Jean-Jacques Rousseau

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Gao naor: navigasie, zeuk

Jean-Jacques Rousseau (Genève, 28 juni 1712 - Ermenonville, 2 juli 1778) was 'n belangrieke filesoof en skriever. Hi'j hef 'n groten bi'jdrage levert an de skrieveri'je, pedagogiek en poletiek.

Rousseau wörn in 1712 geboren as iene van 'n horlogemaker in 't calvinistiese Genève. Zien moe störf bi'j de bevalling en zien vaar stuurden hum as leerjonk naor kennissen. Rousseau besleut vort te lopen en vönnen onderdak bi'j ne 29 jaorige rieke dame. Disse Françoise-Louise de Warens bekeerden Rousseau töt 't katholicisme. Hi'j wörn heur minnaar en töt zien 28e woonden he of en an bi'j Françoise-Louise. Zi'j regelden ok 'n portie baanties veur hum.

Skrieftalent[bewark | bronkode bewarken]

Rousseau bleken talent te hemmen veur skrieven. In 1750 leerden Rousseau Nicolas de Condorcet kennen. Hi'j können metwarken an zien projekt, 't skrieven van de Encyclopédia. In 'tzölfde jaor braak he in intellektuele kringe deur met 'n essay de Vertoog over de ongelijkheid. 'n Alderbest deel van zien ideen deud Rousseau op toe he in 1743 warkten as privé-secretaris van 'n Fraanse ambassadeur in Venetië. Hi'j heulden die bane nie laank völ, binnen 't jaor was he met ruuzie vertrökken. Rousseau skreef over die periode:

  • In Venetië zaa-k veur 't eersten met eangn oongn de tekörtskietings van 'n regering (…). Sund toe he-k 't benul dat aals stark ofhangt van de poletiek en dat (…) 'n volk nooit meer kan ween as wat zien regering der van maakt. De groten vraog is derumme dissent: wölke regeringsvörme is 't best um de meest deugdzame, verlichte en goede meansen veurt te brengn.”

Edele weelden[bewark | bronkode bewarken]

Rousseau geleufden dat de meanse van oorsprunk goed is. Alle ondeugden in de maotskappi'je kump volngns hum uut onderdrukkende vörms van opvoeding vandan, onderwies en deur 'n regering boaven de meanse te stellen. 't Meanse is vri'j geboren, maor toch zit he overal an iezers vaste. skreef he. Hi'j stelden de “edele weelden” uut Noord-Amerika as veurbeeld. Zi'j leefden volngns Rousseau in vree en allinnig-staond saam zunder regering die wetten en plichten opleg.

Stukkies uut zien skrieveri'je[bewark | bronkode bewarken]

  • 't Meanse wölken 't meest eleefd hef is nie hi'j, dennen 't laanks leefd hef, maor hi'j, dennen 't diepst ervaoren hef.
  • 'n Netuur bedrög oons nooit, allinnig wi'j verliegt oons zölf aait.
  • De warklike oprichter van 'n burglike maotskappi'je was 'n iene wölken as eersten 'n stuk laand umzetten met paolen, en 'n maol zee: 'waart oe, di-s van mi'j', en ok nog 'ns luu vönnen wölken 't geleufden. Hoevölle misdaoden, oorloongn, ellende en aandere kwaode dingn zolden 't meansliken soort nie bespaord west ween, as der iene eertieds de paolen uut de grond etrökken haar en de grachten haar dichte-gooit, en zien metmeansen haar toe-ereupen: 'Luustert nie naor disse luêngnaar; 't giet ieluu nie goed of as ieluu verget dat de vruchten van de weerld van iederiene is maor de weerld van geniene.
Bronnen / wellen:
  • Bronne: Jean-Jacques Rousseau, Vertoog over de ongelijkheid
Nuvola apps ksig.png Dit artikel is eskreven in t Sallaandse dialekt van 't Vechtdal, in de ANS.