Rhode Island (stoat)

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Gao naor: navigasie, zeuk
State of Rhode Island and Providence Plantations
Vlagge van Rhode Island.
Woapn van Rhode Island.
Vlagge van State of Rhode Island and Providence Plantations Woapen van State of Rhode Island and Providence Plantations
Kaarte van State of Rhode Island and Providence Plantations
Kaarte van State of Rhode Island and Providence Plantations
The Ocean State
  • Little Rhody
Ofkorting RI
Heufdstad Providence
Tiedzone Oost, UTC-5/-4
Informasie
Oppervlak laand 3,140 km² (13.9%)
Inwonners
- Dichtheid
1,052,567 (2010)
390.78 inw./km²
Geografie en bevolking
Too-etreaden 29 meai 1790
Antal groafskoppen 5

De Stoat van Rhode Island en Providence Plantagen (en: State of Rhode Island and Providence Plantations), ok bekeand as Rhode Island, is nen stoat van de Verenigde Stoaten van Amerika, eleegn in New England. t Is n kleainsten stoat van de VS as t geet oawer de oppervlakte. t Greanzt an Konnektikut in t weastn en Massachussetts in t noordn en t oostn, en t hef ne watergreanze met New Yorks Long Island in t zuudweastn ömdet t Block Island in zinne bezittigen hef.

Rhode Island was n earsten van de 13 earste kolönien dee zinne onofhaanklikheaid uutroopn (op 17 Meai 1776), twea moand veurdet aandere stoatn det ok deedn. Doarnoast was t n lesten stoat wat n Amerikaansen Groondwet an nöm.

Nen offisjeeln biejnaam van de stoat is The Ocean State, wat verwis noar t feait det n stoat völle baain hef, en ok n groot antal inhamn; aals tesaamn gef t önnevear 14% van de oppervlakte van n stoat.

De skiednisse van n naam[bewark | bronkode bewarken]

Ondaanks det n naam aanders anwiest is Rhode Island veur t greutste deil laand en gin eailaand. De naam Rhode Island and Providence Plantations kömt van de twea kolonies dee t earst warn moar later saamn egoan warn in een stoat. Rhode Island verwis noar t zuudlike gebeed roond Newport en de eailaandn van Narragansett Bay, woarvan Aquidneck Island t greutst is. Providence Plantations verwiest noar t laand roond de heufdstad Providence.

Rhode Island and Providence Plantations is n langsten naam van nen stoat in de Verenigde Stoaten. Öp 25 juni 2010 stemdn de Rhode Island General Assembly n referendum onner de bevölkige öf ze wildn öf nich det n naam Providence Plantations weg mos, umdet t met slaverieje verbeundn wordn kon. Bie ne nieje stemming dee op 2 november 2010 eholdn wör veundn 78% van de inwönner det Providence Plantations bliewn mos.

Geogroafie[bewark | bronkode bewarken]

Koart van Rhode Island.
Groondsöartekoart van Rhode Island.

Rhode Island beslöt n gebeed van ongevear 3.140 km2, en is in t noardn en oostn begreanst deur Massachusetts, in t weastn deur Connecticut en in t zuudn deur de Atlantiese Oseaan. Dr is n kleain stuksken zeegreanze tusken Rhode Island en New York, tusken Block Island en Long island. De gemiddelte heugte is 60m.

t Deel an zee hef straandn en is grootndeels leaglaand met ginne echte bargn. t Heugste natuurlike peunt is Jerimoth Hill, det 247m boawen zeeniveau ligt.

Narragansett Bay is t opmarkelikste veurkömn van n stoat. Dr ligt wal 30 verskilnde eailaandn in. t Eanigste eailaand det buutn de baai ligt is Block Island.

Geologie[bewark | bronkode bewarken]

D'r kömt ean soart stean veur det nergns oanders öp de wearld evönn wörn kan, Cumberlandiet. t Kömt t meast veur roond t städsken Cumberland.

Groafskopn[bewark | bronkode bewarken]

Rhode Island is önnerverdeild in 5 groafskopn (counties): Bristol, Kent, Newport, Providence en Washington.

Klimoat[bewark | bronkode bewarken]

Rhode Island hef n vöchtig kontinentaal klimoat, dus warme, reagnachtige zommers en koele weenters. De heugste temperatuur ooit emetn was 40 °C in Providence, de leagste temperatuur was -32 °C in Greene. De moandlikse gemiddelde temperatuurn verskilt van 28 °C töt -7 °C.

Skiednisse[bewark | bronkode bewarken]

Kolonioale tied[bewark | bronkode bewarken]

Roger Williams en de Narragansett-indioann.
Stool van Könnige Philip, n plaatse woar n loatsen leaider van de Narragansettn wörn edöad, destieds nöch groond-ebeed van Massachussetts.

Roger Williams kömn öp n uuterste peunt van Narragansett Bay te wönn noadet hee was verbann uut n kolonie van Massachussetts in 1636 ömdet hee oandre religiestaandpeunte har as de inwönners van dee kolonie. t Stök laand kreegn hee van n Narragansett-indioannstam öm n niej leawen te moakn. Hee neumn t stök laand Providence en neumn t n plaatse van religievriejheaid.

Twea joarn loater, in 1638, kömn verskilnde mensken öp Aquidneck-eilaand wönn noadet zeeleu toostemmige van Williams ekreegn hebt. Doar baawn zee twea woonplaatse, Portsmouth en Newport. n Tweaden plaatse önstoan noadet n gröpsken t nich eans war oawer t beleaid in Portsmouth.

