Widukind
Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Widukind of Wittekind (743-807) was nen beruchten leider der Saksen en den eersten bi-j name bekanden hartog van 't Hartogdom Saksen.
Hee was den kearl den alle Saaksen bi-j mekare kreeg um zo gezamelek t karstenende leger van Karel de Groote an te vallen. Moar in 777 wodden zien leager verslagen deur Karel de Groote. Hie ging toon noar Denemaarken woar zien schoonvoa Köning was.
In 782 kwam Widukind weerumme in tSaksenlaand, en leidden hee gezoamelek mit de Friezen en Wenden ne ni-je Saaksenopstand. Hee plunderden verskeidene Frankse gebieden, moar de Saksische adel keerden zich van um af. Uuteindelek hef Karel de Groote 4.500 Saksen-stamhoofden op e-pakt en deporteert en meugelek untheufd bi-j t bloedbad van Verden (NDS, DE).
In 785 hef Wittekind uuteindelek met Karel de Groote af esprokken um zich te bekeern tot het Christendom. Den Reumse paus heeld doarum een feestmoal. Dit onder veurwearde dat Wittekind Hartog van Hamaland (Oost-Gelderland en West-Westfalen) wodden. De Saksische adel kaam dit ook good oet, onder de Frankische wet wodden de Saaksische boeren liefeigenen.
Onderwarpen |
[bewark] Machte
Eurspronkelek kozzen den Saksen hun hartogen allenig as leageranvuurder (dat is dan ok den letterleken betekkenis van 't weurd hartog) dee in vredestied wier möst oftreaden. Deur Widukinds taktiek van veurtdurenden opstaand blef hi-j echter teentallen joaren lange an den machte en zo wunden den Saksen doaran under nen centroal gezag te stoan. Hiermet vergrootten hi-j ok den invlood van zien familie, woaruut verskillenden regierende families veurtkwamen zoas den Ottonen, Welfen, Ascanen en Billungen.
[bewark] Verzet en kirstening
Toon bi-j den eersten Fraankiesen veldtochte in 772 'n groot dele van 't Saksiesen gebeed wödd veroaverd, wierd al rap duudelek dat Karel de Grote neet allenig den heerschoppi-je oaver 't gebeed wol, moar ok den Saksen wol kirstenen. Den Saksiesen adel kwam hierteggen in opstaand. Bi-j wieze van antwoord leet Karel in den joaren 774 en 775 groten verwoostingen anrichten in 't Germoansen stamgebeed. Gedwungen deur dizzen tiranneeke moatreagelen slot den Saksiesen adel zich in 't massaal an bi-j 't Frankiesen Riek. Widukind was den leidende kraft in den Saksenkriegen veur unofhänkelekheid teggen den Fraanken en behold van 't eigen geleuf. Noadat Karel de Grote in 777 den Saksen had versloagen zocht hi-j zien toovlög bi-j den Denen.
In 778 trok Karel noar Spanje om teggen den Saracenen te strieden en in 782 keerden Widukind trög as leider van nen ni-jen opstaand en plunderden verskillenden Fraankiesen gebeeden. Den Saksiesen adel keerden zich echter van hum of. Dizzen opstaand, woarbi-j ok Freezen en Wenden betrokken woaren, endigden mit den gedwongen oftochte (ofwal ontheufding tiedens 't Bloodbad van Verden, doar is onduudelekheid oaver) van 4.500 Saksen deur Karel de Grote. ('t Verhoal geet dat Karel de Groote 4.500 saksen leet umbringen, woarop Widukind zich oavergaf um meer bloodvergeeten te veurkommen.)
Uutendelek lukten 't Karel de Grote um Widukind oaver te halen zich tot 't christendom te bekeren en hiermet ok 't Saksiesen volk te kirstenen. Mit Karstmis 785 wöd hi-j gedeupt mit Karel as peetva. Den paus heeld ter ere doarvan nen feestmoal. Den Saksiesen adel kwam dizzen toostaand good uut, angezeen den vri-je boeren nu noar Frankisch rechte liefeigenen wödden. As beloaning ontving Widukind 't groafschap Hamalaand in leen (hi-j wöd den eersten grave van dit gebeed, teggenwoordig 't oosten van Gelderlaand en 't westen van Westfoalen). Hi-j was geleefd bi-j den Saksiesen bevölking en genot anzeen deur zien wieze van kriegvuren. Hi-j verstoand den kunst van den guerrillastrieder um plotseling too te sloan en wier in 't neets te verdwienen. Hij wöd den ongekreunden könning der stammen, den held der Saksen.
[bewark] Familie
Ziene vrouwe was den Deensen prinsesse Geva Eysteinsdotter ("Van Denemarken"/"Van Raumerike"/"Van Westfold Saksen"). Hi-j had veur zowiet bekand dree kinder: Wigebert Hartog van Saksen (799-827), Hasalda van Engern (756-) en Wittekind II van Wettin.
[bewark] Dood
Widukind stierf vermeudelek in 807 bi-j nen slag teggen den Zwaben. Hi-j zol begroaven zien in Enger in Herford (in 't Noord-Rijnlaand-Westfoalen van vandage) Doar besteet unduudelekheid oaver umdat den monumentoalen tombe aldoar neet in den 9den eeuwe ebouwd wierd. Howal 't ok zo kan wean dat den tombe veul later oaver zien grof ebouwd is.
[bewark] Legende en symboliek
Widukind verskin loater in legenden as nen heiligen en bouwer van völle karken. Veur zien deup zol hi-j op nen zwart peerd hebben readen en doarna op nen witten. 't Zwarten peerd is ofgebeeld op 't woapen van Herford en 't witten peerd op de vlagge van Noord-Rijnlaand-Westfoalen, Nedersaksen en Twente.
[bewark] Wieter nog
- In Grolle gef et ne Widukindstroate, as andenken an dizzen saksiesen held.
