Vlagge
Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Nen vlagge (of dundoek) is nen stuk textiel dat bedoold is um nen bepoalde boodskap uut te drökken. Et wödt normaal esprokken an nen vlaggenstokke of -maste ehängen.
Onderwarpen |
[bewark] Geskiednis
Howal doar uut den Klasseken Oldheid gevälle bekand bunt woar tekenen gehesen wödden, is et neet zeaker of dee tekenen mit behulp van vlaggen egeaven wierden. Et is bekand dat in den Romiensen tied vlaggen wödden bruukt veur et deurgeaven van tekenen, dus as semafoor. In den Middeleeuwn wödden vlaggen bruukt as vereenzelviging van den leider. Umdat den veldsloagen soamengesteld en ingewekkeld wödden, gingen leiders vlaggen mit eigen tekenen bruuken. Vandage den dag wödden vlaggen nog steeds veur dat dool bruukt. Dergeleken vlaggen wödden standoards eneumd. Vlak veur den kruustochte ontstoand in Vloanderen den gewoonte den tekenen ok op et schild te vuuren. Hieruut is den heraldiek veurtgekommen, woarin den woapenschilden nen soortgelieken take hebben. Laanden, proveensies, stoatensteedn, darpen, bedrieve en organisasies hebben heden ten doage hun eigen vlagge um hun geskiednis of hun doolstellingen te symboliseren.
Tiedens veldsloagen was den vlagge nen noodzoakelek underdeale van den stried. Nen eenheid wöd evörmd achter den vlagge. Et veroaveren van den vlagge van den vi-jand hef doardeur nen zeakeren oaverwinning, nen anduding dat den eenheid versloagen is. Nog ialtied bunt doar vlaggen en voandels, veroaverd bi-j veldsloagen in het verleaden, dee den laanden dee ze noe hebt, howal zi-j noe op vreendskappeleken voot leaft, neet willen tröggeaven.
[bewark] Vlaggebruuk
Nen vlagge (of standoard) geldt, anders dan veur et geaven van tekenen, as nen goodn indrök makend symbool. Nen vlagge wödt doarum mit nen zeakeren eerbeed en respect umegoan.
Hoo men umgeet mit nen vlagge verskilt van laand tot laand. In sommige laanden is et strafboar wanneer nen eigen vlagge nieet mit respect wödt hanteerd en bestoat edoar tradisies hoo vlaggen gehesen, gestreaken, of opgebörgen deent te wödden. As politeek symbolische doad wödden vlaggen van vermeende vi-janden mangs vertrapt of verbraand um dizzen vi-janden te beleadigen.
Veur Nederlaand besteet nen wetteleken vastelegden richtliene veur et umgoan mit den vlagde, allenig veur overheidsinstansies. Dizzen wödt vlaginstructie eneumd. Nederlaandsen bürgerleu holden zich mangsmoal ok aan den in den vlaginstructie gegeaven richtliene as woare et nen etiquette, moar den vlaginstructie hef neet den kraft van nen wet veur bürgerleu.
[bewark] Recht
Zeegoande skeepn voaren under den vlagge van nen laand. Hierdeur beheurt et skip tot et rechtsgebeed van dat laand en gelden heur wetten an boord. Iets dergeleks besteet ok veur internasionale vleegtuugen. Sommige laanden hebt nen aparten rieksbanier, woarvan moar éne exemploar besteet, dee den noar den vörm in zien kenmarken nen gröppe of geheel verteggenwoordigend van et groandgebeed mit et doar geldende rechte is. Bi-j et Lockerbie -proces stoand Nederlaand nen stuksken rechtsgebeed af an Schotlaand, zodat doar tiedelek den Schotsen vlagde wapperden.
[bewark] Studie
Den studie van vlaggen steet bekeand as vlaggenkunde of bannistiek; internasionaal wöddt den term vexillologie bruukt. Nederlaand kent den Nederlaandsen Vereaniging veur Vlaggenkunde, dee veer keer per joar et 'Vlaggentiedskrift Vexilla Nostra' uutgeaft. Noast den studie van den vlaggen zelf vult under den vlaggenkunde under aandere ok den studie van den vlagprotocols.
[bewark] Vörmen
- Den term banier wödt mangsmoal bruukt veur nen dundook wparvan den heugte groter is dan den lengte en hef meer nen kriegsgebruuk: kriegsbanier of striedbanier.
