Utrechs-Alblasserwaards
Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
't Utrechs-Alblasserwaards is een dialectgroep van stark Hollangds ekleurde dialecten dee espreuken worren in 't grootste deel van de previnsie Utrecht, en in 't uterste zuudoosten van Zuud-Hollangd en een klein deel van Gelderlangd, ofhankelijk van de definisie. 't Gelderse deel en de dialecten van Utrecht in 't oosten van de Utrechse Heuvelrug worren um der veul oostelijkere kerakter al meestal of-esplitst in een eigen groep, 't Eemlangds.
De over-ebleven groep sluut stark an bie de westelijke dialecten en wort soms ok bie 't Hollangds erekend. Belangrieke versjillen mit 't Standerdnederlangds bin de verkleuring van aa naor ao (ôô), de verwiejing van a naor â, een half-zachte g en 't weglaoten van de -t nao ch, f, g, k, p en s (zogenaomde t-deletie). Van 't oosten naor 't westen toe zie-j een dudelijke overgang naor 't Hollangds deurdat disse kenmarken in starkte ofnemen (mit aore woorden 't Alblasserwaards staot alweer korter bie 't Standerdnederlangds as 't Stad-Utrechs).
Behalve mit 't Zuud-Hollangds en 't Eemlangds het 't Utrechs-Alblasserwaards ok een dialectcontinuüm mit 't Braobants en 't Zuud-Gelders. Een gangbaore grens is de gij/jij-isoglosse; in dat geval loopt de grens tussen Utrechs en Zuud-Gelders dwars deur de Betuwe heen en valt 't Culemborgs onger 't Utrechs en 't Tiels onger 't Zuud-Gelders.
Der is niet zoveul literetuur in 't Utrechs te vingden en de Utrechter liekt zien taol weinig staotus toe te kennen. 't Versjil mit 't Zuud-Gelders en 't Veluws is daorin opvallend. Stad-Utrechs heur je in veule sketches van grappenmakers as Rijk de Gooyer, Herman Berkien, Tineke Schouten en Herman van Veen. Bekende liedjes in 't Utrechs binne: k Wist niet dat je kwaad werd van de groep Pleps en De bal van Jaap Fischer. Een enkel woord uut 't Lopikerwaards is te vingden in de streekromans van Herman de Man.
De maote van overleving is maotig: lang niet elke dialectspreker geeft zien taol an zien kingderen deur, maor van gevaor veur uutstarven is nog gien spraoke. 't Dialect het ongeveer 330.000 sprekers.
| Streektaolen in Nederlaand en Vlaanderen | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
 |
