Vikings

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Gao naor: navigasie, zeuk
Etalazie-artikel
Deanse zeeleu, skilderd midden twaalfde eeuw.

n Naam Vikingn (van t Ooldnoorse víkingr) of Noormänne wörd algemeen broekt vuur de Noordse Skandinaviese verkenners, kriegers, haandelsleu en piraatn. Disse leu verkenn, plundern, koloniseern of haandeln met grote deeln van Europa, Azië en de Noord Atlantiese eilaandn van n 8sten eeuw töt midn 11den eeuw.[1]

Disse Noormänne warn oonder mear bekeand um öare befaamde langbootn. Hiermet kömn ze zovear oostweards as Konstantinopel en de Wolgarivier in Ruslaand, zovear westweards as Ieslaand, Greunlaand en Newfoundland en zovear zudelik as Al-Andalus.[2] Dit tiedperk van oetbreaiding steet bekeand as de Vikingtied. t Is n belangriek oonderdeel van de geskiedenisn van Skandinavië, Ierlaand, Groot-Brittanje en de rest van middeleews Europa.

t Beeld van Vikingn is nog wal es tekört doan. De ooldheaidkeunde en geskreewne weln beedt oetbreidere beskriewingn. n Romantizeerd beeld van de Vikingn as Germaanse Nobele Barbaarn begun in n 18den eeuw. Dit spreuk leu an en wör aal mear broekt, en oetbuitt gedoernde de Vikingopleawing.[3] De völbroekte beeldn van Vikingn as gewealddoadige onbenuln of onverbetterlike avonturiers kreegn vörm um t begin van n 20sten eeuw. Hudige beeldvörming is vake slim oetmölkn, en Vikingn wordt vake as karikatuurn nearzat.

Naamoorsproonk[bewark | bronkode bewarken]

t Ooldnoorse vrouwelike zelfstaandige naamwoard víking duudt op ne oawerzeese verkenningstocht. t Steet in verskilnde runes oet de Vikingtied as fara í víking (In wieking voarn, op verkenning goan). t Is te vergeliekn met t Neersassiese oetwiekn noar. In latere tekstn, zo as de Ieslaandse Sagen, steet de oetdrukking "op wieking goan" vuur piraterieje of oawervaln pleegn, en nit allene mear zeetochten vuur haandel. t Verwaante Ooldnoorse männelike woard víkingr keump völle vuur in de Skaldiese dichtkeunst en op verskeaidene runesteender oet de Vikingtied; doar steet t vuur "zeeman" of "krieger" den't metgeet op oawerzeese tochtn.[4] Dissen vorm steet ook as vuurnaam op wat Zweedse runesteender. Dr is hoaste gin bewies vuur nen slechten bieklaank an den naam an t eande van de Vikingtied. n Naam sleug op ne aktiviteit en de leu dee't doaran metdeedn, en nit op ne kulturele of ethniese groep.

In de geskiedenisse van de Aartsbisskopn van Hamburg-Breemn, skreewn duur Adam van Breemn in ongevear 1070, steet n naam viking geliek an piraat en Skandinaviër. Net as in t Ooldnoorse gebroek wörd n naam nit broekt vuur leu of kultuur in t algemeen. t Woard keump nit in Middel-Engelse tekste vuur.

Dr zeent verskeaidene deankwiezes oawer n oorsproonk van t woard Viking. Oet niej oonderzeuk blik at t woard stamt van vúúr de tied at t skeepszeail introduseerd wör bie de noordwestelike Germaann. Ne Ooldfreeske skriefwieze wis an det t woard wör oetsprökn met ne palatale k. Doarumme nemt de geleardn an det t al besteund vuurdet dee palatalisasie vuurkwam, dus in n 5den eeuw of nog earder. In det geval duudn t woard op de oolde Skandinaviese ofstaandsmoate oet de zeevoart: vika. Dit duudn woarskienlik op de ofstaand dee't ene ploog roeiers of kon legn. t Ooldnoors vrouwelike víking (zo as in de oetdrukking fara í víking) kan oorsproonkelik ne zeereaize hebn beteeknd dee't karakteriseerd wör duur ne ploogwisseling van roeiers, dus ne lange zeereaize. In de tied det ze nog gin zeail hadn gaf ne roeierswisseling an det dr lange reaizet mos wordn. Nen víkingr (nen manneliken) zol dan oorsproonkelik nen metreaiziger west hebn. In dee betekenisse was t woard Viking dus nit meteen verbeundn met Skandinaviese zeevoarders, mer kreeg t disse betekenisse geleaidelik an, doo't de Skandinaviërs de zeeën begunn te behearsen.

n Etymologiesen oorspronk van de ofstaandsmoate vika is t woarkwoard det in t Ooldskandinavie de vorm víka har (Oold Ieslaands víkja). Det beteekn 'terugge trekn, met t getiede goan, metgeewn, wiekn'. t Beeld hierbie is det nen roeier den't meu is opskof (wik) van t roeiebeanksken vuur nen frisken roeier, den t dan van um oawerneamp. Doarnöast lik t woard vika slim völle op t Neersassiese wekke, en zeuwn deage is de wisselingstied van de wekgoodn (Deenkseldag is n god Deenksel's dag, Woonsdag is Wodan's dag, Doonderdag is Donars dag, Vriedag is Freia's dag.)

t Idee van t verbaand tusken de wöarde Viking en vika is duur veer ofzeunderlike oonderzeukers al oetdacht vanof 1980, en wörd duur de meeste gelearde leu annömn. Dr zeent normaalsprökn twee aandere verkloarings:

  1. t Woard Viking keump van t vrouwelike vik wat inham of baai beteekn. Vikingn zoln vanoet baain haandelsskepe anvaln of an laand goan. Dit woard lik völle op t Neersassiese woard wieke, woermet nen breedn sloot bedoold wörd. Dit zol verkloarn det de Vikingn makkelik met öare lechte skeepn oawer smalle sleute konn voarn, en zo depe in Europa duurdringn zoonder grote riviern.
  2. t Woard Viking is ofleaidt van n naam Vík(in), de Noorske kuste an t Skagerrak. t Woard Viking zol van de leu oet dit gebeed komn. Later zol t dan de betekenisse van piraat, zeereuwers hebn kreegn, umdet völle leu oet dit gebeed doaran metdeedn.

Beaide verkloarings wekt n antal bezwoarn; ten eerste is in te brengn det alle zeevoarders aait in baain anlegnt. Det is dus niks biezeunders van de Vikingn. Inteegndeel: de Vikingn gungn juust vake an wal op (skier)eilaandn, um zik zo better teegn laandleagers te könn verdeadigen. De tweede verkloaring hef verskeaidene probleemn: ten eerste wördn de leu van Vík(in) in de Ooldnoorse geskriftn aait Víkverir neumd (Víkbliewers), en nooit as Víkingar (Víkgoanders). Ten tweede is dr gin eankele welle dee't de Vikingn met de Skagerrakkuste in verbaand brech. Ten doarde zeent dr nen hoop sproakenkeundige probleemn an te wiezen; al disse verkloaringn köant n manneliken variaant (víkingr) oetlegn, mer nit n vrouwelikn (víking). Dit gef probleemn, want n mannelikn kan makkelik van n vrouwelikn ofleaidt wordn, mer nooit aandersumme.

