Naar inhoud springen

Saudi-Arabie

Uut Wikipedia, de vrye encyklopedy
Köäningryk Saudi-Arabie
المملكة العربية السعودية (arabisk)
al-Mamlaka al-ʿArabiyya as-Suʿūdiyya
Vlagge van Saudi-Arabie
Vlagge van Saudi-Arabie
Wåpen van Saudi-Arabie
Wåpen van Saudi-Arabie
Ligging van Saudi-Arabie
Ligging van Saudi-Arabie
Basisgegeavens
Officiele språkearabisk
HöyvdstadRiyad
RegeringsformIslamitisk köäningryk
GodsdeenstIslam (officiääl)
Geografy en bevolking
Uppervlakde
- Water
2.149.690 km²
0,7%
Inwoanertal
- Dichtheid
33.702.731
15 inw./km²
Koordinaten24° 39′ N, 46° 46′ O

Oaverige
Volksleedالنشيد الوطني السعودي
an-Našīd al-Waṭaniyy as-Suʿūdiyy
"Gesang van et Saudi-land"
MünteynheidRiyal (SAR)
TydzoneUTC+3 (SAST)
Web | kode | tel..sa السعودية. | SA | +966

Saudi-Arabie, officiääl et Köäningryk Saudi-Arabie (KSA), is en land in Westasie. Et ligt middenin in et Middenousten en beslöt et grötste deyl (2.150.000 km²) van et arabisk skyreiland. Dårmed is et up veer nå et grötste land van Asie, et grötste van et Middenousten en up elvene nå de grötste van de wearld. Up et westen ligt et an de Roude Sey, up et noorden is et nåbers med de landen Jordanie, Irak en Kuwait. Up et ousten van et land ligt den Persisken Gulv, Bahrain, Katar en de Vereynigde Arabiske Emiraten; up et süüdousten ligt Oman en up et süden Jemen. Den Gulv van Akaba in et noordwesten förmt den skeid med Egypte en Israel. Saudi-Arabie is et eanigste land med ne küstlyne langs de Roude Sey en den Arabisken Gulv.

Et meyste van et land is dröyge wööste, laegland, steppe en bargen. Grötste stad is höyvdstad Riyad. Andere groute städen sin Jedda en de vöärnaamste islamitiske städen: Mekka en Medina. Med 32,2 miljoon inwoaners is Saudi-Arabie up dree nå et drukst bevolkede land van de arabiske wearld.

Vöär at et land islamitisk wör was et gebeed in handen van verskeidene kulturen en beskavingen. By upgraevingen sint wat van de eyrste menskelike spoors buten Afrika vünden. Vöärin de söävende eywe untstünd in Saudi-Arabie den islam. Den profeet Mohammed brachteden de verskeidene volker van et skyreiland by mekander as eyn islamitisk bluk. Nå synen doud in 632 begünnen syne volgelingen et gelöyv en heyrskappye buten Arabie te spreiden. Binnen teentallen jåren veröyverden see gebeden in Noordafrika, Midden- en Süüdasie en et iberisk skyreiland. Verskeidene geslachtslynen regeyrden et land in sou nöömde kalifaten: de Rashidun (632661), Umayyad (661750), Abbasiden (7501517) en de Fatimiden (9091171). Dår völlen ouk andere veröyverde gebeden in Asie, Afrika en Europa under.

Et hüdige Saudi-Arabie wör stichted in 1932 döär Köäning Abdulasis, den as Hejas, Najd en deylen van oustelik en südelik Arabie vereynigden nå ne ryge veldtochten vanaf 1901. Seyd den tyd wördt et land regeyrd döär et Huus Saud. Volgens de grundwet is Saudi-Arabie en soverein arabisk-islamitisk land, med islam as ståtsgelöyv en arabisk as officiäle språke. Töt an de vroge jåren 2000 was de Wahhabi-ströyming van den sunnitisken islam de höyvdströyming. De regeyring van et land hevt internationaal kommentaar kreagen up wo as se sik bemödet med den Jemenitisken Börgeroorlog, inparking van politike en börgerlike vryheiden en slechte menskenrechten. Vanaf 2010 ungeväär löt Saudi-Arabie wat meyr vryheiden to in et sociale, kulturäle en religiöse leaven.

Saudi-Arabie wördt seen as nen vöärnamen politiken en ekonomisken spöäler in de streake. Et is nen vöärnamen bundgenoute van de Vereynigde Ståten. In 1938 wör der aerdöäly in et land vünden. Dårmed is et de up eyn nå grötste öälyproducent en vöärnaamsten uutvoorder van de wearld. Et land sit up de tweyde-gröätste öälyvöärråd en up vyv nå grötste gasbelle van de wearld. De Wearldbanke hevt Saudi-Arabie anweysen as land med houge inkoamens. Et is et eanigste arabiske land in de groute ekonomien van de G20. De saudiske ekonomy is de grötste van et Middenousten en steyt up de neagenteende steade vöär nominaal GDP en söäventeendes vöär PPP. Et land büdt syne inwoaners gratis underwys, belastingvry leaven en algemeyne gesundheidspleyge. Veertig procent van et warkvolk halet se uut et butenland, wårdöär et et dardegrötste immigrantenland van de wearld is. Saudi-Arabie hevt eyne van de jungste bevolkingen. Ungeväär de hälvde van de inwoaners is junger as 25 jår. Saudi is by de Samenwarkingsråd van de Gulv, Vereynigde Natys, Islamitiske Samenwarkingsorganisaty, Arabiske Liga en OPEC. Ouk küert et med by de Sjanghai-samenwarkingsorganisaty.