Wikipedie:Praotkefee

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie

Praotkefee / Proatkavvee / Köjerkafee Welkom in 't Nedersaksische praotkefee. Hier ku-j gezellig praoten en discusjiën over allerhaande zaken dee mit Wikipedie van doon hemmen of je kunnen gewoon effen wat kletsen. Aandere verwiezingen Botstaotus anvragen / request bot status Archief van 't praotkefee

Onderwarpen 1 Vierduzend artikels 2 Systeemteksen dee liekeleens bin 3 Geklieder en vandoalisme 4 biejeenkomst stoatusverheuging Neersassies 5 gedichten 6 Kultuur of cultuur, dialect of dialekt? 7 Nedersaksisch festival !Reur! 8 Zeispreuken 9 Cirkelheufd 10 Jödse wöarde 11 Kallen (praoten) II, en aandere woorden uut de Overijsselsche Vrijagie (véur 1661) 12 Reynke de vos / Van den vos Reynaerde 13 Nedersaksisch op schoele 14 Anwas (2)

[bewark] Vierduzend artikels

Ik schreef hierboaven: Ik stelle veur de'k binnenkört een kört parsberichien opstelle oaver Wikipedie, in 't besunder oaver een ni'j aspect as de ni'jsberichten (as 't wat egruuid is). Det kuw misschien in 't kader doen van vierduzend artikels, waor ik zie dew op ofgaot. As iene nog meer ideëen hef veur 't könnig maken van dizze Wikipedie, laot mar heuren. Ni'jluuseger 20:57, 25 okt 2009 (CET)

Ja loa'w t der is oawer hebben. Wat ik toertieds bie RTV Oost edoan hebbe, kan natuurlik ook bie RTV Gelderlaand en al dee aandere lokale stesjons. Ik doo ook de PR bie oonze muziekverenige, en van doaroet he'k n antal adressen van lokale kreantjes, misskien mut ieleu de lokale kreantjes van bie oeleu eawen duurspitten op redaksie-postadressen. Lokale kreantjes mut t vake hebben van de berichten dee't de gewone leu opsteurt, dus dan zi'j der wisse van det ze t ook plaatst, op vuurwearde de'j t bietieds opsteurt.

Net eawen iets van t oonderwoarp ofwiekend: Wat mut der allemoal in det pärsbericht kommen? - 4000 ärtikels, Nedersaksisch Beluusteren, 1000 ärtikels in t joar (toch?) met 5 man, det is toch nen besten lap woark, oproop vuur nieje anwas... wat weet ieleu nog? --Woolters 212.45.63.106 21:54, 25 okt 2009 (CET)

De ni'jsberichten, de discussies die vake de ienige discussies op 't hiele internet bint oaver dizze onderwarpen, de artikels zoaw die verzamelt op Portaol:Nedersaksische cultuur, 't idee van een Nedersaksische identiteit det hier vanzölf een beetien gruuit aj de streektalen van Grunning töt de Achterhoek in ien taaleditie doet... misschien Nedersaksisch beluustern juust weer niet, umdet niet alles van OenBuus d'r legaal opstiet (al gaore wi'j d'r netuurlijk vanuut van wal). Ni'jluuseger 22:02, 25 okt 2009 (CET)

Vieleu kriegent ook n vinger in de pap van de spellingsorganisasies, umdet vie vuur spellingsproblemen komt woer at zee nog nit oawer noa edacht hebt, umdet vie t Neersassies op ne nieje manere toopast. Det zöalt ze nit willen weten, mear toch is t zo. Ik deanke det nums zovölle oawer de sproake noadeankt as vieleu hier doot. --Woolters 87.195.82.223 23:00, 25 okt 2009 (CET)

De grootste webstea in et Nedersaksies op et internet, met n oetgebreid Nedersaksies woordenbook, met de meeste informatie oaver de grammatika, spellen, kultuur en geskiedenisse van et Nedersaksies op ene plaatse, met uniek kaartmateriaal ovver de verskeidene varianten. En dat alles op n manere dee-t ni-jmoods en helemoal van disse tied is: op et internet, interaktief (iederene kan der an metdoon) en volop ruumte tot diskussie. Doar woar bestoande websteas oaver et Nedersaksies vake versnipperd bunt en weinig ruumte tot oaverleg geft, löt disse webstea zeen dat as de Nedersaksen de köppe bi-j mekare stekt, en wat wieter kiekt as et eigen darp, der ne bulte bereikt kan wodden, en da'w völle van mekare könt leren. Et Nedersaksies mot neet blieven hangen in vrogger tieden, of alleneg bestemd veur boeren. Disse webstea is n perfekt veurbeeld van hoo et ok kan: metgoan met de ni-je media, en oaver alle meugeleke onderwarpen, moar toch de typiese nuchterheid en gemeudelekheid beholden. Droadnaegel 00:10, 26 okt 2009 (CET)

t Is ja krek wa'j doar zeggent. :). -Woolters 213.148.243.41 01:06, 26 okt 2009 (CET)

[bewark] Systeemteksen dee liekeleens bin

Huj, effen gauw een berichjen um julen weten dat de gebruker SieBot tiejelijk beheerdersrechen hef ekregen um mien een bietjen te helpen bie 't vortdoon van systeemteksen dee liekeleens bin op translatewiki.net. De reden daorveur is da-k dan mar vanof een plekke de systeemteksen hoef an te passen. Groeten Sεrvιεи | Overleeg » 11:14, 26 okt 2009 (CET)

