Inflasie

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Gao naor: navigasie, zeuk

Inflasie (letterlik 'opbloazen') is nen ekonomiesen term woermet bedoold wörd at der meer geeld keump in verhoolding töt et volk wat et gebrok. Hierduur wordt produkte en deenste ook deurder. As et priespeil stig, koop iej meender met etzelfde geeld. Et geeld wörd dus meender weard.

Geeldinflasie wörd vake duur mekoar haald met priestooname. Toonemmende priezen köant kommen duur geeldinflasie, mer det hooft neet aait. Et zol better wean um inflasie "priesinflasie" of "toonemmende priezen" te neumen. Ne völgebroekten moatstaf vuur priesinflasie is et inflasiesiefer, de joarlikse veraandering in perseanten in ne algemene priesindex (meestal de gebroekspriesindex).

Tegenoawer inflasie steet deflasie.

De ekonomie kan inflasie beaide vuur- en noadelig vernemmen. Noadelig is bievuurbeeld ne tooname in de alternatieve kösten van geeld hebben, en onzekerhead oawer inflasie in de kommende tied woerduur investeringen en spoaren meender antrekkelik wordt. Bie rappe inflasie kan der een tekort an produkte kommen, duurdet gebroekers goat hamsteren oet bangighead det de prieze nog heuger wordt.

Inflasie kan ook ne vuurdelige oetwoarking hebben.

  • Inflasie gef leu et geveul at ze mut oetgewen en investeren. As ze det neet doot, is öar geeld in et vuurliggende meender weard. Dit kan de ekonomie helpen.
  • Duur inflasie wordt de skooldenlast meender. A'j bievuurbeeld nen vasten hypotheek op et hoes hebt, mer oew loon wal heuger wörd duur de inflasie, betaal iej dus op den doer meender vuur oew hoes. Dan hool iej geeld oawer.
  • duur inflasie bliewt nominale reantes boawen nul, zodet sentrale baanken reantes zo neudig leger köant maken um ne ekonomie op gaank te hoolden.
  • Inflasie zorget vuur meender arbeidsledighead, wonnear det duur loonverstarring anzat wörd. As de vroage noar arbeidskrachten daalt, mer gemiddelde lonen neet (zo as meestal tiedens resessie), köant de vroage noar en et anbod van arbeidskrachten neet op ene liene kommen. Dan ontsteet arbeidsledighead. Met inflasie daalt de echte wearde van et loon, neamp dus de vroage noar arbeidskracht too, en wörd de arbeidsledighead meender.