Boake

Uut Wikipedie, de vrye encyklopedy
Gao naor: navigasie, zeuk
Leu beent saamn bie ne boake in Eiboargn (2006)

Op Eerste Påskedag wordt in een groot Noord-Westerlik gedeelte van Öropa båkes an estökken. ne Båke is een groot vöör, wat wördt ebrand üm de köölte en et düüster van de weenter te verdrywen, en den komst van de lente te vyren, ov üm te vyren dèt Lente et van Weenter ewünnen hevt.
De Noordgrense wuur at dit gebruuk vüürköömp löpt düür Denemårken, de süüdgrense düür Switserland en Oostenryk. De Westergrense löpt düür Nederlaand oawer de lyne den et Neersassiske gedeelte onderscheayd van et Hollandse deel, en de oostergrense löpt düür et Düütse Hartz-gebeed.

Geskydenis[bewark | bronkode bewarken]

ne Båke by Onstwedde op Tweede Påskedag 2004

Dèt is een old Germaans gebruuk wat sin oorsprong nog vüür den komst van et Kristendom hevt. Wårskeaynlik gelööwden de Germaann dèt et vöör öär ook beskårmen tege kwoåde geesten, en was et vöör ne verzekerige vüür vrüchtbårheayd. De aske wat van de båkes kömmen, wör oawer et land verdeeld, wat good was vüür de grond. De kristenen probeerden et heydense gebruuk der uut te krygen, mear dèt is öär neet elükt, mear de beleawing van ne båke is vake neet mear med de Germanen verböönden. De rooms-kattelyken hebt et gebruuk verdreeyd en der een Rooms veest van emaakt.

In Twente wördt dit gebruuk båkebranden enöömd. De låtste jåren beent der strenge milyövüürskrivten an verböönden.

Vüürbereayding[bewark | bronkode bewarken]

Wekken, en mangs månden in et vüürten beent båkebouwers drok üm nen so hoog mögeliken stapel te maken. ne Båke kan wal boawen de 10 meter hoge worden. Båkebouwers gaddert snööyholt by mekår en settet in et lätsten nen steygee op üm nog höger te können bouwen.

In den tweedüüster wördt de båke an estökken. Hyr köömp völ volk op ov, dee et der med mekår nen mooyen åwend van maakt, met häpkes, beer en Båkebitter. Den volgenden dag kön y oaweral ruken dät de lente sin intrede hevt emaakt.

Et bekendst beent de Twentse båkes, ümdät et gebruuk hyr nog et meeste vüür köömp. Twente hevt et meest antal båkes pèr kilometer van Nederland.

Wearldrekord[bewark | bronkode bewarken]

t Is gebroek um met noaberskopn nen wedstried te hooldn wee-t de grötste boake kan bouwn. t Wearldrekord steet op naam van n noaberskop Splo biej Riesn en Hooltn, met ne heugte van 27 meter. Aandere oonderdeeln van de wedstried zeent wee't de meuiste boake kan bouwn (vorm) of met de meeste inhoold.

2011 haaln de noaberskop Diekerhook t wearldrekord vuur de boake met de meeste inhoold: 4907 kuub. Dit was meugelik duurdet boakes van aandere boerskopn in de buurte nit an estökn mochn wordn, umdet t te dreuge was en dus gevoar vuur bosbraandn.

In 2012 maakn Splo bekeand wier ne wearldrekordpoging te doon. t werd ne boake van 45,98 meter [1] hoge met ne inhoold van 9174 kuub. Hier woarket alle Sploder noaberskopn an met.[2]

Riemken[bewark | bronkode bewarken]

Poasken

Stokket de Boake hooge,
stekt den stapel an,
det slöt oe op t ooge,
zulk kooldern at-e kan!

De noabers bouwdn al wèkke,
dn stapel is egröaid.
non knispert doar de tèkke,
zo glöainig mooi, zo t glöait.

Loatt det veur non braandn,
de wöarmte dut oe good.
In alle ummelaandn,
doar roekt ze wa-w non doot.

Heurt dee tèkke knèttern,
den weend den jaankt dr duur,
Non zal t weer zik bèttern,
De keulte geet met t uur.

Alleman keump kiekn,
fles boakebitter met,
De weenter mut non wiekn,
den doerdn al zonnen zet.

In dee koolde tiedn
was t bouwn al lang begunn.
Mie duch, non ma-k t liedn,
Det de Leante hef ewunn!

Martin ter Denge, 2007

Neersassies[bewark | bronkode bewarken]

  • Grunnegs:
    • Poas(ke)vuur (t gebeuren)
    • Poasbult, poasboaken (t ding zulf; boaken is ien t Grunnegs n aalgemain woord veur n brandende stoapel)
  • Achterhooks: Poasvuur(bult)

Verwiezingn[bewark | bronkode bewarken]

  1. Volkskrant oaver record
  2. Radio350.nl - Espelo bouwt het grootste paasvuur ter wereld. 13 meart 2012.
Nuvola apps ksig.png Disse pagina is eskreewn in t Riesns
Wikimedia Commons Commons: Boake - plaetjes, filmkes en/of geluudsbestaanden.