[bewark] Geklieder en vandoalisme

Zol t gain idee wezen mallen aan tou môken woarmit wie mìnsken aantoalen kinnen op heur gedrag? Op nl.wikt hebben wie twij mallen, ain veur mìnsken dij nait goud waiten wat of dat zie doun, en dij mangs os projekt willen kommen helpen. Twaide is veur mìnsken dij allaineg vandoal spelen kommen. Dan kinnen mìnsken noadat zie n inzeggen had hebben zulf uutmôken of dat zie zulf stoppen of dat zie n blok neudeg hebben. Joe kinnen t hier en hier zain. Wat dìnken joe? k Docht dat zoiets der hier nog nait is. En zai mouten neturelk aanpast worden veur dizze Wikipedie. Grunnen 12:36, 29 okt 2009 (CET)

Dat veur vandaolen dat he-w al {{Rag}}, mar dee aandere dat he-w nog neet, mar dat aandere is meschien oek wel hendig. Servien 12:48, 29 okt 2009 (CET)

[bewark] biejeenkomst stoatusverheuging Neersassies

Vriedag n 30sten oktober (moarn dus) wörd der n biejeenkomst eheulden in t Saxion, oawer de stoatusverheuging noar t 3de nivoo van t Europeses haandvest. Ik har t wal in t zinne um doar eawen hen te goan, mear misskien det ieleu doar ook nog wal oren noar hebt:

Saxion Hogeschool Enschede,
M. H. Tromplaan 26 te Enschede,
tel. O53-4871111
Het schoolcomplex ligt schuin tegenover het NS station.

Datum: 30 oktober, van 10.00 uur tot ca. 14.00 uur.

Toegang: gratis, inclusief lunchbuffet.

Vuur n oawerzicht, kiekt hier: http://www.annevandermeiden.nl/index-filer/Page1155.htm

Woolters 15:31, 29 okt 2009 (CET)

Hè potdosie, mannen mu-k naor 't ziekenhuus, aanders ha-k der wè bie willen ween! Wa-k veural zol willen weten is de spelling, plaosnaamborden en onderwies. Ik viene dat a-j bieveurbeeld Enschedee binnenriejen wel mooi um te zien dat 't daor Eanske heet. Aanders mu-j mien spelling mar anbevelen ;-) en a-j nog es een vrage maggen stellen mu-j es vragen naor SONT waorumme of dat zo dood is. Sεrvιεи | Overleeg » 15:54, 29 okt 2009 (CET)

Hmm, klunk wal interessant, moar a'k noo nog bi'j mienen baas an kom drieten, da'k der morn neet bunne, wöd e doar neet heel bli'j van, dus dat geet oaver. Droadnaegel 21:10, 29 okt 2009 (CET)

Dan heuld t rap op ja. Non, ieleu hebt nit heel völle mist, want t was n hoop gekuierte, mear der wör feaiteliks niks niejs verteeld. Woer t op dale köm: ne heugere erkenning betekent ne gröttere subsidie, en kan ne zelfbeeldverbettering lösmaken. Mear nit iederene was t der met eens; A'j Neersassies in t oonderwies weelt kriegen, betekent det de'j ne keuze mut maken vuur bepoalde vörme van t Neersassies, wat automaties oetsloeting van aandere vörme betekent. Mear doar kö'j as wierwoord op gewen det iedere skole wier zelf mag bepoalen wat vuur soort a'j anbeedt, of de'j as onderdeel van t oonderwies ne aparte kursus oawer "soorten plat" geewt. Hans Gerritsen, n gedeputeerden van Cultuur oet Grönningen, gung t hele spulken, en t oonderzeuk Nedersaksisch waar het kan anbeden an de stoat, en t zal mie beniejen wat der van keump. Woolters 15:10, 1 nov 2009 (CET)

hier he'j trouwens n verslag van t hele spul. Woolters 15:14, 1 nov 2009 (CET)

[bewark] gedichten

k Las hier guster aargns gedichten dij joe omzet haren, over n man dij allenig ien baargen laifde en noe kommandeerd wordt deur butenòfsters dij zien laand inpikken willen. Môr k kin t nait weervinden. Wait aine hier woar of dat stoat? Bedankt Grunnen 18:27, 29 okt 2009 (CET)

Overleg_gebruker:Servien/Archief4#Translation_of_a_short_story Droadnaegel 18:51, 29 okt 2009 (CET)

Mooi :) Grunnen 19:19, 29 okt 2009 (CET)

[bewark] Kultuur of cultuur, dialect of dialekt?

Et bi-jskrift van Ni'jluseger brech mi-j der weer op: veur et nl is et wal dudelek, moar woarumme skrieft wi'j 'Nedersaksische cultuur', as et Duuts en Plattduuts en Deens kultuur skrieft? I-j hebt natuurlek altied n spanningsveld tussen etymologie en (lege) orthografie. Moar dan zo'k lever zeggen, as et Duuts of Plattduuts al nen k hebt woar et nl nog nen c hef, dan hol moar een k an, in plaatse van verplicht noar et nederlands te kieken, dus zovölle meugelek k, behalve as et neet meer herkenboar is (komputer vind ik bi-jveurbeeld n twiefelgeval). Loat moar heuren, hoo denk i-j deroaver? Droadnaegel 21:23, 29 okt 2009 (CET)

k begriep al nait woarveur iet t Nederlaands dij c nog nait vortdoan is, en gebruuk t zo waaineg as meugelk. Ok ien t Grunnegs (mouten joe wol waiten dat aal t Grunnegs dat k schreven heb hier tou lezen is). Môr k bin den ok gain veurstander van de c. Groeten Grunnen 21:37, 29 okt 2009 (CET)