In de moderne Noord-Germaanse sproaken wis t woard Viking vaak op de leu dee't op Vikingtochtn gungn.[5]

Dr is ook ne theorie dee zegt at t woard vikingn van zes keunings zol komn. Umdet de Vikingen zikzelf Noormänne neumn, is t woarskienlik at de term vanoet n aander deel van Europa stamt. Disse theorie meant at dit Engelaand mut wean. t Zol dus van "king" komn, wat "keuning" betekent. De Vi- is dan t Romeinse getal VI, wat 5+1 is. Dit is aans wal de minst akseptearde theorie.

Weln[bewark | bronkode bewarken]

Op skrift[bewark | bronkode bewarken]

De belangriekste informasieweln oawer Vikingn stamt oet Skandinavië en de verskilnde strekn woer't de Vikingn terechte kömn.[6] Met at t Kristendom invoord wör in Skandinavië, wör ook t Latiense alfabet invoord. Dr zeent dus mer weainig dokumenteerde weln oet Skandinavië van vuur n elwen en vrog twaalven eeuw.[7] De Skandinaviërs skreewn in rune, mer dee warn meestal froai kort en boondig. De hudige weln woerop t moderne weetn is baseerd bestoat vuural oet tekste van Kristelike en Islamitiese gemeenskopn oawer vear. Dee spreukn vake slecht van de Vikingn um de dinge dee't de Vikings öar doan hadn. Disse tekste zeent nit allemoal eawn betrouwboar, mer det geeldt vuur de meeste middeleewse skriewerieje. Seend midden 20sten eeuw is t beeld wat balanseerder en vollediger wördn duur archeologiese veundste.[8] Vuural t archeologiese is riek en varieerd en gef n good beeld van laandelik en steadelike inwonning, ambachtn en produksie, skepe en soldoatnoetrösting, en Heaidense en Kristelike gebroekn en artifaktn. Archeologie is ook de grötste welle vuur informasie oawer de umstandigheedn in t Skandinavië van vuur de Vikingtied.

Veundste van noa de Vikingtied zeent ook belangriek vuur t begriepn van de Vikingn, mer mut wal met zorg en vernemstigheaid bekekn wordn. Noa at Skandinavië töt t Kristendom oawergung in n 11den en 12den eeuw, wör dr in t Latien en Ooldnoors oawer skreewn. In de Vikingkolonie Ieslaand köm dr nen onmeundigen hoop skriefwoark op gaank tusken n 12den en n 14den eeuw. Völle tradisies en gebroekn dee't oet de Vikingtied stamt, wördn vuur t eerste op eskreewn in de Ieslaandse Sages. Ook hiervan is de betrouwboarheaid twiefelachtig. n Antal dinge oet dee tekste bliewt skoonwal weardevol, zo as t grote antal Skaldiese gedichtn van hofdichters oet n 10den en 11den eeuw. Dr vaalt nen hoop te zegn oawer de sosjologie oet de Vikingtied duur middeleewse en latere geskriftn en duur Ooldnoorse plaatsnaamns in Skandinavië en doarboetn.

n Gevolg van de beskikboare geskriftn, dee't oons beeld van de Vikingtied as n geskiedkeundig tiedperk ekluurd hebt, is de'w völle mear weett van de oawervaln op west-Europa as van de oawervaln op oost-Europa. Det hef dr met te maakn at de leu in noordoost Europa in dee tied nog nit konn leazn of skriewn. Ne aandere readn is det t oawergrote deel van disse weln van Ieslaand komt, wat ne kolonie van heuwdzakelik Noorse Vikingn was. Doarduur is dr völle mear te leazn oawer de Vikingtied in Noorweagn dan oawer Zweedn. t Lestneumde laand hef, behalve n poar runesteender, weainig töt niks gin geskreewne weln oet dee tied.

Archeologie[bewark | bronkode bewarken]

Dr zeent mer weanig good bewoard ebleewne geskriftn oawer Skandinavië vanoet de Vikingtied, mer dr zeent völle opgreawings edoan.

Runesteender[bewark | bronkode bewarken]

t Grötste deel van de runeskriftn oet de Vikingtied keump oet Zweedn en stamt oet t 11e joarhoonderd. Völle runesteender in Skandinavië dreagnt naams van deelnemmers an Vikingtochtn, zo as de Kjula- en Turingerunesteender. Hierop wörd verteeld oawer völle oorleuge in West-Europa. Aandere steender neumt kearls dee't zeent ummekömn. Wat doarvan zeent ongevear 25 Ingvarrunesteender in Mälardalendistrikt in Zweedn, dee't zeent opricht um deelnemmers an ne rampzalige tocht noar Ruslaand in t 11de joarhoonderd te herdeankn. De runesteender zeent belangriek vuur de studie noar de hele Noordse saamnleawing en vrog-middeleeuws Skandinavië; nit allene t Vikinggedeelte van de inwonners. [9]

Op de runesteender stoat reaizn noar bv. Bath in Engelaand,[10] Grieknlaand,[11] Khwaresm,[12] Jeruzalem,[13] Italië (as Langobardland),[14] Londen,[15] Serkland (t Sarakeennlaand, Moslimgebeed),[16] Engelaand,[17] en verskeaidene plaatse in Oost-Europa.

t Woard viking steet op völle van disse steender.

Begreafplaatse[bewark | bronkode bewarken]

Dr zeent verskilnde begreafplaatse dee't met Vikingn verbaand hebt in Zweedn, Noorweagn, Deanemaarkn, Duutslaand en aandere noord-Germaanse strekn. Nöast det ze informasie geewt oawer Vikinggeleuf, beedt ze ook inzicht in sosjale verbaandn. De vuurwaarpn dee't met n doodn begreawn lignt, loatt zeen wat belangriek vuur den persoon wör acht in t hiernoamoals.[18] n Antal begreafplaatse zeent:

Bootn[bewark | bronkode bewarken]

Skaalmodeln van twee soortn langbootn, te bekiekn in t Vikingskip Museum in Roskilde, Deanemaarkn.
Ne vroo 20ste eeuwse teekning van Vikings dee't van boord goat. t Skip en de details in de kleare van de Vikings is nit echt woarheaidsgetrouw

Dr warn twee soortn Vikingbootn: t Langskip (mangs fout drak(k)ar eneumd, ne verbastering van t woord draak oet t Noors) en n Knarr. t Langskip was ontwörpen vuur snelheaid en weandboarheaid. t Har reuispaann as anvulling op t zeail en um teegn de weend in te könn voarn. t Langskip was bedoold vuur oorlogsvoring en verkenningstochtn. t Har nen langen smaln boog en nen ondeepn deepgaank, woermet ze an laand konn en konn oetlaadn in ondeep water. n Knarr was n haandelsskip vuur t vervoorn van lading. t Har nen bredern boog, deperen deepgaank en meender reuispaann (dee't vuural wördn gebroekt in haawns en det soort umstandigheedn). Ne zeailverbettering van de Vikingn was n beitass, nen spar den't an t zeail wör emaakt, woermet öare skepe makkeliker teegn de weend in konn voarn.[19]

Langskepe wördn völle gebroekt duur de Leidang, de Skandinaviese verdeadigingsvlootn. n Naam "Vikingskip" is in algemeen gebroek ekömn, woarskeinlik um de romantiese assosjasies.

