Boake

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Gao naor: navigasie, zeuk
Leu beent saamn bie ne boake in Eiboargn (2006)

Op Eerste Poaskedag wordt in n groot Noord-Westerlik gedeelte van Europa boakes an estökn. ne Boake is n groot veur, wat wördt ebraand um de keulte en t duuster van de weenter te verdriewn, en n komst van de leante te viern, of um te viern dèt Leante t van Weenter ewunn hef.
De Noordgreanze woer at dit gebroek vuurkeump löp duur Denemoarkn, de zuudgreanze duur Zwitserlaand en Oostenriek. De Westergreanze löp duur Nederlaand oawer de liene den t Neersassiese gedeelte onderscheaid van t Hollaandse deel, en de oostergreanze löp duur t Duutse Hartz-gebeed.

Geskiedenis[bewark | bronkode bewarken]

ne Boake bie Onstwedde op Tweede Poaskedag 2004

Dèt is n oold Germaans gebroek wat zin oorsprong nog vuur n komst van t Kristendom hef. Woarskeainlik geleuwdn de Germaann dèt t veur öar ook beskoarmn teegn kwoade geestn, en was t veur ne verzekerige vuur vruchtboarheaid. De aske wat van de boakes köm, wör oawer t laand verdeeld, wat good was vuur de groond. De kristenen prebeerdn t heidense gebroek dr oet te kriegn, mear dèt is öar neet elukt, mear de beleawing van ne boake is vake neet mear met de Germaann verbeundn. De rooms-katteliekn hebt t gebroek verdreeid en dr n Rooms feest van emaakt.

In Tweante wördt dit gebroek boakebraandn eneumd. De leste joarn beent dr strenge milieuvuurskriftn an verbeundn.

Vuurbereaiding[bewark | bronkode bewarken]

Wekkn, en mangs moandn in t vuurtn beent boakebouwers drok um nen zo hoog meugliken stapel te maakn. ne Boake kan wal boawn de 10 meter hoge wordn. Boakebouwers gaddert sneuihoolt bie mekoar en zett in t lestn nen steaiger op um nog heuger te könn bouwn.

In n tweeduuster wördt de boake an estökn. Hier keump völ volk op of, dee-t dr met mekoar nen mooin oawnd van maakt, met hèpkes, beer en Boakebitter. n Volgenden dag kö-j oaweral roekn dèt de leante zin intree hef emaakt.

t Bekeandst beent de Tweantse boakes, umdèt t gebroek hier nog t meeste vuur keump. Tweante hef t meest antal boakes pèr kilometer van Neerlaand.

Wearldrekord[bewark | bronkode bewarken]

t Is gebroek um met noaberskopn nen wedstried te hooldn wee-t de grötste boake kan bouwn. t Wearldrekord steet op naam van n noaberskop Splo biej Riesn en Hooltn, met ne heugte van 27 meter. Aandere oonderdeeln van de wedstried zeent wee't de meuiste boake kan bouwn (vorm) of met de meeste inhoold.

2011 haaln de noaberskop Diekerhook t wearldrekord vuur de boake met de meeste inhoold: 4907 kuub. Dit was meugelik duurdet boakes van aandere boerskopn in de buurte nit an estökn mochn wordn, umdet t te dreuge was en dus gevoar vuur bosbraandn.

In 2012 maakn Splo bekeand wier ne wearldrekordpoging te doon. t werd ne boake van 45,98 meter [1] hoge met ne inhoold van 9174 kuub. Hier woarket alle Sploder noaberskopn an met.[2]

Riemken[bewark | bronkode bewarken]

Poasken

Stokket de Boake hooge,
stekt den stapel an,
det slöt oe op t ooge,
zulk kooldern at-e kan!

De noabers bouwdn al wèkke,
dn stapel is egröaid.
non knispert doar de tèkke,
zo glöainig mooi, zo t glöait.

Loatt det veur non braandn,
de wöarmte dut oe good.
In alle ummelaandn,
doar roekt ze wa-w non doot.

Heurt dee tèkke knèttern,
den weend den jaankt dr duur,
Non zal t weer zik bèttern,
De keulte geet met t uur.

Alleman keump kiekn,
fles boakebitter met,
De weenter mut non wiekn,
den doerdn al zonnen zet.

In dee koolde tiedn
was t bouwn al lang begunn.
Mie duch, non ma-k t liedn,
Det de Leante hef ewunn!

Martin ter Denge, 2007

Neersassies[bewark | bronkode bewarken]

  • Grunnegs:
    • Poas(ke)vuur (t gebeuren)
    • Poasbult, poasboaken (t ding zulf; boaken is ien t Grunnegs n aalgemain woord veur n brandende stoapel)
  • Achterhooks: Poasvuur(bult)

Verwiezingn[bewark | bronkode bewarken]

  1. Volkskrant oaver record
  2. Radio350.nl - Espelo bouwt het grootste paasvuur ter wereld. 13 meart 2012.
Nuvola apps ksig.png Disse pagina is eskreewn in t Riesns
Wikimedia Commons Commons: Boake - plaetjes, filmkes en/of geluudsbestaanden.