Bodhrán
Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
ne Bodhrán (sprek oet: baw-roan) is ne Ierse liestetromme met nen algemeenn diameter van 25 tot 65 cm, den bespölt wörd met n stok met twee slageandn, ok wal de tipper, beater of in t Iers cipín (sprek oet: kip-ien) eneumd. n Kettel is an ene kaante bespönn met n siknvel. Dèt kan rechtevoort ook keunstof materiaal wean, of kangeroevel. t Spantuug begeent rechtevoort almear op bestoande spanmechaniekn te liekn.
Van vrooger oet hardn bodhráns n kruus van roondhoolt an de binnkaante wat r vuur zorgdn dèt-e egaal roond bleef, of um t dinge an vaste te hooldn bie t loopn. Duur verniejde techniekn is t kruus neet mear neudig.
De tromme wördt rechtop eheuldn op de basse van t been, en met eene haande bespölt. Met de aandere haande wördt de tromme recht eheuldn, en de spanning en toonheugte van t vel of ewisseld, duur an de binnkaante van de tromme teegn t vel te drukn of te striekn.
Onderwarpen |
[bewark] Geskiedenisse
Dr is bewies dèt de bodhrán wör gebroekt in n Iersn Opstaand van 1603 duur de Ierse troepn as oorlogs-, of gevechtstromme, of dèt-e gebroekt wör vuur t geewn van n ritme vuur de fluitspöllers, of t ankondigen van t korps. Doarumme deankt wat leu dèt t is of eleaidt van ne oold-keltise tromme.
[bewark] Naamn
Doarde ginnerasie bodhránmaker Nicholas Driver meant dèt t woard van t Ierse bodhor keump, wat "dof, zacht kleenknd" beteeknd. He meant ook dèt t velskaale beteekn kan. n Aandere mennige oawer n naamn is dèt t van t Ierse woard bodhar keump, wat "doof" inheult. Umdèt t nog mear kortns in Ierse meziek te veendn is as vervanging van de tamboerijn, dut n naamn vermoodn dèt bodhrán ook ne ofleaidige kan wean van de Engelse ofkortige van tamboerijn: bourine.
[bewark] Meugelike vuurlopers
n Bodhrán lik völle op tromn dee-t ook völle in Noord-Afrika en t Midn-Oostn vuurkomt, en hef bepoalde kenmoarkn van tromn dee-t roond de Middellaandse Zee en in Arabise meziek vuurkomt. Dr beent ook tradisjonele tromn van Noord-Amerikaanse Indiaann dee-t dr völle op liekt.
Umdèt n bodhrán ook völle op oolde Spaanse tromn lik, kan t wean dèt t instrumeant met is enömn duur Iersn dee-t oonder n Dienst van Spanje hadn evöchn, of dee-t met Spanjaardn op skeepe voarn hadn.
Dr beent ook verhaaln dèt de bodhrán eerst ne gewone skaale was vuur t verslepn van torf. De eerste bodhráns warn dan seempele liestn woer dan gewoon n vel oawerhen was etrökn.
Dorothea Hast meant dèt tot t midln van n 20sten eew t deenk gewoon wör gebroekt vuur t skeaidn van kaf, kokn en bakn, as skaale vuur t opdeenn van ètn, of vuur t opsloan van ètn of gerei. Hast meant ook dèt t tot dee tied allene vuur meziek wör gebroekt in boetnstedelike gebeedn. Hee meant ook dèt t vroogst bekeande gebroek van de bodhrán in meziek boetn ritueeln umme, pas in 1842 was. t Gebroek as gewoon instrumeant wör pas in de joarn '60 populair, toew Sean O'Riada dr met begun.
[bewark] Bekeandheaid
n Naamn "Bodhrán" keump, vuur zovear bekeand, neet earder as n 17den eew vuur. Dr warn vanzelf al van ooldshèr wal slagwoarkinstrumeantn dee-t óf met de haande óf met stökke bespölt mosn wordn, mear n bodhrán wör pas noa de joarn '50 bekeand as offisjeel instrumeant, duurdèt de Traditionele Ierse Meziekopleaving plaats har. Doarvuur wör-e allene broekt vuur feestn en optochtn in t zuud-westn van Ierlaand.
fealik köm t instrumeant mear op de vuurgroond in n tweedn Ierse Meziekopleaving in de joarn '60, vuural duur groepn zo as Ceoltóirí Chualann en The Chieftains.
[bewark] Internasjonaal
Vuural in Ierlaand, mear ook in Skotlaand, t noordn van Nova Scotia en Newfoundland. Ook in Cornwall wörd n variaant van t instrumeant gebroekt.
Wieter wörd t instrumeant vake as versiering an de mure höngn. De Bodhráns wordt hiervuur spesjaal op eskildert, met vake Keltiese ofbeeldings.
[bewark] Spölwieze
n Bodhrán wördt in t zitn bespölt en röst rechtop op de basse van n spöller. Hee wördt rechtop eheuldn duur n spöller zinnen oarm en boawnlichaam (Leenkerbasse vuur rechtshaandigen en rechtsumme vuur leenkshaandigen). De haande van disn oarm ligt teegn de binnkaante van t vel an, woermet-e de spanning van t vel kan veraandern duur herter of zachter te drukn of t spölvlak te veraandern (en doarmet n toonheugte en deepte van n toon van de tromme). Met de aandere haande wördt de tromme bespölt. Meestieds met n cipín of met de blote haande. t Stökn was van vrooger oet baseerd op n knokkelbot met twee gewrichtn an t eande, en dus hef t stökn an beaide kaantn nen slagkop. Rechtevoort wordt ze meestieds van eshoolt of aandere soortn harthoolt emaakt. Johnny McDonagh was n eerstn den met stökke met n kwast an t eande köm, en n rimshot (in eenn slag n raand en t vel raakn).
Dr beent verskeaidene spölwiezn, meestieds verneumd noar t gebeed in Ierlaand woar at ze vandan komt. n Bekeandstn is de Kerry-stiel, met n stok met twee slageandn. Nen aandern bekeandn is de West Limerick-stiel. Den gebrok mear eene kaante van n stok.
 |