- Den term voandel wödt mangsmoal bruukt veur men vlagge van nen verploatsboare eenheid, zoas nen skip of nen leagereenheid.
- Den term standoard wödt bruukt veur nen persoonleken harkenningsvlagge. Bi-j sommige kriegs gröperingen wödt den term ok bruukt as synoniem veur "voandel".
- Den term dundook duudt eigenlek et materioal an. Doarmet valt eigenlek ok bepoalde spandooken under den term, umdat veol voandels doar strikt enommen neet under valt. Mangsmoal wöddt den term bruukt in dee gevalle woarbi-j den vlagge kan wapperen op den wind.
- Den wimpel is nen langen smallen vlagge. Dizzen heg nen vri-jer protocol, woardeur dee ebruukt kan wödden op nen wiezen dee veur nen vlagge neet too-estoan bunt.
- Nen signoal is nen vlagge, of nen gebruuk van nen vlagge, allenig um informasie deur te geaven. Zo bunt doar signalen in bruuk bi-j verkillende straandwachten, en ok bi-j et auto- en motorracen, zoas Formule 1 en autoralleys wödt ok nen eigen code veur vlaggen bruukt. Dit bunt den racevlaggen.
[bewark] Den verholding tussen vlagge en toal
Mangs wödt nen toal ok deur middel van nen vlag angegeaven. Doar bunt echter moar weinig toalen mit nen eigen vlagge; Esperanto is ene van dee uutzunderingen. Doarom wödt mangs den dee vlagge dee zie bruukt gevuurd deur et laand woar den toal vandan kump of woar den toal noar eneumd is. Zo wödt et gebruuk van den Nederlaandsen toal mangs wödt of-ebeeld mit den Nederlaandsen vlagge 
, et Engels mit den Vlagge van et Vereanigd Könninkriek 
.
Dit hef wier vrömde bi-jzoaken, umdat op dee wieze bi-jveurbeeld Braziliaansen producten of media um hun toal angeduud wödden mit nen Portugesen vlagge, producten uut de Vereanigde Stoaten mit dee van et Vereanigd Könninkriek, enzowieter. um dee reden wödt wal underscheid emaakt noar dialect: Brits Engels wödt dan mit den Union Jack angeduud, of zelfs mit den vlagge van Engelaand, ter underscheid van et Amerikaansen-Engels, dat mit den Vlagge van den Vereanigden Stoaten 
wödt anegeaven. Op deezelfden wieze wödt dan veur et Braziliaansen Portugees den vlagge van Brazilië 
bruukt.
Op internet bunt dergeleken symbolen wiedverspreid. Internasionale organisasies beeden veulal webstees in meer dan ene toal aan. Howel et internet hierveur nen selectiesysteem anbeedt, is et gebruukelek um den gebruuker (ok) toalkeuzes an te beeden. Vlaggen bunt hierveur nen veul gebruukten oplossing. Hier wödt mangs nen anderen oplossing ekoazen veur men toal dee in twee laanden veul esprokken wödden. Doarr wödden dan diagonaal-gedealden vlaggen bruukt. Nen veurbeeld hiervan is dn half Union Jack, half Stars and Stripes 
.
[bewark] Vlagge in spreakweurden in gezegdes
- Et vlaggenskip is et skip mit den bevelhebber, nen vlagofficier, van nen vloote
- Den vlagge uuthangen dooj as doar iets speciaals te viern is.
- Den vlagge dekt den loading (neet): den inhold kump (neet) oaveren mit den titel.
- Under valsen vlagge voaren: ow uutgeaven veur iemand aanders / aandere bedoolingen hebben dan i-j loat veurkommen.
- Kieken hoo den vlagge erbi-j hängt: veurzichtig noagoan of den toostaand guünstig is.
- Mit vlagge en wimpel: uuterst succesvol.
- Dat steet as nen vlagge op nen drekschuut: dat past neet bi-j mekaar.
- Den vlagge veur iemand strieken: underdoon veur iemand.
- Et voantjen strieken: bewusteloos raken.
- Den vlagge vuuren: den boas wean.
- Mit vleegend voandel en sloanden trom: enn leager in vol ornoat en in al zien glorie.
- Mit veul vlaggevertoon / zunder vlaggevertoon: mit veul ophef / zunder ophef.
- Onder één vlag varen: gezamenlek optrekken, dezelfde leuze voeren.