Ik voege mi'j in dizzend naor de officiële Drèentse schriefwieze, mar ik mutte zeggen de'k niet meer zo wakker ligge van spelling, d.w.z. van peugings um wat an de staotus quo van versnipperde schriefwiezes te doen. As 't eerst 't Vosbarger symposium en later SONT niet lokten um een veriende Nedersaksische schriefwieze te kriegen, wel bin ikke? Ni'jluuseger 21:54, 29 okt 2009 (CET)

Ik volge de Iesselakkedemiespelling en ik prebere daor zo min meugelijk van of te dwaolen. De Iesselakkedemiespelling schrif een c veur (umdat 't zo veul meugelijk op 't Nederlaans an mut sluten) mar ik bin 't der neet helemaole mee eens. As der een aandere spelling kump vie-k dat oek goed mar ik bin neet zo van 't halve wark. Zoksoort verschillen zu-j totda-w één gelieke spelling hemmen houwen. Sεrvιεи | Overleeg » 23:45, 29 okt 2009 (CET)

Zo min meugelik c hier: cultuur=kultuur, dialect=dialekt, ceanten=seanten, speciaal=spesjaal, ezw. --Woolters 213.148.243.41 01:15, 30 okt 2009 (CET)

't Prebleem is dat a-j spesjaal typen da-j dan uutspreken as spə·sjaal i.p.v. spee·sjaal of spì·sjaal Sεrvιεи | Overleeg » 11:55, 30 okt 2009 (CET)

Is t traauwens nait aansom? Dat t Nederlaands onder ienvloud van t Engels, Fraans en t Latain weer n c nomen het? Môr goud, joa ik bin der ook veur om dit soort zoaken tou verainen. En de k is van oorsprong de kontinìntoale k. De c was vrouger ts (liek as nou nog ien t Duuts en de Sloavische toalen). Grönneger 1 13:53, 30 okt 2009 (CET)

@Servien: mear vie sprekt t ook oet as spə·sjaal. Woolters 14:55, 30 okt 2009 (CET)

Bie os is t speeisjoal ([speɪʃɔːl]). Grönneger 1 14:58, 30 okt 2009 (CET)

@Woolters: verasjes, noen je 't zegen da's net as mit netuur, spìsjaal is over-eartikeleerd ;-). Sεrvιεи | Overleeg » 17:43, 30 okt 2009 (CET)

Grönneger 1 skreef: De c was vrouger ts.

Meen i'j hier in et nederlands of Nedersaksies of in et Latien? Veur et (old)-Latien geet dat in ieder geval neet op. In duustere olde tieden he'k n paar joar Griekse en Latiense lessen ehad, en ons wodden eleerd dat de klassieke Romienen den c as k oetsprokken. Dus Julius Caesar wodden oet-esprokken as Joelioes Kaisar (doar kump ons woord keizer trouwens vandan) en neet as tsjaisar of sesar. Doarnoa hef de c zich in et Italiaans ontwikkeld tot tsj (veur e of i, bv tsjello) of k (capice) en in et Spaans en Frans(ce n'est pas, en neet tsje nè pa, en car) tot s of k. Et karklatien hef ok ts(j) veur e of i, moar is dus ne latere ontwikkeling. Veur mi-j is neet helemoal dudelek of et karklatien be-invleud is deur et Italiaans, of dat et Latien den s oet de c hef ontwikkeld, moar ik denke umdat ok et Frans en Spaans dee verandering van k noar s achtege klanken hebt, dat et Latien van k veur e of i noar tsj of s is egoane, woarnao de ofsplitsing noar Itiliaans, Spaans, Frans enzowieter hef plaats-evonden, moar dat kan'k neet onderbouwen.

Doarnoast, a'j et etymologies zuver wilt doon, mo'j alle Griekse woorden met nen k skrieven. Bi'jveurbeuld et woord Collosseum kump van et Latien Collossus, moar da's weer ne transskriptie noar et Latien van et old Griekse kollossos (met kappa, dus k). In et olde Latien kon de klank k eskreven wodden as q (que), c of k, woarbi'j de k op twee woorden noa helemoal deur c is verdrongen.

En wat wieter nog wal mooi is um te wetten, is dat in alle Germaanse sproaken de Latiense c deur k is vervongen, behalve et Engels en et Nederlands. Veur et Engels kump dat vanoet et old-Kelties, woar de skriefwieze van den k-klank van et Laties is oaver-enommen. Woarumme en wanneer de andere Germaanse sproaken op k bunt oaver-egoane, of nooit bunt ewest, wet ik neet, doar zo'k geerne nog wat meer oaver willen wetten, moar dat lik mi-j n argument te meer um neet noar et Nederlands te kieken, moar noar de andere Germaanse sproaken Droadnaegel 01:05, 31 okt 2009 (CET) (den noo dech, da's toch nog n heel verhaal ewodden op n laten aovend)

k Docht dat c veur e en i ien t loate Latain (om en bie 400 n.K.) eerst tsj worden is. Behaalven ien t Sardinisch woar k-klaank tot nou aan tou beholden bleven is. Aal aandre Latainse (Romoanse) sproaken hebben dij tsj-klaank of n klaank dij doaruut ontstoan is. Dus Fraanse s komt van Loatlatain tjs, net as Spoanse s/th-klaank, en as t goud heb is t ien Roemeens ts worden, môr dat wait k nait zeker. t Kerklatain is deur t Italjoans beïnvloed worden. Aanders mosten zie Cicero uutspreken as Kikero, môr dat doun zie nait. Grunnen 10:52, 31 okt 2009 (CET)

Dij c was ts bie os op t kontinìnt. Doudestieds broekten t Frankisch, t Saksisch, t Frais en t Anglo-Saksisch ongeveer dezulfde schriefwieze, môr doarien wizzelt de oetsproak van k en c. Volgens mie is dat ôfhaankelk van t stee ien t woord. Grönneger 1 18:07, 1 nov 2009 (CET)

[bewark] Nedersaksisch festival !Reur!

