele doezenden joaren gebroek um de ettenswoaren van "teelders van stoete" te etten. De bestaanddelen zeent meestal keze, nepkeze, tomaten, greunkost, oliewen of peddesteule. de pizza wörd in nen heten oawen ebakken.

Oet opgreawingen blik at de Vikingen al in et 9de joarhoonderd platte, roonde deegboadems atten, met doarop allerhaande bestaanddelen. Dee deden ze bakken in oawens dee as der al zowat etzelfde oetzaggen as de hudige pizza-oawens. Et doerden nog achthoonderd joar vuur at de leu et in Italië vuur et eerste oawer pizza's harren.

Eerst in et 17de joarhoonderd wörd der in Napels eskrewen oawer de pizza, woer as de leu noar de öarmere delen van de stad treuken um disse 'boerenemoaltied' te etten. De pizzamakers neumden ze pizzaioli.

In 1889 wör den bekeandsten pizzaiolo (pizzamaker) van Napels, Raffaele Esposito, oet eneudigd um vuur keunink Umberto I van Italië en zinne vrouwe Margaretha van Savoye ne pizza vuur öar te bakken. Hee bedachten vuur disse geleagenhead ne pizza met tomatensaus, mozzarella en basilikum; de kluren van de vlagge van et in 1861 op erichte Keuninkriek Italië. De keuniginne veund et vuural biezeunder lekker, woerduur as de pizza margherita geboren was. Disse pizza was et begin vuur alle pizza's zo as vie dee non nog keant.

Noa as völle Italianen vort treuken noar de Verenigde Stoaten, ontsteund doar ne egene vörm van pizza's, met vake nen dikkeren boadem en meardere bestaanddelen. Duurdet de Amerikaanse Italianen de baanden vake nog anheulden met de Europese Italianen, wörden de Italiaanse pizza's ook verdan oetbeundiger, mer nooit zo oetvoerig as de Amerikaanse pizza's.

Töt in de zestiger joaren van et 20ste joarhoonderd was de Italjaanse pizza vake een groot rechtheukig stukke deeg met bloots een betken tomatensaus en wat keze of ansjovis. Dit wör ik kleane stroatteantjes versk ebakken op grote platen. Der wör dan ook een rechtheukig stukke of esnedene bie et verkopen.

In völle restaurants in nen hoop leande wörd pizza an peunten esnedene verkocht an et skap. Ne pizzapeunte is vake nen kwart of achtste deel van nen roonden pizza. Huuze woer as iej pizza köant etten wordt pizzeria's neumd.

Mooi um te weten[bewark | bronkode bewarken]

  • In Iran ma'j seend 2006 gin pizza mear zeggen, umdet ze doar alle leenwöarde oet de sproake weelt hebben. Doarumme het et doar non, oawer ezat, 'buugzame stoete'.
  • De Italianen zeent zo good in de VS op enömmen, det de meeste Amerikanen rechtevoort meant at de pizza ne Amerikaanse oetveending is.
  • De Pizza Hawaii wörd vake as Amerikaanse pizza neumd, mer dissen is in Nederlaand oet edacht en later noar Amerika met enömmen.