Stadsmure
Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
|
|
Stadsmuurn wödden vrögger ebouwd um steden te bescharmen teggen anvallen. In den middeleeuwn mös ne stad eerst stadsrechten verkriegen, veurdat nen stadsmure mocht wödden ebouwd.
Den vrögsten stadsmuurn wödden emaakt mit holten paole moar dizzen wödden loater mangsmoal herbouwd mit steen, umdat dizzen starker waren en doardeur anvallende leagers eenvoldig buuten künt holden.
[bewark] Poorten
Nen ommuurden stad kon allenig wödden betreaden deur ene van den stadspoorten. Dizzen waren op strategiesen plekken ebouwd zodat et verkeer good kon deurstreumen. In den oavend gingen dizzen poorten dichte moar men kon dan nog deur et kleinen poortjen dat mangsmoal in den grootn deure was verwarkt noar binnen. Mangs mös dan wal poortegeld betoald wödden. Den prieslieste verskilden in elke stad en vervoersmiddel.
[bewark] Toorns
De meesten stadsmuurn hadden op ne antal plaetse toorns stoan. Vanuut dizzen toorns konden zi-j den umgaeving in de gaten holden en veurwarpen ofskeeten op vijanden dee den stad probierden an te vallen.
[bewark] Undergang
Mit den komst van et buskruut verloor den stadsmure zien verdeadigende taak. In olde tieden bestookten de vijand ne stadsmure mit stenen, dee wödden deur ne katapulte of-eskotn. Later wödden kanonnen uut-evonden, dee eerst metalen bollen en later ok ontploffende granoaten konden ofvuurn. Met dizzen woapens kon nen stadsmure snel gesloopt wödden. In dee tied wödden veul stadsmure vervangen deur stadswallen en vesten.
In den 18den en 19e eeuwe wödden grootn dele van stadsverdeadigingen of-ebrokken, umdat de leu neet veul belangstelling hadden veur olde bouwarken, dee in den tied as nutteloos wödden ezeen. Hier wödden ni-je huze of parken anelegd. De poorten mösten mangs wegge umdat zi-j mit hun smallen deurgang hinderlek waren veur et deurstreumen van et toonemmende verkeer.