In Roskilde lignt de goodbewoarde oawerbliefsels van vief skepe, opgreawn oet t noabieje Roskildefjord tusken 1960 en 1970. De skepe wördn doar zeunkn um de voargeul of te sloetn teegn zeeanvaln op Roskilde, wat toertieds de heuwdstad was. Disse vief skepe zeent te bezichtigen in t Vikingskipsmuseum in Roskilde.

t Was gebroekelik det disse bootn kleaindere skeepkes met volk of lading noar de kaante slepn deedn.

Iej mut langskepe nit verwarn met langbootn. Dee kömn völle later pas.

Ekspirimentele archeologie[bewark | bronkode bewarken]

Op n 1sten juli van 2007 gung n noabouwd Vikingskip, de Skuldelev 2, herneumd töt Zeehengst[20] op ne reaize van Roskilde noar Dublin in Ierlaand. De oawerbliefsels van det skip en veer aandern warn opgreawn in 1962 in t Roskildefjord. De opdrachtgewers hadn 70 man in dienst um t skip terugge te voarn noar zin thoeslaand Ierlaand. Oet tests vuurof bleek at t hoolt oet Ierlaand köm. n Zeehengst köm in Dublin an op n 14den augustus 2007.

t Doel van de reaize was t testn en beskriewn van de zeeweardigheaid, snelheaid en weandboarheaid van t skip op de roewe lösse zee en in kustwaters met gevoarlike streumings. De bemanning dee testn wo't n langn, smaln en boegzamen boog t oetheuld teegn de harde oseaangolvn. De oondernemming leawern ook belangrieke inzichtn oawer Vikinglangskepe en de -saamnleawing. t Skip was bouwd met Vikinggerei, materieel en völle van de oolde methodes as t originele skip.

Aandere voartuuge, vake noabouwsels van t Gokstadskip (Volledige of halve skoale) of Skuldelevskepe zeent ook vake tested. n Snorri (ne Skuldelevknarr) wör oet Greunlaand noar Newfoundland evoarn in 1998.[21]

Noaspöllers van de Vikingtied hebt vake ekspirimenteerd met Noordse techniekn vuur iezersmeeltn en bewoarkn.[22]

De Vikingtied[bewark | bronkode bewarken]

De tied tusken de eerstbeskreewne oawervaln in de joarn 790 töt de Normandiese Vereuwering van Engelaand in 1066 wörd duur mekoar enömn de Vikingtied oet de Skandinaviese geskiedenisse neumd. Vikingn gebreukn de Noorse[23] en Baltiese Zee vuur zeeweagn noar t zuudn. De Normandiërs stamn of van van de Deense en de Noorse Vikingn dee't feodaal hearsrecht hadn ekreegn in noord Fraankriek; t groafskop Normandië in n 10den eeuw. Zo bleef dus de noawas van de Vikingn belangriek in noord-Europa. Ook keuning Harold Godwinson, n lestn Angelsassiesen keuning van Engelaand, har Deense vuurooldn.

Vanoet de laandkaarte bekekn geuld de Vikingtied nit allene vuur de Skandinaviese laandn, mer ook vuur de gebeedn dee't oonder Noord-Germaans beweend völn. Deankt doarbie an de Danelaw in t hudige Engelaand, met York as administratief middelpeunt van t Keuninkriek Noordumbrië,[24] deeln van Mersië,[25] en Oost Anglië.[26] Vikingnavigators veundn weagn noar nieje laandn in t noordn, oostn en westn. Hieroet ontsteundn onofhaankelike nearzettings in Shetlaand, Orkney en de Faeröareilaandn, Ieslaand, Greunlaand[27] en L'Anse aux Meadows, en ne kortstoondige neerzetting in Newfoundland, roond t joar 1000.[28] Völle van disse laandn, vuural Greunlaand en Ieslaand, köant oorsproonkelik ontdekt wean duur zeeleu dee't oet koers eweeid warn. Van de aandere kaante köant ze ook met opzet opzocht wean, wellicht op groond van verhaaln van zeeleu dee't laand in de veartn zeen hadn. De nearzetting in Greunlaand störf noaderhaand oet, meugelikerwies duur klimaatveraandering. Vikingn deedn ook gebeedn verkenn en oawernemn in slawiese gebeedn in Oost-Europa, vuural de Kievan Rus. Teegn 950 n. Kr. warn disse neerzettings grootndeels duur de Slawiesen oawernömn.

Vikingopkomst[bewark | bronkode bewarken]

Kaarte met Skandinaviese nearzettings in n 8sten (doonkerrood), 9den (rood), 10den (oranje), en 11den eeuw (gel). De greune gebeedn wördn regelmoatig plunderd duur de Vikings

De Vikingn zeailn oawer t grötste deel van de Noord-Atlantiese Oseaan, töt an Noord-Afrika en oost töt Ruslaand, Konstantinopel en t Midden-Oosten, as plundervolk, haandelsleu, kolonistn en huursoldoatn. Oonder Leif Eriksson, zönne van Erik n Rooin, kömn de Vikingn in Noord-Amerika, en stichen doar ne kolonie op de stea woer't rechtevoort L'Anse aux Meadows is, in Newfoundland, Kanada. Disse kolonie heuld t nit lange vol.

Dr wörd völle diskussiëerd woerumme de Vikingn zo oetbreaidn deedn. Ene van de meestgebroekte annames is det Koarel n Grootn "kracht en terreur gebreuk um alle headns te kerstenen", wat leaidn töt "deupn, bekearing of dood duur iezer en blood", en doarumme "woln de Vikingn en aandere headns wraak nemn".[29][30][31][32][33] Professor Rudolf Simek bevestigt det "t gin tooval is at de Vikingn gangs gungn gedoernde de hearskoppieje van Koarel n Grootn".[34][35] Duurdet t Kristendom duurdrung in Skandinavië wör Noorweagn zowat n eeuw laank verdeeld.[36]

Ne aandere völ heurde theorie is det t inwonnertal van Skandinavië te groot wördn was as wat t laand an etn op kon brengn. Vuur n kustvolk met superieure zeailtechniekn was t dus logies det ze doarumme oawerzees gungn kiekn, um niej laand te zeukn vuur t oawerskot an jongvolk. Boerderiejn opzetn en laand bouwkloar maakn was lastig in t dichtbeboste binnlaand en de groond leenn zik nit good vuur laandbouw. Oawervaln pleagn oawer zee was wellicht makkeliker. De tooname in t inwonnertal of laandbouwofname is skoonwal nooit recht beweezn.