Ha'k nog niet eerder eziene:

'Het Noorden krijgt in 2010 een festival rond de Nedersaksische dialecten: !Reur! Het programma van het evenement beslaat een hele dag in Emmen en schenkt aandacht aan streektaalmuziek en -literatuur uit Drenthe, de Stellingwerven, Groningen, Overijssel en Gelderland. [...]

!Reur! speelt in op pogingen in Drenthe en Groningen om het Nedersaksisch officieel erkend te krijgen binnen het zogeheten ’Deel lll van het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden’. Bedoeling is tevens de traditionele Maartmaand Dialectmaand in 2010 een uitbundige start te bezorgen. [...]

Zo wordt een schrijfwedstrijd voor de basisscholieren georganiseerd en krijgen jongeren workshops streektaalmuziek aangeboden.'

Ni'jluuseger 21:17, 30 okt 2009 (CET)

Workshops streektaalmuziek? Wat mu'k mie doarbie vuurstellen? Woolters 01:35, 31 okt 2009 (CET)

Ik geleuve dej det 't best an initiatiefnimmer Bert Kamping kunt vraogen (zit ok op Hyves).

In Stellingwarf doet ze trouwens wat vergeliekbaars:

'Stellingwarfpop op 21 november in et meziek- en jongerencentrum M!X; veurbereidings in volle gang [...] Krek as de veurige jaoren doen negen bands/acts mit an et festival. Veur de dielnemer die in de ogen van de jury et beste Stellingwarfstaelige nommer naor veuren brengt is d’r een pries beschikber van € 300,00. [...] Ni’j is dit jaor dat ok singer-songwriters, rappers, mar ok koren an et festival mitdoen. [...] De toegang van Stellingwarfpop is ok dit jaor weer gratis.'

Ni'jluuseger 10:20, 2 nov 2009 (CET)

[bewark] Zeispreuken

Mien grofva las grage 'zeispreuken', al weet ik niet of hi'j ze ok in de streektaal kenden. Net vund ik d'r iene, op-etiekend deur de Drèentse schriever J.J. Uilenberg: Daor heur ik oe, zee dove Jaopik en hij heurde een luus over de zolder lopen.

Ik heb wal meer de indrok ekregen det ze op zeispreuken, al bint ze internationaol bekend (in 't Engels as Wellerisms), in noordoost-Nederlaand besunder drok waren. Ik wille d'r wal geern een artikeltien oaver schrieven. Weet ie mit mekare nog wat oaver de relatie zeispreuken/Nedersaksisch? Ni'jluuseger 19:21, 4 nov 2009 (CET)

Oh det zeent van dee boerspreuken? Doar he'j der in t Tweants nen hoop van:

• "Alns met moate," zea n boer, en hee höw de vrouwe met ne elle.
• "De tied vlög," zea n boer, en hee gooidn zinnen wekker oet t raam.
• "Zelfs vleegn kö'j learn," zea n boer, en hee gooidn t wief oet t raam.
• "Ik hoolde van kloarigheaid," zea t wief, en keardn met ne riesbessem de hoonderköttel van toafel.

Dr zeent dr nog völle mear, mear disse skeett mie zo gaauw eawn te binn. Woolters 23:38, 4 nov 2009 (CET)

Nuumt ze ze ok algemien boersprökken in 't Twèents? Ni'jluuseger 23:55, 4 nov 2009 (CET)

Nee dr is nit echt nen naamn vuur. Ook zeasprökn keant ze nit. t Is ook nit wat woer't de leu zik hele daagn in verdeept. Mangs dan keump dr ene vuurbie, mear det is t. Woolters 01:25, 9 nov 2009 (CET)

[bewark] Cirkelheufd

Ien van de aordigheden van dizze Wikipedie is dew oes seins ofvraogt of een bepaold gebruuk of fenomeen now typisch is veur noordoost-Nederlaand, of in 't hiele laand/internationaol veurkump. Gelokkig he'k op 't wark een aordig divers panel um zokke dingen an veur te leggen.

Now bi'j wieze van scherts ies oaver 't cirkelheufd van de maond/weke: van die foto's in regionaole kraanten waorop 't heufd van een nietsvermoedende veurbi'jganger, miestal een wat oldere vrouwe die net op de fietse wil stappen, umcirkeld is: as zi'j heurzölf dan in de kraante herkent, kan ze een maande bosschoppen ofhalen of zowat.

Ik keke èem op Google en kreeg webstees terogge uut Klazienaveen en Zwolle. In de kraanties van Zwolle, Ni'jlusen, De Vaort en zo bint ze d'r drok op. 't Zal wal gewoon laandelijk wèden... wat mien ieje? Aanders hew d'r weer een oerold Saksisch gebruuk bi'j, det van 't Cirkelheufd.

Ni'jluuseger 21:44, 8 nov 2009 (CET)

t Kan ook nog wal iets lokaals wean. Ik hebbe dr in ieder geval nog nooit van eheurd. Woolters 00:31, 9 nov 2009 (CET)

Wat Woolters zea. Ik wet wal woar da'j op duudt, ik heb et wal es ezene, moar da's al joaren eleden, et kömp in elk geval neet in de lektuur veur dee ik wal ens onder oge kriege Droadnaegel 00:39, 9 nov 2009 (CET)

Jammer, ik zagge mi'jzölf al schrieven: De treditie van 't Cirkelheufd van de maond is nog veule older as 't Oatmörskense vlöggeln. De legende wil det een vrömdeling die rond 't jaor 800 ies deur de Saksische gebieden trök en as Cirkelheufd in 't weekkraantien De Saksenspiegel kwaamp te staon, Karel de Grote zölf bleek te wèden.

