Geschiedenis van Grunnen

Grunnen is zowel n stad as n pervinzie. De geschiedenis van Stad is nait te begriepen zunder kennis van Ommelanden, de geschiedenis van pervinzie is ook nait te begriepen zunder begrip van de biezundere positie van de ainege grode stad in de pervinzie. In dit artikel wordt doarom zowel de geschiedenis van de Ommelanden as dij van Stad behandeld.

Landschopsvörmen

Tiedens t ende van de leste iestied, zo'n 12.000 joar leden, steeg wotterspaigel van Noordzee vlot. Hierdeur wer òfwottern van t gebied dat men tegenswoordeg kent as Grunnen, Drenthe, Vraislaand en Emslaand aal minder en ontston n oetgebraaid moorgebied. Vanoet t zuudoosten wer dit gebied deursneden deur n laange zaandrug mit allerlei lutje oetsteksels en oetlopers: de Hondsrug of Hondsrogge. Dizzent ligt tegenswoordeg over n òfstand van sikkom 60 kilometer van Emmen ien zuud-oost Drenthe tot veurbie stad Grunnen, woar of e laangzoam onder de klaai verdwient.

Eerste menselke bewonen

De zaandroggen wuiren al sunt t Neolithicum (5000-2000 v. Kr.) bewoond deur mensen van Pre-Indogermoanse herkomst. De Hunebedden (52 ien Drenthe, 2 ien Grunnen) binnen doarvan t bewies. t Noordelkste hunebed wer bie Delfziel vonden onder n dikke loag laim. t Andere Grunnegse hunebed ligt bie Noordloaren, vlak tegen grens mit Drenthe aan. Der mouten der meer wèst wezen, moar middelkerwies vuilen dij ten prooi aan daifstal. Ook aander archeologische vondsten bevestegen dat der ien t hudege Grunnen dou aal bewoners waren.

Ien de vrouge iedertied, 600-400 v. Kr. wuiren ook de leger liggende laimgebieden bevolkt, deurdat zaandroggen laangzoam smaler wuiren. Sunt t ende van de Bronstied (700 v. Kr.) haren zok aal meer Ingvaeones ien t gebied vestegd. Dizze volksstam van de Westgermoanen stamde oorspronkelk oet zudelk Skandinoavie. De noam Ingvaeones is oflaaid van de God Inguz. Inguz is aander noam veur de Germoanse God Freyr. Stammen van Ingvaeonen wazzen Saksen, Fraizen, Chauken, Jutten, Angeln, Warnen, Kimbren en Teutonen. De Fraizen wazzen t mainst aktief ien t gebied dat nou de provìnzie Grunnen is.

Toch kin tot periode 400-200 v. Kr. tou nait van n aigen Fraise bevolken sproken worden. Ien het gebied van het tegenwoordige Grunnen smolt de Fraise stam soamen mit de Foalen, dij oorspronkelk oet gebied ten noorden van Ems stamden. Zai beheurden tot de Chauken.

Vanòf 400-200 v. Kr. vonden veur t eerst dudelke kulturele veraanderns stee. Dizzent haren meugelk te doun mit de nije stiegen van zeespaigel, dij begon mit n nij waarm tiedpaark. Om de regelmoatege overstromen van heur hoezen, en loater heur haile lougen, tegen te goan, begonnen de lu dij tussen Ems en Laauwers woonden (tegenswoordeg Grunnen) kunstmoatege walen - zogenoamde wierden of warden - te baauwen. Ien Fraislaand ten oosten van Ems worden dizzent warften nuimd, en ien Fraislaand ten westen van Laauwers haiten zai Taarpen.

Dou zeespaigel nog hoger steeg en hierdeur meer en meer ernstege overstromens stee vonden, wer de hoogte van de wierden hierop aanpaasd. Tegenswoordeg wordt dit tiedpaark verdaild ien perioden dij overainkommen mit stiegen en zakken van zeespaigel en de moate van baauwaktiviteit aan de wierden.

Der worden drij verschillende perioden onderschaaiden: de eerste begon om en bie 500 v. Kr., de twijde om en bie 200 v. Kr. tot 50 n. Kr. tou en de daarde begon om en bie 700 noa Kr. Vanòf joar 250 steeg de zeespaigel zo vlot dat bienoa ale bewoners de laimgebieden verluiten en der pas om en bie joar 400 veur t eerst weer terug keerden. Ien deursneden van wierden en taarpen, zo as dij van Aizinge, binnen de verschillende loagen oet de verschillende tiedpaarken goud te onderschaaiden.