Ne doarde verkloaring is det de Vikingn gebroek maakn van n oognblik van zwakheaid in de umlignde strekn. Zo warn de Deense Vikingn op de heugte van de oonderlinge disterieje binn t riek van Koarel n Grootn roond t joar 830. Engelaand har te liedn van interne verskeln en was verhooldingswies n makkelik doel, duurdet zovölle steadn zo kort an zee of an makkelik bevoarboare riviern leadn. Gebrek an goodregelde teegnstaand op zee van West-Europa zorgen at Vikingskepe vriej konn voarn en goan woer't ze woln, en plundern en anvaln as ze de kaans zaggen.

Ne veerde verkloaring is det noa de val van t Romeinse Riek in n 5den eeuw de haandel tusken west-Europa en de rest van Eurazië fleenk achteroet goan was.[37] De oetbreaiding van de Islam in n 7den eeuw dreug doaran bie.[38] Dr wörd beweard at de haandel oawer de Middellaandse Zee nog nooit zo slecht har ewest. Duur nieje haandelsroutes in t Arabiese en t Frankiese te stichtn profiteerdn de Vikingn van n internasjonaaln haandel.

In Neerlaand[bewark | bronkode bewarken]

In Neerlaand is vuural n anval van de Vikingn op Dorestad (doomoals ne belangrieke haandelsplaatse) bekeand. t Is skoonwal nooit beweezn at dit echt is gebuurd, want dr zeent nooit spoers van wier eveundn. t Warn vuural Deense Vikingn dee't oawer de riviern van Neerlaand gungn. Ze hadn nearzettings in Lembörg, en dr zeent spoers eveundn van zwoare gevechtn bie Deawnter en Zutfen. t Kaarksken wat n Engelsen monnik Leefwin in Riessen har loatn bouwn, wör duur de Vikingn verwoost.[39] Eberhard van Hamaland wör duur keaizer Arnolf van Karinthië ansteeld um t Riek te verdeadigen teegn de Vikingn. Hee leut verskeaidene plaatsen umbouwn töt reenkbörchte, zo as bv. Middelburg en Domburg. In Oatmörske wör de Hunenborg opricht, mer t is nit zeker of dit duur Eberhard wör doan. Bie Boarnebrook wör de Schulenborg op ericht. n Naam löt al zeen woer't he vuur bedoold was: nen borg um in te "schulen".[40]

In 836 wör Antwaarpn platbraandt. Ook warn dr völle jonge kearls oet Freeslaand en de Sassiese gebeedn dee't wal wat zaggen in de Vikingreaizen, en zik mangs anmealdn um met te goan.[41][42][43]

Eande van de Vikingtied[bewark | bronkode bewarken]

In de Vikingtied reaizn völle Skandinaviese kearls en vrouwleu noar völle deeln van Europa en vearder, in ne kulturele diaspora woervan't oawerbliefsels terugge zeent te veendn van Newfoundland töt Byzantium. Disse reaizetied har skoonwal ook völle invlood in t Skandinaviese thoeslaand, dee't oonderwiel völle metmaakn.[44] In de 300 joar van de Vikingtied veraandern dr in Skandinavië zelf onmeundig völle wat kultuur angeet.

An t eande van n 11den eeuw warn dr keuninklike femilies an de macht dee't goodkuring hadn van de Rooms-Katholieke Kaarke, en dee regeardn met aal staarkeren haand. De dree keuninkriekn Denemaarken, Noorweagn en Zweedn warn ontstoan. Dr onsteundn steadn dee't woarkn as sekuliere en geestelike administratieve middelpeuntn en moarktplekn, en dr onsteundn ekonomiejn baseerd op geeld, noar Brits en Duuts model.[45] Teegn disse tied was dr al mear as n eeuw gin zilver mear oet de Islamitiese laandn kömn, en t zilver oet Engelaand köm vanof middel-11den eeuw ook nit mear.[46] t Kristndom har in Denemaarkn en Noorweagn vastn groond kreegn duur de komst van diocessen. t Nieje geleuf begun zik te organiseern en an te dringn in Zweedn. Boetnlaandse koarkleu en inheemse adel hadn belaank bie de veardere oetwieding van t Kristndom, wat in Skandinavië nit allene mear op zeandingswoark baseerd was. Oolde deankwiezn en leawnsstieln warn an t veraandern. t Doern skoonwal nog töt 1103 at t eerste Eardsbisskopriek sticht wör in Lund, in n zudeliken tip van Zweedn.

Blar a' Bhuailte, Leste Vikingplek in Skye

De opname van de vrogere Skandinaviese keuningriekn in de grote kulturele streum van t Europese Kristndom maakn at de Skandinaviese hearsers en zeevearders aandere belangen kreegn, en öare betrekkings met öare noabers wiezigen. Ene van de heuwdweln van de Vikingn was Slawerieje. De middeleewse kaarke nöm de stelling det Kristenen nooit medekristenen as slaaf mochen hebn, woerduur't liefslawerieje meender wör in Noord Europa. Hierduur was dr meender te verdeenn an de oawervaln, mer of en too wördn dr in n 11den eeuw nog slaawn maakt. Oeteaindelik wör rechte slawerieje verböadn, en vervöngn duur dienstknechtskop as leegste klasse in de middeleewse moatskoppieje. Skandinaviese plundering in Kristelike gebeedn roondum de Noordzee en Ierse zee wör beduudnd meender.

De Noorse keuningn bleewn öare macht oetoefenen in deeln van t noordn van Groot-Brittanje en Ierlaand. Oawervaln bleewn duurgoan töt in n 12den eeuw. Mer de Skandinaviese hearses warn vanof dee tied richt op aandere doeln. In 1107 zeailn Sigurd I van Noorweagn noar t Middeln-Oostn um te vechtn vuur t nieje Keuningriek Jeruzalem, en de Deenn en Zweedn deedn fanatiek met an de Baltiese Kruustochtn in de 12de en 13de eeuwn.[47]

Woapns en oorlogsvoring[bewark | bronkode bewarken]

Oonze kennis oawer woapns en beskoarming oet de Vikingtied is baseerd op rellatief weainige archeologiese veundste, ofbeeldingn en vuur n deel op de verhaaln oet de Noordse Sages en Noordse wetn dee't op wördn eskreewn in n 13den eeuw.