Ni'jluuseger 11:06, 9 nov 2009 (CET)

Kearl wat dom nöaln! :P Woolters 16:25, 9 nov 2009 (CET)

[bewark] Jödse wöarde

Vie hadn t n zet terugge oawer Jödse wöarde in t Neersassies. Ik hebbe ne lieste eveundn van Jödse wöarde oet Winskootn: [1]
n Heel antal doarvan he'k ook in Riesn eheurd. n Naamn vuur zigeuner (Rolleman) is zelfs nen achternaam den't völle vuurkeump in Riesn. Ik wete nit of det wat met de Jödn te maakn hef, mear t zol mear zo könn.
Van völle wöarde ha'k t ook nit verwochet. Woolters 23:16, 9 nov 2009 (CET)

[bewark] Kallen (praoten) II, en aandere woorden uut de Overijsselsche Vrijagie (véur 1661)

Nog wat oaver kallen, Limbörgs veur 'praoten', wat vrogger ok in Twente en umgeving veurkwaamp (kallen, bekallen).

De boerenklucht 'Een Overijsselsche Vrijagie van Lubbert Boukslach unde Smudde-Mulen Swenne', eschreven in Oaveriessels dialect in de eerste helfte van de 17e eeuw, krek nao Shakespeare zien tied, hef 't woord ok meermaols. Ie viendt trouwens ok taalkenmarken die langer in 't Vlaams oaverleefd hebt of nog bestaot, zoals de dubbele ontkenning (dat ick nich en doe, dat en doe ick nich ), en me veur 'wi'j' (Henja, de vrous-luede motme anspreken, me mot nich blude wezzen).

Hier viej ok det 't vrogger gebrukelijk was um 't woord veur netzölfde welk femilielid achter de name te zetten: Geirt breur, Greite meuye, Joust vaer, Heir eum.

Dit is oens culturele arfgoed, daoraj op schoele niet oaver heuren zult.

Zwenne:

Wen doesen duyvel kumt daer anne bruen? (Slaghecken Hiendrick met Lammen Johan ayt [='t teniel op], droncken zijnde.)

Lubbert:

Das Slaghecken Hiendrick, on Lummen Johan.

Zwenne:

Kom lautte wy duer gan das ons nich en sejn.

Lubbert:

De sackermeintsche hunde mot ons de nu stueren, we wollen noch wat wieder ekalt hebben. (Binnen.)

En:

Geirt:

We wollen to uw ecommen hebben umme eine saeke de uw medde anne geyt.

Joust:

La heuren Geirt.

Geirt:

Van weggen onse suster Geisen Sonne Lubbert [Lubbert, de zeun van oeze zuster Geise] on dijne Zwenne; 't schint dat de te hoope wat te depe in hielickes sakcn ekalt hebt: so wolle we sein, offe wet maken costen dattewese an mecaer ecreggen hadden.

Joust:

Onse Zwenne ? woe de is noch te luttick.

En:

Geise:

Nu lawe ens wat beginnen te kallen van de sake vrende.

En:

Joust:

Dat doe dan, on brue hen, sonder meer te kallen. (Joust binnen.)

En:

Goossen:

Stille ick sal de moer halen, on heuren of um de nich becallen can: he heft ein bijsteren kreggelen cop.

Geise:

Heur Geirt breur, watf de Moer um nich becallen en can soo wilwe by onsen Pastoorheir gaen, den salt dan wal maken.

Lubbert:

Ick stoot den bekrencten Corhane wal een mos ingen ribbe; wort my den cop dol.

Geirt:

Tus [=stil!] so mot j nich callen.

Ni'jluuseger 16:30, 14 nov 2009 (CET)

Bedankt Ni'jluuseger, interessant leasvoor. Ik vinde et nog beheurlek leasboar, a'j noagoat hoo old of et is. Wat mi'j opvölt: Wen doesen duyvel kumt daer anne bruen?

gin oa skriefwieze maor ae, Wa'k mi-j dan weer afvroage, is dat afhankelek van de plaatse woar et vandan kömp, of in de tied veranderd, dus beveurbeeld van ae noar oa behalve in de Stellingwarven, of de skriefwieze? En wieters, de verbuging van kumt. Is den end -t later weg-evollen of -p ewodden? Ik verwachte neet da'j alle antwoorden hebt, moar et is wal mooi um te zeen dat elk stuksken ni-je informatie altied weer ni-je vroagen tot gevolg hef. Droadnaegel 14:42, 15 nov 2009 (CET)

Veur zowied a'k wete, gebruukten ze 't schrifttieken ao/oa nog niet in middeleeuwse/vrogmederne teksten; daor schreven ze a(a) veur (HNTL 83), zoas now nog veul in Duutslaand.

Daor kump bi'j det j en i achter een klinker vake lengtetiekens waren (HNTL 58), dus tijd kan tiid (tied) wèden, en sackermeintsche sakkermeentse.

Aj de e ok as lengtetieken neemt, kriej veur daer camt vaer on de moer anne:

daar kaomt vaar on de moor anne

of misschien:

door kaomt voor on de moor anne

en veur De meught waer ergens ingen bussche crapen wessen:

Dee meugt waarergens ingen boesse kraopen wezzen

of aans:

Dee meugt woorergens ingen boesse kraopen wezzen

Veur 3e pers.ev. kum(p)t (koem(p)t) zoj mutten kieken hoe as det vandage oaveral is, want ik zegge kump, mar aanderwegens is 't ok komt.

