Sunterkloas

Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Gao naor: navigasie, zeuk
Sunterkloas
Peperneuten

Sunterkloas is t heufdfiguur van n kinderfeest dat op 5 dezember in Nederlaand en op 6 dezember in Belgie en in enkelde (veurmoaleg-)Nederlaandse kelonies vaaierd wordt. Sunterkloas wordt ook op lutje schoal vaaierd in Luxembörg (Kleeschen), Oosterriek, Svitzerlaand, Fraankriek, Duutslaand, Pooln, Slovenie (Miklavž) en Tzjechie (Mikuláš).

Mit Sunterkloas worden voak peperneuten, toai-toai en spekuloas eten.

Oorsprong[bewark | bronkode bewarken]

Veul traditsies in t noudagse Sunterkloasfeest goan weerom tot Nikoloas van Myra, de Lyzische bisschop oet Myra, houwel der ook ollere eleminten binnen. Deurgoans het de Sunt n laange witte board. t Is allend nait bewezen dat hai doadwaarkelk ook zonnen lange board had het.

Oorspronkelk wer Sunt-Nikoloas allend in t oosten eerd. In de 13. aiw wer besleuten dat zien noamdag ook in t westen ain van de belaangriekste feestdoagen was; in dij tied wer t Sunterkloasfeest in Oetrecht al vaaierd deur de schoun van vaaier aarme kinder te vulln mit sìnten, in aandere steden wer ook wat veur de aarmen doan.

Noa de Nederlaandse Opstaand perbaaierden kalvinistische predikaanten t Sunterkloasfeest ôf te schaffen, omdat t te veul haaidense eleminten haar. t Feest was allend zo populèr dat dit streven nait echt suksesvol was, ook bie t protestaantse volksdail.

Wieder binnen der parallellen te trekken mit de haaidense god Wodan, hai ridt ook op n schimmel, de achtbainege Sleipnir, woarmit hai deur de locht vlugt.

De traditsie van de kìrstman is deur Nederlaandse emigranten mitnomen noar Amerika en is deur de ploatselke (Engelstoalege) bevolking, in aanpaste vörm, overnomen as t feest van Santa Claus (wat ôfleid is van Sunterkloas).

Sunterkloas in Duutslaand[bewark | bronkode bewarken]

In en rond Bremen vaaiern ze t feest van Sünnerklaas of de Hillige Nikolaus. Op Sunterkloasoavend (6 dezìmber) goan de lutje kinder deur de stroaten van deur tot deur om laidjes te zingen en riempjes op te zeggen. Doar kriegen ze dan kadootjes veur. Vrouger zongen ze in t Leegsaksisch, môr vanôf de joaren zestig van de twintigste aiw is t Hoogduuts dit goan verdringen. Ook gongen ze traditioneel as Sunterkloas verkleed; vandoag de dag goan ze ook as cowboys of indioanen of gewoon mit n puut in de haand.

t Bekendste Bremer Sunterkloaslaidtje is (in Nederlaands-Leegsaksische spèllen):

Sunnerkloas de grode man,
klopt an alle deuren an.
Lutje kinner gift he wat,
grode kinner stekt he in'n zak.
Halli, Halli, Hallo,
Zo geet noa Bremen to.

Doar kwam dizze strofe bi'j:

Bin een lutjen keunik,
geeft mie nich to wenig,
Loat mie nich zo lange stoan,
den ik mut nog wiedergoan.
Halli, Halli, Hallo,
Zo geet nao Bremen to.

Of ok wal:

Mien vadder is zigarrenmaker,
mien moeder kauwt tobak.
Oen wen jie dat nich gleuben wult,
den stek ik jo in'n zak.
Halli...

Germoansen tradisies[bewark | bronkode bewarken]

(Skreaven in et Achterhooks)

Et rieden oaver den däke geet woarschienlek trög op den Germaansen oppergod Wodan, dee dizzen kunst ok beheersten. Nicolaas' uuterlek zol ok oaveren kommen mit et uuterlek van Wodan. Meer sinterkloastradisies liekt of te stammen van Germoansen tradisies. Tiedens et Germoansen zunnewendenfest vröggen jongen dearntjes an Wodan nen ofbeelding van hun nog unbekanden tookumstigen geleefde; teggenwoordig bunt dat den speculaaspüppe ('vri-jers'). Et smieten van geschenken in schoorstenen zol ofstammen van Germoanse offerploatsen (vuurploatsen). En ok Zwaarten Piet stump hiervan of: Wodan wöd bi-jgestoan deur den raaven Hugin en Munin. Vandoar ok den veere dee Zwaarten Piet nog altied op zien pet drüg. Den giften veur et peerd (Wodans peerd wierd Sliepnir eneumd) van Sinterkloas, dee veur den kachel wödden gezet zodat zie deur den schoorsteen metgenommen künt wödden, verwijst noar den offers dee an den god wödden egoaven. Vreugdenvuren wödden vervangen deur nen vuur open heerd en teggenwoordig wödden den giften zelfs veur den centroale verwarming ezet.

Leegsaksisch[bewark | bronkode bewarken]


Wikimedia Commons Commons: Sunterkloas - plaetjes, filmkes en/of geluudsbestaanden.