Providence, Portsmouth en Newport kreegn öf roopn zölf öarn onofhaanklikheaid uut en neumn 'm zölf Colony of Rhode Island and Providence Plantations.

Ondaanks det Rhode Island vreade har mit de ploatslike indioann harn de oandre stoatn dr oandre edaktn oawer. Zee trokn oft nichs an van n neutroaliteait van Rhode Island deur öp t ebeed van disse kolonie de Narragansett-stam uut te reujn, woarbiej de pögige van Rhode Island öm vreade te kriegn nich hölpn. De Narragansettn sloan trög deur Providence in n braand te doon, hoowal de inwönners dr an veurofgoand de toostemmige kreegn öm weg te goan.

n Kolonie wörn deil van n Hearskappie van Niej-Englaand in 1686, in ne pögige van James II van Englaand öm de onofhaanklike koloniejn önner ean könninklike oawerhearsige te kriegn. Noa de Gloriejeuze Revolusie kreegn t wear eaign onofhaanklikheaid as kolonie in 1688. t Wichtichste deil van de ekonomie war nöch steads agrikultuur (veural zuuvelboerderiejn), en visn. De produksie van timmerhoolt en boatbaaw kömn loater ok steads mear an te pas. In disse tied kömn dr ok sloavn, ondaanks det dr ginn wet war dee t ebruuk van sloavn toostoan. Sloavnhaandel wörn wal n wichtig deil van de ploatslike ekonomie deur n haandel in rum.

Rhode Island war n earsten stoat öm 'm zölf onofhaanklik van n köninklike familie en t Vereanigd Könninkriek in t eheal. Det was öp 4 mei 1776. t Was ok n loatsten stoat van de earste deartien stoatn dee onofhaanklik warn öm de Amerikoanse Groondwet te önnerteaknen. Det was öp 29 mei 1790, mear as 14 joarn noade't 'm zölf onofhaanklik verkloarn.

Revoluusie en industrioalisoasie[bewark | bronkode bewarken]

Providence in t midn van n 19en joarhönnert.

Döardet Rhode Island ne lange skiednisse van onafhaanklikheaidsevoolns har was t t wichtigste ebeed in n onofhaanklikheaidsstried teagn de Britn. In 1772 was hier t earste bloodvergietn van de Amerikoanse Revoluusie. Öp det möment valn n antal inwönnern van Providence nen boot in de hoawen an ömdet zee't nich eans warn oawer de haandlspriezn dee de Britn harn. t Was n earsten stoat öm de onofhaanklikheaid uut te roopn en n loatsten öm de Groondwet te önnerteaknen.

De Britn neamn Newport oawer tiejdns de revoluusie. n Leager bestoande uut Amerikoann en Fransn vektn öm hunne wear van Aquidneck Island te kriegn. n Ankömst van nen Fransen vloot dee n oawermacht har zörgn dr veur det de Britn 'm möstn trögtrekn. Det döadn zee öm öare skjeepn nich an de Fransn te mötn geevn. Vearder was Rhode Island n uutvalsboasis veur de Amerikoanse vekters dee de Britn in de oandre oawerhearste deiln verjoagn.

In 1787 vangn de industrieele revoluusie an in Amerika, öm preseas te wean in Rhode Island. Hier, Thomas Somers moakn tekstielmasjienn dee hee uut Englaand hoaln. Loater wörn n tweaden tekstielfebriek van Amerika hier ebaawd. Deur disse revoluusie kömn völle mensken van t plättelaand öp de stad an, woar zee gin laand mear harn. Hierdöar harn zee ginne stemmerektn mear. In 1829 har 60% van de vrieje blaanke mensken van de stoat t rekt nich öm te stemn.

Zee pröbearn det pröbleam öp te losn, moar det gung oft nich good. Thomas Dorr moakn n veurstel öm t an te pakn, en det veurstel wörn in n referendum good-ekeurd döar de bevölkige. Moar n öp det möment zetnden veurzetter was t doar nich mit eans en weaigerdn t deur te voorn. Hierdöar önstoan n Dorr-öpstaand. Ondaanks det det nich zoo n greut sukses war kömn dr nen an-epasten versie. Dissen versie zea de'j stemn könn a'j laand in oewe bezittigen har, öf a'j $1 betoaln biej t stemn zölf.

In dee tied was Rhode Island t ebeed in Amerika mit de measte sloawen. t Was ok t wichtigste deil van Amerika veur de sloawenhaandel. In de joarn aachter de revoluusie hoaldn Rhode Island 60% töt 90% van n Amerikoansen sloawenhaandel.

Burgerkrieg en Progressieve Tied[bewark | bronkode bewarken]

Tiejnds n Amerikoansen Burgerkrieg was Rhode Island n earsten stoat öm troopn te stuurn noa n anvroag van Lincoln veur hulpe uut de stoatn. Rhode Island stuurn 25,236 männ. 1,685 gungn oet de tied. In t eaign ebeed ebruukn Rhode Island zinne industrieele voardigheaidn öm n krieg te winn.

In 1866 wörn t rasnverskil in de skooln önneruut ehoald in n healen stoat.

In n Earsten Wearldkrieg stuurn Rhode Island 28,817 männe, woarvan 612 oet de tied gungn. Noa n krieg wörn n stoat etröfn döar n Spoanse Griep. In de tied van 1920-1930 ha't plattelaand van Rhode Island ne enörme toonoame van lidmoatskop öp de Klu Klux Klan an.