Dizze tenielstokken bint, weer veur zowied a'k wete, veur 't lest integraal uutegèven in de 19e eeuw; 't is kats vergeten cultureel arfgoed en 't mag wal weer ies wörden uutegèven (mit mederne Nedersaksische vertaling d'rnaost, zol mooi wèden).

Ni'jluuseger 16:16, 16 nov 2009 (CET)

[bewark] Reynke de vos / Van den vos Reynaerde

Een geleufsartikel in de Middelnederlaandse literetuur op schoele is Van den vos Reynaerde, end 13e eeuw eschreven in de graofschop Vlaandern en oavereleverd in 't Comburgse haandschrift (umgeving Gent, tussen 1380-1425). In Nederlaand niet behaandeld wördt Reynke de vos, in 1498 in Lübeck edrokt. Naost 't feit det Gent vanuut, zeg, Emmen, net zo wied of lig as Lübeck, heurt Reynke de Vos (as Middelnederduuts) bi'j de literaire geschiedenis van 't Nedersaksisch.

Mederne Nedersaksische herdichtingen van Reiner de vos bint trouwens emeuken deur de Drenten Jan Naarding en Klaas Kleine.

Uut Van den vos Reynaerde:

Het was in eenen tsinxen daghe

Dat beede bosch ende haghe

Met groenen loveren waren bevaen.

Nobel, die coninc, hadde ghedaen

Sijn hof crayeren over al

Dat hi waende, hadde hijs gheval,

Houden ten wel groeten love.

Doe quamen tes sconinx hove

Alle die diere, groet ende cleene,

Sonder vos Reynaert alleene.

Hi hadde te hove so vele mesdaen

Dat hire niet dorste gaen.

't Begun van Reynke de vos:

Id gheschach up eynen pynxstedach,


Datmen de wolde unde velde sach


Grone staen myt loff unde gras,


Unde mannich fogel vrolich was


Myt sange in haghen unde up bomen;


De krüde sproten unde de blomen,


De wol röken hir unde dar;


De dach was schone, dat weder klar.

Nobel, de konnynck van allen deren,

Held hoff unde leet den uthkreyeren

Syn lant dorch over al.

Dar quemen vele heren myt grotem schal,

Ok quemen to hove vele stolter ghesellen,

De men nicht alle konde tellen:

[...]

Sunder Reynken den vos alleyne;

He hadde in den hoff so vele myßdan,

Dat he dar nicht endorste komen noch gan.

Ni'jluuseger 17:15, 14 nov 2009 (CET)

[bewark] Nedersaksisch op schoele

De schoele is in veul opzichten een leerinstituut, mar veur wat streektaal en -cultuur anbelangt is 't miest nog een ofleerinstituut.

Niet allennig wördden op mien basis- en middelbaore schoele (Ni'jlusen/Zwolle) gien andacht besteed an de streektaal; 't wördden ok nooit enuumd, ok niet bi'j lessen Nederlaands. De eerste keer dat 't ter spraoke kwaamp, was in 't beroepsonderwies, toe as een docent van Windesheim zee det dialecten - Engelse liekas Nederlaandse - volweerdige taalvariaanten bint. Ik vreug hum waorumme dan utings in de streektaal altied wied van 't intellectuele ofstunden; hi'j zag det as een mispriezing (was 't ok), mar kun 't mi'j wieder niet uutleggen.

Aanderhalve leerling uut een boerengezin gebruukten wal ies plat, mar daor kleefden een groot stigma an, of ie mussen 't zo lolleg weten te brengen dej d'r mit vört kunden komen. 't Gebruuk van regiolectisch Nederlaands was ietsien groter, mar concurreerden mit alderhaand allochtone en westerse invloeden.

Tègenwoordig bint ze hier en daor mit streektaallessies bezig. Hoe was de anwezigheid van dialect bi'j oe op schoele, in al dizze opzichten?

Ni'jluuseger 19:56, 19 nov 2009 (CET)

Vanoet et onderwies kan'k doar kort ovver wean: niks moar dan ok helemoal niks oaver streektaal, behalve a'j bi-j Nederlands n Nedersaksisme gebroeken: hij is groter als mij of de deur is los, dan wodden i'j der wal eam op eweazen dat dat toch echt neet zo heurn. Wat nog et meest in de buurte kwam van belangstelling veur Achterhookse taal of kultuur, was in ne lesse Grieks op de middelboare skole woar miene lerares ne kere eure mening gaf oaver et in eure ogen onderkeulde taalgebroek van de Achterhokers (zee kwam zelf oet de Randstad): et veel eur op da't wi'j völle gebroek maken van den stielfiguur litotes, oftewal et teggenovverestelde van woar da'j op duudt ontkennen: doar woar den westerling zeg: het gaat fantastisch of het is een drama, zol den Achterhoker(en ik denke meer Nedersaksen) dan eerder iets zeggen as: et geet neet verkeerd of da's neet best.

