Naar inhoud springen

Oswald Andrae

Uut Wikipedia, de vrye encyklopedy
Grafstee van Oswald Andrae op 't karkhof van Jever.

Oswald Andrae (Jever, 25 juni 1926 - Sanderbusch, 19 februari 1997) was nen Platduutsen dichter en schriever.

Andrae wör joonk in Jever as 't keend van nen klokkenmeaker. Hee gung in ziene vaderstad noar 't gymnasium. In 'n oorlog wör he inezet as helper bie de lochtmacht (Luftwaffehelfer) zekenverzörger bie 't leager. Nao 'n oorlog, in 1946, deu he zien examen. Hee begun an ne opleaiding tot ogendokter, eerst in Wilhelmshafen, later nog in Jena, an de aandere kaant van 't Iezeren Gerdien.

In de joaren viefteg begun he te schrieven. In 1957 kwam nen beundel oet met wark in 't Hoog- en Platduuts, De Sünn schient jeden Dag. In de joaren dernoa volgden der nog völ niej wark. Doarin gung 't alsmer meender oawer 't laandleaven en de streek, en steeds meer oawer politiek en moatschappij. Doarveur kreeg he in 1971 'n Klaus Groth-Pries.

In 1973 kwam 't tot 'n stried zoa'j dee in de weareld van de platte schrieverieje nich vaak zeet. In 't lokale Jeversches Wochenblatt kwam Andrae zien wark "De Fahn" te stoan, 'n antimilitaristisch en antinationalistisch gedicht. Völ leu vunden dat völs te wied goan en wullen dat nich in eare kraant leazen. De kift tussen veur- en teagenstaanders haalden in Duutslaand 't laandelke niejs.

Andrae kwam in 1997 in 't zekenhoes in Sanderbusch oet de tied deur nen hartstilstaand.

  • De Sünn schient jeden Dag. Vertellsels un Riemels up Hoch un Platt van Hinnerk Moin. Wiegleb, Wangerooge 1957.
  • Wat maakt wi? Niederdeutsche Mundarttexte mit hochdeutscher Übersetzung. Henstedter Handdr.-Verlag, Henstedt-Ulzburg 1971.
  • Hoppenröök geiht üm. Texte in niederdeutscher Mundart. Peter, Rothenburg ob der Tauber 1975.
  • Hier un annerswor. Texte im Jeverländer Dialekt der Niederdeutschen Mundart. Schmid, Berlin 1976, ISBN 3-922299-00-8.
  • Dat Leed van de Diekers 1765. Sülvstverlag, Jever 1977.
  • Wat ik meen. Plattdeutsche Lieder. von Helmut Debus mit Texten von Oswald Andrae, Verlag Atelier im Bauernhaus, Hu’e 1977.
  • De bruun Ranzel, ov: Wat'n mit mi maken kann. Verlag Atelier im Bauernhaus, Hu’e 1977, ISBN 3-88132-006-7.
  • Come to meet us = Kumm uns tomööt. Low German/English poetry. Sülvstverlag, Jever 1978.
  • Dat Leed van den Häftling Nr. 562. Dokumentation über Entstehung und Wandel eines Liedes. Jever 1979, DNB 946810451
  • Dat Leed van de Diekers. Über einen Deicharbeiter-Aufstand 1765 an der Nordsee. Verlag Atelier im Bauernhaus, Hu’e 1982.
  • Hollt doch de Duums för den Sittich. Wirtschaftsverlag NW, Bremerhaven 1983, ISBN 3-88314-292-1.
  • Laway – Aufstand der Deicher 1765. eerste oetveuring op de August-Hinrichs-Bühne, 28 januari 1983, Oldenburg 1983, Oldenburgisches Staatstheater.
  • Orme d'ombra. Poesie e traduzioni dall'opera poetica di Oswald Andrae. Ed. Coop. Guidarello, Ravenna 1986.
  • Dreeundartig Mullsbülten. van Acken, Krefeld 1987, ISBN 3-923140-25-8.
  • Heimat – wat is dat? Von der Liebe zu einem Lande, das mancher verließ. Isensee Verlag, Oldenburg 1996, ISBN 3-89598-355-1.
  • Mank all mien Drööm. Niederdeutsche Texte, Gedichte und Lieder. Isensee, Oldenburg 1996, ISBN 3-89598-389-6.

Heurspöllen

[bewark | bronkode bewarken]
  • Inselbesöök. NDR II + Radio Bremen RB I 1965.
  • Haifa. RB 1970.
  • Lavay – über Deicharbeiteraufstände an der Nordsee im 18.Jh. (Feature) RB 1973.
  • Dar weer mal en Schipper up Wangerogh. (Feature), RB 1981.
  • De Straten stunken na Brand. Kinderjahre während der NS-Zeit. (Feature), RADIO BREMEN 1985 und 1986.
  • De Familie Janßen geiht na Amerika. Stationen einer Auswanderung im Jahre 1883. (Feature), RB 1988.
  • Zu Gast: Oswald Andrae (Mitschnitt einer Lesung im Niederdeutschen Theater Bremen). RB 1989, 1994.
  • Im Gespräch mit Oswald Andrae. Hamburg Welle (NDR) März 1990.