Nihilisme (filosofie)

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Gao naor: navigasie, zeuk

Wikitext.svg   Dit artikel mut nog ummezet wonnen in wikistiel.

Nihilisme is binnen 'n filesofie 'n begrip dat wödt gebruukt um de ontkenning van 't bestaon van betekenisse of weerde in de weerld an te duden. 't Woord kömp van 't Latiense "nihil" dat letterlik "niets" betekent. De tarm is stark verbunden met de filesoof Friedrich Nietzsche, wölken völle met Nihilisme gaanks is ewest.

Geschiedenisse[bewark | bronkode bewarken]

De tarm bestiet in ieder geval al sinds de Fraanse Revolutie. In de filesofie wöddeb nihilisme populariseerd deur Friedrich Heinrich Jacobi in 1799, in 'n kritiek op Fichte. De tarm wödt in disse tied gebruukt um 'n ofkering of ofbraak te beschrieven van ‘heugste weerden’. De tarm wödden negatief gebruukt, zölfs as skeldwoord. In de eerste helfte van 'n 19e eeuwe wödden de tarm in veul laanden gebruukt deur diegenen die vreesden veur de slechte invloed van 'n ofkering van 't geleuf en de gaangbare culturele weerden. Disse schrievers vreesden 'n beweging "die niets heel late van wat veur hen de heugste weerden bint." Met Toergenjevs Vaders en Zonen wödden in Ruslaand in 'n jaoren ‘60 van de 19e eeuwe de tarm nihilisme veur de eerste maol gebruukt in positieve zinne. In dit boek gef de heufdpersoon Basarow de volgnde definitie:

" 'n Nihilist, da's iene die niet bög veur autoriteiten, iene die gin principe zomar op goed geleuf annemp, hoe goed en eerbiedwaordig 't ok moggen ween..."[4]

De nihilistiese beweging die in Ruslaand opkwamen in de jaoren 1860-1870 haden gin vastumliend programma en wödden kenmarkt deur 't zich ofzetten teegn de gaangbare overtuugings. De tarm gung over op de hierop volgnde radicalere gruperings. De tarm wödden hierop meer en meer gebruukt um extremisten van elke vörme te beschrieven, en wödden daormet wederumme töt scheldwoord.

Nietzsche[bewark | bronkode bewarken]

Met Friedrich Nietzsche is 't begrip nihilisme 'n stark filosofies begrip ewödden. 'n Iendudige definitie is lastig te gewen, umdat e de tarm in verschillende vörmen veurstelt. Gemeenschaplik in 'n definities is 'n besef van zinloosheid. 'n Bekende umschrieving van Nietzsche: „Was bedeutet Nihilismus? - Dass die obersten Werte sich entwerten. Es fehlt das Ziel. Es fehlt die Anwort auf das ‘Wozu?’."

Nietzsche umschref zichzölf as 'n nihilist, mar wel vanuut 'n eagen invalshoeke. Dit wödt teegnwoordig grotendeels bestreden. Zien positieve opvattings over 't bestaon van waorheid en zien erkenning van de (meanslike) natuur en geaordheid onderscheid hum van de heufdstreuming in 't nihilisme. Zien verwarping van 't bestaon van 'n volmaakten bronne van absolute, universele en transcendentale weerden hef e gemeen met 't nihilisme, mar aans dan aandere nihilisten was e gin nihilist in hatte en nieren en hef e 't nihilisme nums verdedigd en toonden hi'j zich der zölfs heel krities over. Zien gecompliceerde verhoalding met 't nihilisme blek onder meer uut zien bewering dat "waorheden illusies (bint), waorvan wi'j vergetten biny dat ze 't bint", en zien stelling dat 't christendom de ultieme vörme van nihilisme zol ween.

Volgns Nietzsche wödt 't nihilisme kenmarkt deur:

Ongeldigheid van moraal, in de zinne dat morele weerden gin absolute geldigheid hebt; moraal is subjectief.
Ongeldigheid van waorheid: objectieve eeuwige waorheden bint nie kenbaar; waorheid is subjectief.
Der is gin god: 'n eeuwigen macht bestiet niet; de meanse stiet allenig.
Eeuwige herhaling: de geschiedenisse hef gin doel.

Um disse redenen wödt Nietzsche ok wel ezien as 'n existentialist. De weg uut 't nihilisme zöt Nietzsche in de mooglikheid van meansen om übermenschen te wödden, die zich niets eleegn laot lign an bestaonde conventies mar hun eagen weerden schept, 'tgene kan leiden töt 'n Umwertung aller Werte.


Nuvola apps ksig.png Dit artikel is eskreven in t Sallaands.