Jeuden

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Gao naor: navigasie, zeuk

De naome Jeud wöd ebruukt veur iemand met t Jeudse geleuf. Mangs ok (onterecht) ebruukt veur iemand die deel uutmaakt van t volk dat ofstamt van Jakob (onterecht umdat der ok groepen bunt die zich Jeud neumt/veult maor neet van dat volk afstamt). Dat volk van afstammelingen van Jakob is better as Israelieten te umskrieven. Ok veur de inwoners van 't laand Israël wörd wal eens t woord Jeud ebruukt. Dat is nog fouter, Palestienen zult zikzelf beveurbeeld nooit zo neumen. In dit geval sprek iej over Israeliers

Geschiedenis[bewark | bronkode bewarken]

t Jeudse volk lefde gedurende temeensen drieduzend jaor in wat now Palestina en/of Israël hiet, waor 't 'n monotheïsties geleuf (iene god) untwikkelde en meerdere keren zelfbeschikking had.

De Jeuden wödden deur de Romeinen zowat hielemaole verbannen en bint verspreid over hiel Europa en Noord-Afrika, de zogeneumde diaspora.

Sunds die tied hebt zie een bestaon ehad van oarmoede, discriminoatie, onderdrokking en uutreuiing, mar ok seins culturele, economische en individuele bluui.

Zionisme[bewark | bronkode bewarken]

In de negentiende ieuw hebt ok de Jeuden 'n veraandering undergao waordeur veulen heur minder as een volk en meer as een etnische of religieuze gemienschop binnen aandere volken zien gaon binnen. Dielnaome an alle aspekten van et maotschoppelik leven kon now toenemen.

Wel is mit naeme vanuut Oost- en Midden-Europa, waor et antisemitisme et slimste was, een Joodse nationaole beweging ontstaon (et Zionisme), waordeur d'r een gruui kwam van de Joodse gemienschop in et doedertiedse Ottomaonse en laetere Britse mandaotgebied Palestina die uutaendelik leidde tot de stichting van de staot Israël.

Holocaust[bewark | bronkode bewarken]

Veur de Twiede Wereldoorlog was et antal Joden wereldwied ongeveer 18 miljoen. Nao de holocaust weren daor nog ongeveer 12 miljoen van over.

Now lopen de schattings van 13,0 tot 14,6 miljoen. Daorvan leven d'r zoe'n 6 miljoen in Noord-Amerike, goed 5 miljoen in Israël en nog mar 1,5 miljoen in Europa.

Tiedens de Twiede Wereldoorlog wodden zoe'n 101.800 Nederlaanse Joden en femilieleden vermoord. Et tal Nederlaanse Joden zol tegenwoordig op ongeveer 37.000 liggen.

Hoe disse antallen in t Nedersaksies taelgebied liggen is ondudelik. Wel is zeker dat der daor ok een protte Joden ofvoerd binnen. Van de Joodse gemienschoppen in bi'jgelieks Grunningen, Veendam en Winschoten is niks meer over.

Nedersaksies[bewark | bronkode bewarken]