Noar gebroek warn alle vrieje Noordse kearls verplicht woapns te hebn, en meugn ze aaltied bie zik dreagn. De woapns gavn ook nen Viking's sosjale stoatus an: nen riekn Viking har ne komplete oetrösting van helm, skeeld, maliënkolder en zweard. nen tiepiesen bóndi (vriejen man) vöchtn earder met nen spear en skeeld, en völle hadn ook meestal nen saks bie zik as hulpmes. Boagn wördn vake broekt an t begin van laandgevechtn en op zee, mer wördn vake zeen as meender earvol as haandwoapns. Vikingn warn biezeunder in öarn tied, umdet ze aksen gebreukn as heuwdwoapn. De Húscarls (hoeskearls), de eliteliefwacht van Keuning Knoet (en later Keuning Harold II), hadn tweehaandige aksen woermet ze met gemak skeeldn en metaalne helme konn duurhouwn.

Noaloatnskop[bewark | bronkode bewarken]

Middeleews deankn oawer Vikingn[bewark | bronkode bewarken]

In Engelaand begun de Vikingtied bruut op n 8sten juni 793 doo't Vikingn t klooster van t eilaand Lindisfarne vernietigen. De verwoosting van t Noordumbriese Healige Eilaand deed de keuninklike heuwe in heel Europa opskrikn van de Vikinganwezigheaid. "Nooit earder wör zonne groeweldoad zeen," zea n Noordumbriaansen gelearden Alkwin van Jork. t Beeld wat dr in Europa oawer de Vikingn ontsteund, wör vuur n groot gedeelte duur dissen oawerval vörmd. Pas vanof 1890 gungn geleardn öar beeld oawer de Vikingn biesteln, en zagn öar vakmanskop, technologiese veardigheedn en zeemanskop.[48]

Noordse mythologie, sages en Ooldnoorse literatuur beskriewt de Skandinaviese kultuur en t geleuf duur verhaaln van mythologiese heeldn. De vrogste oawerdracht van disse verhaaln was skoonwal moondelik, en latere tekste wördn oawernömn van Kristelike geleardn, zoas de Ieslaanders Snorri Sturluson en Sæmundur fróði, woerduur de woarheaid dr van twiefelachtig is. De meeste van disse sagen wördn in Ieslaand opskreewn, en doar bleewn de meestn ook, umdet de Ieslaanders verdan interesseerd bleewn in Noordse literatuur en wetn.

De 200-jöarige Vikinginvlood op de Europese geskiedenisse is völle plunder en kolonisasie, en t grötste deel van disse beskriewings kömn van westerse getuugn en öare ofstammelingn. Meender gebroekelik, mer eawngood van toopassing zeent de Vikingkroniekn dee't oet t oostn kömn, zo as de Kroniekn van Nestor, Novogorod, Ibn Fadlan, Ibn Rusta en völle korte berichtn van n Fosio-bisskop oawer n eerstn grootn anval op t Byzantiense Riek.

Aandere skriewers oawer Vikingn zeent oonder mear Adam van Bremen, den't skreef in t veerde deel van zinne Gesta Hammaburgensis Ecclesiae Pontificum: "Dr is hier völle goold (in Zeelaand), vergoard duur piraterieje. Disse piraatn, dee't duur öar eegne volk wichingi neumd wordt, en Ascomanni duur oons volk, zeent oondergeskikt an n Deensen keuning."

Noa-middeleews deankn oawer Vikingn[bewark | bronkode bewarken]

n Noaspöld vikinggevecht

Vroomoderne oetgawes dee't te doon hadn met dette wa'w rechtevoort Vikingkultuur neumt, verskeenn in n 16den eeuw, zo as de Historia de gentibus septemtrionalibus (van Olaus Magnus, in 1555) en de eerste edisie van n 13de eeuwsen Gesta Danorum van Saxo Grammaticus in 1514. De snelheaid woermet dr niej materiaal oetköm nöm too doernd n 17den eeuw met Latiense oawerzettings van de Edda (met name Peder Resen zin Edda Islandorum oet 1665).

In Skandinavië warn de 17de eeuwse Deense geleardn Thomas Bartholin en Ole Worm, en n Zweedsen Olof Rudbeck de de eerstn dee't runes en Ieslaandse sagen as historiese weln gebreukn. Doernd de Verlichting en de Noordse Rennaissance wör historiese geleardheaid in Skandinavië mear rasjoneel en erichtet op resultaat, zo as blik oet t woark van n Deensen geskiedkeundigen Lodewiek Holberg en n Zweedsen Olof von Dalin. Ne belangrieke vroo-Britse biedreage an de Vikingstudies was de Linguarum vett. septentrionalium thesaurus van George Hicke oet 1703 töt 1705. Doernd n 18den eeuw wördn onmeundig völle leu oet Groot-Brittanje interesseerd in Ieslaand en Skandinaviese kultuur, wat as gevolg har det völle Ooldnoorse tekste oawerzat wördn in t Engels, en oolde gedichtn dee't de zogeneumde "Vikingdeugden" bejubeln.

t Woard "Viking" wör pas vanof t begin van n 19den eeuw populear maakt duur Erik Gustaf Geijer in zin gedicht The Viking. Geijer zin gedicht dreug bie an t romantizeerde beeld van de Vikingn, wat froai weainig op geskiedkeundige feitn baseerd was. De verniejde interesse vanoet de Romantiek vuur t Oolde Noordn har dootieds politieke oetwoarkings. De Geatish Society, woer't Geijer lid van was, mölk disse mythe oet. Nen aandern Zweedsen skriewer den't ne grote invlood har op t beeld van de Vikings was Esaias Tegnér (ook lid van de Geatish Society) den't ne moderne versie skreef van Friðþjófs saga ins frœkna, wat onmeundig populear wör in de Noordse laandn, t Verenigd Keuninkriek en Duutslaand.

De fascinasie vuur Vikingn köm an n top gedoernde de zogeneumde Vikingopleawing an t eande van n 18den en 19den eeuw. In Groot-Brittanje kom dit noar boetn as Septentrionalisme, in Duutslaand as Wagneriaans deankn, of zelfs Duutse Mystiek, en in de Skandinaviese laandn as Romanties nasjonalisme of Skandinavisme. 19de-eeuwse studieoetgawes oawer de Vikingtied kreegn nen kleainn leazerskreenk in Groot-Brittanje, archeoloogn begunn met opgreawings van t Britse Vikingverleedn, en sproakleefhebbers begunn Vikingzegswiezn en -wöarde te zeukn in (strekgebeundn variaantn van) t Engels. Nieje wöardebeuke vuur t Ooldnoors leut leu oet de Viktoriaanse tied knooin met (vuurnamelik) de Ieslaandse sages.[49]