Bi'j de medeskolieren was et verhaal anders. Ik zat op de legere skole in n klein boerendarp, en bi-j mi-j in de klasse zaten zowat alleneg moar boernzöns en -dochters. Ieder spölkwarteer, iedere menute van den dag heurden ik Nedersaksies. Der waren der ene of twee in de hele klasse dee-t gin Achterhooks konden, en dee heurden der nooit echt bi-j. Op de middelboare skole wodden dat al raps anders, doar was et al neet meer gebroekelek um plat te proaten, al ko'j et mangs wal heuren. Achterhooks proaten dee-k too al minder op skole, moar nog wal met de kammeröä. Tiedens miene studie was et helemoal gebeurd met et Nedersaksies op skole: gin mense proaten dat, ok neet in de pauzes. In dee tied heurden ik alleneg moar plat bi-j de kammeröä, en in de femilie. Ovver alloctonen en westerlingen kan'k weineg zeggen: dee waarn der hoast neet, dus dee hadden neet völle invlood. Droadnaegel 01:07, 20 nov 2009 (CET)

Toew as ik op de legere skole zatte wör dr hoaste gin plat ekuierd. Dr warn dr wat dee't dr um bekeand steundn, mear doar steund hoaste nums bie stille. As kleaine wichter heur iej hier alle daage plat, dus as ne klasgenötte det dut, vaalt det nit op. t Was vake ook zo det dr n mengelmoesjen ekuierd wör, zode'j nit wussen woennear at t plat opheuld en t Hollaands begun. Dr warn dr wat dee't gin Hollaands konn, en det veundn de juffen en meaisters natuurlik nit könn. Ik hereener mie n meakn bie mie oet de klasse den't reup: "Juffröw, ik hebbe ne tuugpenne veundn!" t Was ne grote skaande det öare oolde leu um zo oolderwets plat leardn. Det meakn van toew hef non zelf wichter. Hee dut dr half Rotterdams met.

In Riesn wont völle gerefformeerdn (skeeldwoord: Fienn). Zelfs in t Tweants Neerlaands is det n algemeen woord. Mear hee veund de'w det woord nit mochn gebroekn, en maakn dr zelfs fijnen van, dus vie wussen al egee nit woer at'e t oawer har. Ik begreep t pas n poar joar later.

Op de middelboare skole deedn dr nit völle plat. Vieleu lachn aait um de leu oet Vjenne (doar ha'w dr nen hoop van) um öarn stoarkn Tweantsen -eeeje en -oooowe in öar Hollaands (t Riesns akseant hef det nit zo slim), in dee tied lusterdn ik nog wal völle noar Normaal en Jovink, vandoar det ik dr toertieds wat mear op gung letn. In dee tied begunn ook bie oons twee leraarn (woeroonder Gerrit Dannenberg) met Tweantse oawnde, dee't in oonze skole eheuldn wördn. Doar köm nog wal beheurlik wat volk op of.

Mear noa n antal joar mosse vie vanoet Riesn noar Apeldoorn noar skole (de heuwdvestiging). Doar wa'w zelf an de buurte. Doar warn de Riesnders aait ne aparte groep. Ze hadn t aait oawer de Riesnders met öar gekke taaljen, terwiel at dr leu oet n Achterhook en van de Veluwe bie oons op skole zatn. A'j t ze vreugn dan konn ze t wal. Mear vie hadn nen groewelikn hekel an det hollaandse gewauwel van sommigen, zode'w as reaksie zelf aait wat platter deedn. De ennigste keer det ik mie kan hereenern van de middelbere skole det dr in de lesn wat inhooldeliks oawer t plat wör ezegd, was met Duutse les. Det oons de leraar verteeldn de'w n streepke vuur hadn, met oonze naamvaln. En vie konn oonzen klassenmeaister (den't Eardriekskeunde gavn) mooi jenn, umdet'e löss nit oet kon sprekn.

Op de opleaiding in Zwolle zatte vie met n meakn oet Gennemuudn, oet Hoksebarge en ene oet Skonebeek in de klasse. Den eerstn kon hoaste gin Hollaands (vie studeerdn Engels dus det maakn nit zovölle oet), den tweedn den har ne stoarke Tweantse -eeee en -oooo, mear har zik wal den Gooisen -R an eleard (he'k um wat van ezegd, en toew was t of elop :)) n doardn dee wal es dreants met oons, mear nit serieus.

Doarnoa zi'k noar Utrecht egoan. Det was helemoal wenn, met al det gewauwel um oew hen, plus de'j ook nog allene zeent. Dan dee'k a'k in thoes köm heel hard dit an. Ik har n vak oawer Interculturele Communicatie, en doar wör ook oawer interkulkuraliteit binn Neerlaand ekuierd. Ze hadn an mie ne mooie case study. Seend dee tied zi'k al mear plat goan kuiern. In dee tied köm ik ook bie t tuinspul an t woark. Doar kuiert ze allene mear plat. Woolters 02:06, 20 nov 2009 (CET)

Ni'jsberichten as ditte maakt dudelijk det as d'r een toekumst is veur 't Nedersaksisch, beveurbield op schoele, wi'j gebruuk mut maken van internationaole trends en zokke veurbielden. Det pad gaow now al, mit 't Haandvest, en trouwens ok mit Wikipedia. Ni'jluuseger 08:38, 21 nov 2009 (CET)

Zo as ik ook op de ziede Grunnegs zet heb, is t Grunnegs op grondschoulen ien Grunnen best wel veul ien verlieken mit aander gebieden. As eersten praiten de leroaren op mien legere schoul apmoal zulf ook Grunnegs, môr gaven les ien t Nederlaands (mit Grunnegismen as zeubm, eebm, beter als, etc). Toch was der veul aandocht veur t Grunnegs, bieveurbeeld mit veurleesdoagen en tellen leren op zien Grunnegs. Op middelboare schoul was der minder aandocht veur t Grunnegs. Toch is de middelboare schoulperiode wel de periode dat de maiste kinder Grunnegs (van elkander) leren en n aksìnt ontwikkeln. Wel is t nuimd bie Nederlaands dat t Grunnegs gain dialekt van t Nederlaands is môr van t Nedersaksisch. Dat was t. Veur de rest mozzen wie verplicht mitdoun mit n schriefwedstried van de gemainte (woar ik nog n pries wonnen heb).

