Hoarlemmermeer

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Gao naor: navigasie, zeuk
Gemaente Hoarlemmermeer
Vlagge van de gemeante Hoarlemmermeer Waopn van de gemeante Hoarlemmermeer
(Vlagge van Hoarlemmermeer) (Waopn van Hoarlemmermeer)
Lokatie van de gemeante Hoarlemmermeer
Lokatie van de gemeante Hoarlemmermeer
Informasie
Proveensie Noord-Holland Noord-Holland
Heufdplaatse Hoofddorp
Geografie en bevolking
Öppervlakte
 - Laand
 - Water
185,31 km²
180,03 km²
5,28 km²
Inwonners
Bevolkingsdichtheid
140.000 (29 augustus 2007)
759 inw./km²
Koördinaoten 52° 19′ N, 4° 41′ OKoordinaoten: 52° 19′ N, 4° 41′ O
Aoverig
Belangrieke verkeersaoders A4, A5, A9, N201, N205, N207, N232, Schipholspoorliene
Netnummer 020, 023, 0252, 0297
Postkode 1117-1119, 1160-1161, 1170-1175, 1435-1438, 2130-2144, 2150-2158, 2165
Offisiële webstie www.haarlemmermeer.nl

Den Hoarlemmermeer is ne Nederlandse dreugmakeri-je en geliek-eneumde gemeente in et zuden van de Nederlandse previensie Noord-Hollaand. Veurdat et dreugemaakt wodden in de joaren 1849-1852 was et Hoarlemmermeer eeuwenlange nen unmundeg groten waterplas.

Den Hoarlemmermeer is umgeaven deur de Ringvoart. In et noordoosten van de gemeente ligt den lochhaven Schiphol. Op 29 augustus 2007 wierd in Hoofddorp den 140.000en inwonner geboren. De heufdplaatse Hoofddorp telt ruum 70.000 inwonners.

Geskiednis[bewark | bronkode bewarken]

Den Hoarlemmermeer is vanof 1852 ne landstreake en dreugmakeri-je ten zuudwesten van Amsterdam.

In de middeleeuwn waren vanof de 13e eeuwe tussen Amsterdam, Hoarlem en Leiden op zien minst dree veanmeren, te wetten: et Spieringmeer in et noorden, et (olde) Hoarlemmermeer in et midden en et Leidsemeer in et zuden. Veur delen van dizze meren bestonden plaatselek ok namen as Hellemeer en Olde Meer, moar dat waren delen van de veurneumde meren. Deur turf ofsteaken (veural deur Hoarlemmers) ten behoove van de braandstofveurzening van de greujende steaden en eure bedrievigheid en as gevolg van golfofslag deur slechte of ontbrekkend dieken verdwean doar met name an de noordeleken en oosteleke walkaanten stöareg meer veanlaand. Dee meren smolten omstreaks 1500 noa nen trop heavige stormen samen tot et (ni-je) Hoarlemmermeer, et grootste meer van Hollaand, met ne oppervlaakte van bi-jnoa 17 doezend bunder. Vanweage et wooste en landvreatende gedrag van et meer kreg et den bi-jname den "Waterwolf".

Umstreaks 1477 kwammen et olde Hoarlemmermeer en et Leidsemeer bi-j den Vennep in vri-je verbinding met mekare. In 1508 wierden de letste stukskes laandbrugge (dee et olde Hoarlemmermeer en et Spieringmeer van mekare scheidden) vort espeuld. Hierbi-j ging ok de belangriekste verbindink oaver laand tussen Hoarlem en Amsterdam via Sloten verloren, woarnoa alleneg den weg via den Spaorndammerdiek oaverbleaf. Ok hier bestond et gevoar dat de laandverbindink dee et Hoarlemmermeer van et IJ scheidden verloren zol goan, moar mit völle meujte kon in de joaren noa 1509 den Spaorndammerdiek hersteld wodden, woardeur et Hoarlemmermeer uutendelek geen deel meer zol wean van den zeearm met zalt water den zich vanof de Zuderzee westweerts via et IJ uutstrekten.

Neet alleneg ging völle land verloorn, ok verskillende darpen, woaronder Ni-jerkarke, Sloten en Viefhuze (Zuud-Schalkwiek), wierden deur et water verzoppen. Van et darpsgebeed van Aalsmeer was meer as de helfte vort, moar de darpskern van Aalsmeer bleaf net buten de walkaanten van et meer beholden.

Op 26 mei 1573 vond tiedens den Krieg van Hoarlem den slag op et Hoarlemmermeer plaatse tussen nen Spaansen vloot under leiding van Bossu en nen Hollandsen vloot onder leiding van Marinus Brandts.

Den "Waterwolf" maken een gerochtmakend slachtoffer op 7 januari 1629 toon Frederik Hendrik, den oldsten zunne van Frederik V van de Palts verzop op nen boottocht van Den Haag noar Amsterdam. Zi-j waren op tocht egoane um den deur Piet Hein op de Spanjolen buutgemaakten zilverschat in Amsterdam te bekieken, moar kwamen terechte in nen heavigen storm. Et schip verzop en er verzoppen veer zeeleu. Den "Winterkönning" oaverleafden moar net.