Töt vuur kortn tied was de geskiedenisse van de Vikingtied vuural baseerd op de Ieslaandse sages, de geskiedenisse van de Deenn eskreewn duur Saxo Grammaticus, n Russiesen Eerstn kroniek en n Oorlog van de Iern met de Vrömden. Nog mer weainig geleardn zeet disse tekste as betrouwboar. De meeste geskiedkeundigen verloatt zik op archeologie en numismatiek, welke weardevolle biedreages hebt eleawerd an begrip oawer dee tied.[50]

t Beeld van de Viking in 20ste-eeuwse politiek[bewark | bronkode bewarken]

t Romantizeerde beeld van de Vikingn wat duur gelearde en gewone kringe wör emaakt in noorwestelik Europa in n 19den en vrog-20sten eeuw was staark, en t Vikingfiguur wör n bekeand en broekboar symbool in verskilnde umstandigheedn in de politiek en politieke ideologiejn.[51] In Normandië, wat duur de Vikingn was koloniseerd, wör t Vikingskip n völgebroekt regionaal symbool. In Duutslaand wör de gewoarwording van Vikinggeskiedenisse heugerop hulpn duur n 19de-eeuws greansverskel met Deanemaarkn oawer Sleeswiek-Holsteen en t gebroek van Skandinaviese mythologie duur Richard Wagner. t Ophemmelde beeld oawer Vikingn steund anhangers van Germaanse oawerheersing wal an, en ze veraandern t beeld van de Viking noar öare weunsk van t Germaanse opperras.[52] Duur de sproake en kulturele oawereenkomste tusken Noordsspreknde Skandinaviërs en aandere Germaanse groepn wördn Skandinaviese Vikingn in Naziduutslaand ofbeeldt as t puurste Germaans. t Kulturele fenomeen van de Vikinggröai wör vanniejs beskouwd vuur gebroek as propaganda um t onmeundig militaante nasjonalisme van t Daarde Riek te oonderstönn. Aandere politieke organisasies van t zelfde gedachtegood, zo as de vrogere Noorske fascistiese partieje Nasjonal Samling, gebreukn op ne zelfde wieze ellemeantn van de Moderne Vikingmythe in öare symboliek en propaganda. In Kommunisties Ruslaand leaidn de ideologieje van Slawiese raspuurheaid töt n kompleet oontkenn van n Skandinavies andeel in t ontstoan van de Rusleu, dee't volgens de Kommunistn oet de Slawiese leu ontstoan warn. Bewieze vuur t teegndeel wördn töt 1990 oonderdrukt en achterheuldn. De stad Novgorod löp rechtevoort te koop met öare Vikingsgeskiedenisse en hef n Vikingskip in t stadswoapn op loatn nemn.[53]

Vikingn in de moderne muziek, skriewerieje en popkultuur[bewark | bronkode bewarken]

Duur de opera's van n Duutsen muziekskriewer Richard Wagner, zo as Der Ring des Nibelungen, kömn duur de Vikingn en de Romantieke Vikingopleawing völle kreatieve waarkn op de wearld. Doaroonder vaalt beuke dee't rechtstreeks baseerd zeent op historiese gebuurtenisse, zo as Frans Gunnar Bengtsson's De Langskepe (den't in 1963 verfilmd wör), en historiese fantasiewoarke zo as de film The Vikings oet 1958, Michael Crichton zin Eaters of the Dead (Doodnetters), den't verfilmd wör as The 13th Warrior en de komediefilm Erik The Viking. n Vampier Eric Northman in de HBO Tv-serie True Blood was nen Vikingpreens vuur at he in vampier wör veraanderd. Vikingn komt vuur in verskeaidene beuke van de Deens-Amerikaanse skriewer Poul Anderson, en n Britsen verkenner, geskiedkeundigen en skriewer Tim Severin skreef ne trilogie in 2005 oawer nen jongn Viking Thorgils Leifsson, den't um de wearld reaizn.

Seend de joarn '60 is dr nen opkomst van histories noaspöln. Skoonwal de eerste groepn weainig te doon hadn met historiese getrouwheaid, is doar in latere joarn aal mear andacht vuur kömn. De grötste noaspölgroepn zeent The Vikings en Regia Anglorum, mer dr bestoat heel völle kleaindere groepn in Europa, Noord-Amerika, Niej Zeelaand en Australië. Völle van disse groepn doot met in leawnsechte gevechtn, en wat hebt dr zelfs Vikingskepe of -bootn.

Moderne rekonstruksies van Vikingmythologie hebt verdan invlood had in de latere 20ste en vroge 21ste-eeuwse popkultuur in wat laandn, zoas in strips, rolnspölle, kompjuterspölle en muziek, woeroonder Viking Metal, wat ne oondersoort is van Heavy Metalmuziek.

In 2013 wör dr ne tellevisieriege oet egeewn, den't Vikings het. t Verhaal geet oawer t leawn van Viking-legende Ragnar Loðbrók, den't as eerste plundertochtn noar de Britse eilaandn oonderneamp.

Völle vuurkomnde misvattingn oawer Vikingn[bewark | bronkode bewarken]

Helms met hoorns[bewark | bronkode bewarken]

Met oetzeundering van twee of dree ofbeeldings van (rituele) helms - met oetsteksels dee't stileerde raawn, slänge of hoorns mut vuursteln - zeent dr nooit (ofbeeldings van) oorlogshelme oet Vikingtied met hoorns wierveundn. Staarker nog, de gewoonlike korte-ofstaand vechtstiel van de Vikingn (in skeeldwaln of op "skipeilaandn") zoln helms met hoorns ongemakkelik en zelfs gevöarlik hebn maakt vuur n dreager.

Doarumme meant geskiedkeundigen at Vikingkriegers nooit hoornde helms hadn, mer t is nit te bewiezen of ze dr wal of nit ewest hebt, in gevecht, of vuur ritueeln. De misvatting van de hoornde helms köm deels duur anhangers van t 19de-eeuwste Geutise Verboond, wat in 1811 in Stockholm, Zweedn wör oprichtet. Zee promootn t gebroek van Noordse Mythologie as t oonderwoarp van heugere keunst en aandere ethnolgiese en morele doelen.

De Vikingn wördn vake ofbeeldt met evleugelde helms en in aandere kleare dee't ansleutn bie beelde oet de Klassieke Ooldheaid, vuural bie ofbeelding van de Noordse goodn. Dit wör edoan um ansloeting te zeukn bie de leu dee't toendertieds nog de Klassieke Ooldheaid anhungn.

De hudigendaagse mythe den't wör anwakkerd duur de Nasjonale Romantiek mengn de Vikingtied met oonderdeeln oet de Noordse Bronstied van 2.000 joar doarvuur. Hoornde helms kömn vuur in rotsteeknings en in archeologiese veundste (Bohuslän- en Viksohelms). Disse wördn woerskeinlik broekt in ritueeln.[54]

Strips as Hägar the Horrible, Wikki de Viking, en sportkleare van voetbalklubs as de Minnesota Vikings en Canberra Raiders hebt as logo de hoornde helms opnömn.