Kiek, as man t Leegsaksisch redden willen en aan kinder deurgeven willen, mout dat bie dizze generoatsie gebeuren. Den as der gain kontinuiteit blift en der ain generoatsie oversloagen wordt, kriegen wie t zulfde as bie t Kornwalisch, dat man aigelks nait meer wait hou of t nou presies mout en dat man visken gaait noar hou of dingen oetsproken worden. Grönneger 1 09:52, 21 nov 2009 (CET)

Op Rieksakademie wordt vrumd aankeken tegen luu dij n aksìnt hebben, môr n dialekt goud proaten wordt wel mooi vonden. t Geft wat weer over aine zien aachtergrond, môr der mout wel n onderschaaid blieven tuzzen Nederlaands en streektoal, den as aine haalfbakken proat, wordt weer zain as de aigenschop van de onderloag (hier nuimd as "pleb"). Grönneger 1 09:56, 21 nov 2009 (CET)

@Ni'jluuseger, messchain zol dit de wieze wezen veur t behold van ozze toal, môr aan aander kaant, moutst wel ontholden dat t aanzain van ozze toalen aans is as t aanzain van de Keltische toalen ien dij gebieden. Grönneger 1 10:00, 21 nov 2009 (CET)

Daorumme juust die veurbielden. Deur dizze ontwikkelings in Europees verbaand verbreidt heur de prakkezaosie det regionaole talen nuver cultuurgoed bint, heurt bi'j oen identiteit en niet slecht bint veur oen taal- en wiedere intellectuele ontwikkeling, zoas 't olde praotien giet.

En det 't veur 't Grunnings ok op schoele zo aanders is as veur oes, det ha'k niet in de rèken. Ik begriep 't wal: Grunning hef een starkere identiteit, det zal ok deur de spiegeling an Frieslaand komen (rivaliteit, mar affiniteit). Ni'jluuseger 10:43, 21 nov 2009 (CET)

[bewark] Anwas (2)

Ik zat korts te prakkezeern ovver hoo'w meer ni-je gebroekers könt kriegen, en too skot mi-j et volgende te binnen. A'w noo ens nen wedstried oetskrieft, veur et beste ni-je artikel, of as dat te zwoar is, veur de beste Nedersaksiese vertaling van ne lieste met te Nederlandse woorden hier op de wike, dee dan de moand of et kwartaal derveur op-esteld kan wodden deur de deelnemmers. Dan kö'w de streektaalorganisaties anskrieven, of zee de jury wilt wean, en meskien ok nen kleinen pries beskikboar wilt stellen, bi'jveurbeeld et leste deel van et WALD woordenbook in et geval van et Staring instituut. Dan slao'j volgens mi'j n paar vlegen in enen slag:

• Wi'j zit kort bi'j de doelgroep: leu dee-t interesseert bunt in streektaal, könt dan op de webstea van de streektaalorganisitie ovver onze wiki leazen, en onze wiki krig n paar verwiezings vanoet de plaatsn woar da'j ze geerne hebt.
• Wi'j komt in kontakt met de streektaalorganisaties, dee ok et anfietern van dee sproake as doel hebt.
• Et belang veur de streektaalorganisaties is dat der meer belangstelling veur eure oetgaven kump.
• De kwaliteit van de skrieveri'je op disse wiki wöd hoger.
• Et is leegdrempeleg, woardeur da'j meskien wat ni'je gebroekers ovver de strepe trekt um te beginnen met skrieven.
• Wi'j könt wat pers en websteas anskrieven dat dee wedstried löp, ik kan mi'j veurstellen dat n paar lokale kranten of websteas wal iets wilt plaatsen, woardeur onze naamsbekendheid weer toonömp.

Wat ducht ow dervan: na-ief idee of et prebeern weerd? Droadnaegel 00:38, 20 nov 2009 (CET)

Good idee. De meeste leu weelt rechtevoort nit mear vuur niks woarkn. Dus a'j dr ne beloning anhangt (de's dan wal eenmoalig, mear misskien det t helpt) bliewt dr misskien wat oawer.

Tiedns de oetreaiking van de Tweantse Biebel van vuur n poar wekke, heb ik Monique Sleiderink nog esprökn. Hee keandn mie nog, en vreug wodöanig at t dr hier met steund. Ik zegge: "des mooi de'j det zo vroagnt, want de vurige keer a'k bie oe wazze, zatte vie an de 3000 artikels. Vie zeent non n joar wieter, en zitt zowat an de 4000 artikels." Hee zeg "des merakels mooi, a'j t zowied hebt mu'j mie eawn bericht doon, dan mu'j mear es wier ankomn." Dus oawer ne wekke of 2, skat ik, kö'w um ne netbrewe doon (en kan Luusken direks eawn zin pärsbericht opstellen). - Woolters 213.148.243.41 01:18, 20 nov 2009 (CET)

't Liekt mi'j een schier idee, veural ok um ien van de clubs te bewègen um een boek as pries beschikber te stellen. Mar zol 't dan niet van de streek van de inzender ofhangen watveur boek as e kriegen mut? De Afrikaanse Wikipedia hef trouwens ok een schriefwedstried. Ik zal ok begunnen mit 't parsbericht. Speerpunten:

• 4000 artikels
• Ni'jsberichten op 't veurblad
• Woolters naor RTV Oost?
• Schriefwedstried?
• ...

Ni'jluuseger 11:30, 21 nov 2009 (CET)

Da's een merakels goed idee! Ik had 't neet beter kunnen bedenken! Luus he-jie dee lieste mit orgenisasies nog van veurige keer da-w een berich estuurd hannen? Aanders gao-k wel effen zeuken o-k 't nog argens in mien posvakke hebbe liggen. Sεrvιεи | Overleeg » 19:17, 21 nov 2009 (CET)