Plannen tot dreugemaken[bewark | bronkode bewarken]

Al in de 17e eeuwe wierden, under andere deur Leeghwater, plannen emaakt um et Hoarlemmermeer dreuge te malen. In 1641 brech Leeghwater zien Hoarlemmermeerbook uut. Doarveur zollen rundumme 200 möllen neudig ewest wean. Deur de hoge kosten enerzieds en de scheepvoart- en visseri-jbelangen van Hoarlem en Leiden anderzieds kwamen et neet tot dreugmaking.

End 1836 hadden twee stormen et water tot an de poortn van Leiden en Amsterdam opejagd, woarnoa könning Willem I in 1837 beslot dat et meer dreugemaaln mos wodden. Bi-j Könnenklek besluut van 1 augustus wierd ne kommissie belast met et maken van een ontwarp veur de dreugmaking. Dit ontwarp leet eam op zich wochten; pas toon in 1839 Amsterdam en Leiden wier te kampen hadden mit oaverlast kwamen der schot in de zaak. Veur et groaven van de Ringvoart en de bedieking stok Jonkheer Frederik van de Poll in mei 1840 bi-j Hillegom de eersten skuppe in de groond. Noa acht joar groaven was et meer noe volledig af eslotten deur nen ringdiek van 59,5 km lengte en 0,70 tot 1,70 m heugte.

In tussentied was beslotten um de dreugmaking helemoal met stoomkracht te doon: een unikum in dee tied. In 1845 wodden doarveur eerstmaol een proof-stoomtuug ebouwd, et Gemoal De Leeghwater, dat in 1848 begon met et dreugmaaln. In 1849 wierden de aandere twee stoomgemalen in gebruuk enommen: Gemoal De Cruquius en Gemoal De Lynden. De gemoalen wierden eneumd noar leu dee-t den anzet hadden egovven tot dreugmaking (Nicolaus Cruquius en Frans Godard, baron van Lynden van Hemmen). Uutendelek veel et meer op 1 juli 1852 dreuge.

Noa et dreugewodden duurden et nog tot 1855 veurdat Hoarlemmermeer ne gemeente wierd. Veurdeen bunt er plannen ewest om Hoarlemmermeer in twee gemeenten in te daelen, worrbi-j et noordeleke deel bi-j Noord-Hollaand zol wödden evoogd en et zuden bi-j Zuud-Hollaand. Den eersten börgemeister was Mr. M.S.P. Pabst.

In den polder wodden twee darpen esticht: Kruusdarp (et latere Hoofddorp) en Venneperdarp (et lateren Ni-j-Vennep). Kruusdarp ontwikkelden zich al raps tot et belangriekste darp van den polder, mede deurdat hier et gemeentehoes ebouwd wierd. Ok et polderhuus kwam in dit darp. Later kwamen der meer darpen, woarvan Badhoovedarp en Zwanenburg de grootsten bunt.

Anvankelek was Hoarlemmermeer ne boerengemeente. In de 20ste eeuw kwam den glastuunbouw op en wierd den lochhaven Schiphol ontwikkeld. Zowal rundumme Schiphol as Hoofddorp bunt völle bedrieventerreinen en kantoorparken. Völle internasjonaale bedrieve hebt hier ne vestiging. In 2002 wierd noabi-j Hoofddorp de Floriade eholden.

Geografie[bewark | bronkode bewarken]

Hoarlemmermeer besteet uut 26 kernen en is ene van de grootste gemeenten van Nederlaand. Haarlemmermeer is ok ne gemeente van teagenstellingen: versteadeleking teagenoaver plattelaand, grootschaligheid teagenoaver kleinschaligheid, 'hightech' teagenoaver boeren bedrievigheid.

Darpen[bewark | bronkode bewarken]

Langs den ringdiek ligt met de klokke met de volgende darpen en noaberschappen, vake teagenoaver ne plaatse an de oaverziede van de Ringvoart: Lijnden, Badhoevedorp Sloten, Ni-je Meer*, Schiphol-Oost** (Amstelvene), Olde Meer, Aalsmeerderbrugge (Aalsmeer), Riesenholt (Aalsmeer), Burgerveane, Leimuderbrugge (Leimuden), Weteringbrugge (Olde Wetering), Vredeburg** (Ni-je Wetering), Huugsloot**, Butenkaag (Kaag-Darp), Lisserbrook (Lisse), Beinsdarp (Hillegom), Zwoanshook (Bennebrook), Cruquius, Viefhuzen (Haarlem), Nijebrugge en Zwoanenburg (Halfweg).

Binnen den diek ligt: Boesingheliede, Cruquius-Oost**, Weberbuurt**, Hoofddorp, Den Hook*, Rozenburg, Lochhaavn Schiphol, Schiphol-Riek, Ni-j-Vennep, 't Koabel* en Abbenes.

(Legenda: * : wödt deur de gemeente apart ezene as gebeedsdiel binnen de noabi-j-elaegen plaatse; ** : wödt neet officieel deur de gemeente as aparte karn erkend.)

Galleri-je[bewark | bronkode bewarken]

Uutgoande verwiezingen[bewark | bronkode bewarken]