Dreenkn oet skedels[bewark | bronkode bewarken]

t Beeld at Vikingn dreunkn oet meanskenskedels klopt nit. n Oorsproonk van disse misvatting kan teruggeleaidt wordn noar Ole Worm's Runer seu Danica Literatura antiquissima (1636), woerin't de oetsproake at Deense kriegers dreunkn ór bjúgviðum hausa (oet de beugnde täkke van skedels, m.a.w. oet hoorns) wör ummezat as ex craniis eorum quos ceciderunt (oet de skedels van dee dee't ze versloan hadn). De skedelkomverwiezing kan ook verbaand hooldn met aandere Germaanse stämme en Euraziatiese nomaadn, zo as de Scythiërs en de Pechenegs, en t leawndige vuurbeeld van n Lombard Albowien, den't berucht wör maakt duur Paul n Dekaan zin Geskiedenisse.

Engelse skriewers köant t Noordse/Ieslaandse woard vuur komme, skál, verkeerd hebn verstoan as skull (skedel). Skal is nog aait t normale woard vuur "proost" in de Skandinaviese laandn.

Barbaars[bewark | bronkode bewarken]

In populeare kultuur wördn Vikingn nog wal es - verkeerd - ofbeeldt as todderige, weelde barbaarn.[55] Dit keump duurdet de meeste oawerbleewne weln van Nit-Skandinaviese Kristenen keump, woerduur dr grote kaans is at ze vuuroordeeln hadn. Disse hoolding keump woerskeinlik van Kristelike misvattings oawer Headendom. Vikinghaandelings wördn vake verkeerd opskreewn, en t waark van Adam van Breemn, oonder mear, verteeldn twiefelachtige verhaaln van blooddörstigheaid en smearigheaid van de Vikingn.[56]

De Deenn dee't in Engelaand woonn wördn oawerdreewn skoon neumd duur öare Angelsassiese noabers, um öare gewoonte det ze elken zoaterdag in bad gungn en de höare vake kamn. Zoaterdag wörd in alle Skandinaviese laandn nog laugardagur/laurdag /lørdag/lördag ("waskedag") eneumd. Ieslaanders steundn dr um bekeand at ze woarmwaterbronn as bad gebreukn, en töt de dag van vandeage is dr ne grote sauna/badkultuur in Skandinavië.

Vuur de oostelike Vikingn geeldt at Ibn Rustah opmaarket at ze skoon warn en skone kleare an hadn, terwiel Ibn Fadlan groezelt van de gewoonte at elken moarn alle kearls n zelfden emmer water broekt um t gezichte te wasken en de neuze met te snoetn. Ibn Fadlan's ofkear is te verkloarn duur de teegnstelling met de moslimvuurskriftn vuur perseunlike verzörging, wat vuurskrif at dr skone watervaatn en streumend water broekt mosn wordn. Skoonwal zinne beskriewing zin ofkear mut oetdrukn, gef t ook an at de Vikingn zik elken moarn wasken.

Genetiese noaloatnskop[bewark | bronkode bewarken]

Oonderzeuk noar genetiese verskeaidenheaid gef wat inzicht in n oorsproonk en oetbreaiding van de Vikingbevolking. De Haplogroep I1 (herkenboar an bepoalde genetiese markerings op t Y-chromosoom) wörd mangs ook wal de "Vikinghaplogroep" neumd. Disse vervörming keump t meeste vuur oonder Skandinaviese manleu: 35 perseant in Noorweagn, Deanemaarkn en Zweedn, en nen piek van 40 perseant in west Finlaand.[57] t Keump ook völle vuur roond de zuud-Baltiese en Noordzeekuste, en wörd heanig an meender de mear a'j noar t zuudn goat.

Genoonderzeukn op de Britse Eilaandn van t Y-DNA Haplogroep R1a1, wat ook völle in Skandinavië vuurkeump, wis oet det de Vikingn In Brittanje en Ierlaand kömn te wonn, nöast at ze dr plundern deedn. Zowal mannelike as vröwwelike ofstammingsstudies wiest Noorse ofstamming oet in gebeedn dee't t dichtste bie Skandinavië lignt, zo as de Shetlaand- en Orkney-eilaandn. Inwonners van laandn vearderop loatt mear Noorse ofstamming zeen in mannelike Y chromosoomlienn.[58]

Ne spesjaliseerde achternaamstudie in Liverpool leut völ Noorske ofstamming zeen. Zowat 50 perseant van kearls dee't bie families heurdn dee't dr al vuur de industrialisasie woonn, warn van Noorse ofkomst.[59] Hoge persentazies van Noorse ofstamming (veundn duur r1a1 haplotype markerings) wördn ook veundn oonder manleu oet Wirral en West-Lancashire.[60] Dit was te vergeliekn met t persentazie Noorse ofstamming oonder manleu op de Orkney-eilaandn.[61]

Verwiezings[bewark | bronkode bewarken]

Bronnen / wellen:

Verwiezings:

---

  1. Roesdahl, Else. The Vikings. Penguin, 1998.
  2. Riosalido, Jesus. Los vikingos en Al-Andalus. 1997. 2010-05-11 (oettreksel te kriegn in t Engels)
  3. Langer, Johnni. "The origins of the imaginary viking", Viking Heritage Magazine, Gotland University/Centre for Baltic Studies. Visby (Sweden), n. 4, dez. 2002
  4. Faarlund, Jan Terje. The Syntax of Old Norse By ; p 25 ISBN 0-19-927110-0; The Principles of English Etymology By Walter W. Skeat, published in 1892, defined Viking: better Wiking, Icel. Viking-r, O. Icel. *Viking-r, a creek-dweller; from Icel. vik, O. Icel. *wik, a creek, bay, with suffix -uig-r, belonging to Principles of English Etymology By Walter W. Skeat; Clarendon press; Page 479
  5. See Gunnar Karlsson, "Er rökrétt að fullyrða að landnámsmenn á Íslandi hafi verið víkingar?", The University of Iceland Science web April 30, 2007; Gunnar Karlsson, "Hver voru helstu vopn víkinga og hvernig voru þau gerð? Voru þeir mjög bardagaglaðir?", The University of Iceland Science web December 20, 2006; en Sverrir Jakobsson "Hvaðan komu víkingarnir og hvaða áhrif höfðu þeir í öðrum löndum?", The University of Iceland Science web July 13, 2001 (in Icelandic).
  6. Hall, pp. 8–11
  7. Lindqvist, pp. 160-61
  8. Hall, 2010, p. 8 en passim.
  9. Sawyer, P H: 1997
  10. baþum (Sm101), zeet Nordiskt runnamnslexikon PDF
  11. In the nominative: krikiaR (G216). In t genitief: girkha (U922$), k--ika (U104). In t datief: girkium (U1087†), kirikium (SöFv1954;20, U73, U140), ki(r)k(i)(u)(m) (Ög94$), kirkum (U136), krikium (Sö163, U431), krikum (Ög81A, Ög81B, Sö85, Sö165, Vg178, U201, U518), kri(k)um (U792), krikum (Sm46†, U446†), krkum (U358), kr... (Sö345$A), kRkum (Sö82). In t akkusatief: kriki (Sö170). Onzekere naamval krik (U1016$Q). Grieknlaand keump ook vuur as griklanti (U112B), kriklati (U540), kriklontr (U374$), see Nordiskt runnamnslexikon PDF
  12. Karusm (Vs1), zeet Nordiskt runnamnslexikon PDF
  13. iaursaliR (G216), iursala (U605†), iursalir (U136G216, U605, U136), zeet Nordiskt runnamnslexikon PDF
  14. lakbarþilanti (SöFv1954;22), zeet Nordiskt runnamnslexikon PDF
  15. luntunum (DR337$B), zeet Nordiskt runnamnslexikon PDF
  16. serklat (G216), se(r)kl... (Sö279), sirklanti (Sö131), sirk:lan:ti (Sö179), sirk*la(t)... (Sö281), srklant- (U785), skalat- (U439), see Nordiskt runnamnslexikon PDF
  17. eklans (Vs18$), eklans (Sö83†), ekla-s (Vs5), enklans (Sö55), iklans (Sö207), iklanþs (U539C), ailati (Ög104), aklati (Sö166), akla-- (U616$), anklanti (U194), eg×loti (U812), eklanti (Sö46, Sm27), eklati (ÖgFv1950;341, Sm5C, Vs9), enklanti (DR6C), haklati (Sm101), iklanti (Vg20), iklati (Sm77), ikla-ti (Gs8), i...-ti (Sm104), ok*lanti (Vg187), oklati (Sö160), onklanti (U241), onklati (U344), -klanti (Sm29$), iklot (N184), zeet Nordiskt runnamnslexikon PDF
  18. Roesdahl, p. 20.
  19. Block, Leo, To Harness the Wind: A Short History of the Development of Sails, Naval Institute Press, 2002, ISBN 1-55750-209-9
  20. Return of Dublin's Viking Warship (wierkomn van Dublin's Vikingoorlogsskip. Verkreegn 14 November 2007.
  21. http://www.dougcabot.com/ship/vi_sailing.html
  22. http://www.warehamforge.ca/ENCAMPMENT/smelting.html
  23. C.Michael Hogan. 2011. Norwegian Sea. Eds.Peter Saundry & C.J.Cleveland. Encyclopedia of Earth. National Council for science and the Environment. Washington DC
  24. "History of Northumbria: Viking era 866 AD - 1066 AD" www.englandnortheast.co.uk.
  25. "Identity and Self-Image in Viking Age England" www.allempires.co.uk. October 3, 2007
  26. Toyne, Stanley Mease. The Scandinavians in history Pg.27. 1970.
  27. The Fate of Greenland's Vikings, duur Dale Mackenzie Brown, Archaeological Institute of America, February 28, 2000
  28. The Norse discovery of America
  29. Rudolf Simek, "the emergence of the viking age: circumstances and conditions", "The vikings first Europeans VIII - XI century - the new discoveries of archaeology", other, 2005, p. 24-25
  30. Bruno Dumézil, master of Conference at Paris X-Nanterre, Normalien, aggregated history, author of conversion and freedom in the barbarian kingdoms. 5Th - 8th centuries (Fayard, 2005)
  31. "Franques Royal Annals" cited in Peter Sawyer, "The Oxford Illustrated History of the Vikings", 2001, p. 20
  32. Dictionnaire d'histoire de France - Perrin - Alain Decaux and André Castelot - 1981 - pages 184/185 ISBN 2-7242-3080-9
  33. "the Vikings" R.Boyer history, myths, dictionary, Robert Laffont several 2008, p96 ISBN 978-2-221-10631-0
  34. . Rudolf Simek, "the emergence of the viking age: circumstances and conditions", "The vikings first Europeans VIII - XI century - the new discoveries of archaeology", other, 2005, p. 24-25
  35. François-Xavier Dillmann, "Viking civilisation and culture. A bibliography of French-language ", Caen, Centre for research on the countries of the North and Northwest, University of Caen, 1975, p.19, and" Les Vikings - the Scandinavian and European 800-1200 ", 22nd exhibition of art from the Council of Europe, 1992, p. 26
  36. "History of the Kings of Norway" by Snorri Sturlusson translated by Professor of History François-Xavier Dillmann, Gallimard ISBN 2-07-073211-8 pages 15,16,18,24,33,34,38
  37. Macauley Richardson, Lloyd. "Books: Eurasian Exploration" Policy Review. Hoover Institution
  38. Crone, Patricia. Meccan trade and the rise of Islam First Georgias Press. 2004.
  39. Kerkenraad Gereformeerde Gemeente Rijssen. "Elk verhaalt zijn weg en zaken - De geschiedenis van de "Kleáne Koarke" te Rijssen. 1836-2011." 2011. p.13
  40. bertsgeschiedenissite.nl - Ringburchten bekekn op 9 okt 2011
  41. Historisch Openluchtmuseum Eindhoven - Vikingen in Nederland Bekekn op 2 okt 2011
  42. Jan de Vries (1923): De Wikingen in de lage landen bij de zee. Haarlem, 430 pp.
  43. Annemarieke Willemsen (2004): Vikingen! Overvallen in het stroomgebied van Rijn en Maas, 800 – 1000. Utrecht, ISBN 90-6868-367-5, 191 pp.
  44. Roesdahl, pp. 295-7
  45. Gareth Williams, 'Kingship, Christianity and coinage: monetary and political perspectives on silver economy in the Viking Age', in Silver Economy in the Viking Age, ed. James Graham-Campbell and Gareth WIlliams, pp. 177-214; ISBN 978-1-59874-222-0
  46. Roesdahl, pp. 296
  47. The Northern Crusades: Second Edition by Eric Christiansen; ISBN 0-14-026653-4
  48. Northern Shores by Alan Palmer; p.21; ISBN 0-7195-6299-6
  49. The Viking Revival Duur Professor Andrew Wawn op de bbc
  50. The Oxford Illustrated History of the Vikings duur Peter Hayes Sawyer ISBN 0-19-820526-0
  51. Hall, pp. 220–1; Fitzhugh and Ward, pp. 362–64
  52. Fitzhugh and Ward, p. 363
  53. Hall, pp. 221
  54. Did Vikings really wear horns on their helmets?, The Straight Dope, 7 December 2004. bekekn op 14 November 2007.
  55. "Roesdahl, pp. 9–22"
  56. Williams, G. (2001) How do we know about the Vikings? BBC.co.uk. Bekekn op 14 November 2007.
  57. Annals of Human Genetics. Volume 72 Issue 3 Pages 337–348, May 2008
  58. Roger Highfield, "Vikings who chose a home in Shetland before a life of pillage", Telegraph, 7 Apr 2005, bekekn op 16 Nov 2008
  59. Excavating Past Population Structures by Surname-Based Sampling; The Genetic Legacy of the Vikings in Northwest England, Georgina R. Bowden et al., Molecular Biology and Evolution, 20 November 2007
  60. A Y Chromosome Census of the British Isles, Capelli et al., Current Biology, Vol. 13, May 27, 2003
  61. James Randerson, "Proof of Liverpool's Viking past", The Guardian, 3 Dec 2007, bekekn op 16 Nov 2008