Peutinger keerte
Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Den Tabula Peutingeriana of Peutinger keerte is nen kopie van nen Romiensen reiskeerte uut den 3den eeuwe tot 4den eeuwe. Zi-j beslut nen gebeed van Groot-Brittannië, Spanje en Noord-Afrika in et westen tot den Ganges riveer in et oosten.
Den oldsten bekanden kopie is nen haandskrift uut den 13den eeuwe, dat noe beweerd wödt in den Oostenrieksen Nasionalen Bibliotheek in Wenen. Et is dizzen kopie dee den name gaf an den keerte. Vervoardigd deur nen monnik uut Colmar wöd den keerte uut nen bibliotheek in Zuud-Duutslaand evonden deur Conrad Celtis, dee et in 1507 noaleet an den humanist Konrad Peutinger uut Augsburg.
Onderwarpen |
[bewark] Den keerte
Den Tabula Peutingeriana is nen rolle perkament, soamen-esteld uut 12 bladen van orundumme 38 cm hooge, elk 59 tot 65 cm lange, mit nen totalen lengte van 6,82 m. Et eersten blad, mit doarop et Iberisch scheereilaand en den Britsen eilaanden is verloorn egoan, woardeur doar nog moar 11 bladen ovver bunt. Et sprekt vanzelf dat den keerte neet oppervlaakte-getrouw is. Et is veul nen skematiesen veurstelling van et weagennet en den stappen ploatsen in et Romiensen Riek (zee ofbeelding). Oaver et grootsten dele van den keerte wödden ok den ofstaanden van den satappen an-egeaven, deels in Romiensen mijlen (milia passuum), en veur et Galliesen dele in leugae (rundumme 1,5 Romiensen mijl). Doar besteet gene twiefel dat dit nen gevolg is van et feit dat den eurspronkeleken keerte verskillende bronnen had. In den tied van vervoardiging gingen doar ok al verskillenden itineraria rund, reis weagen van hier noar ginder in liestvörm. Nen grootn verzoameling doarvan was et Itinerarium Antonini, dat neet minder dan 3500 stappen ploatsen mit onderlinge ofstaanden vermeldt. In elk geval wöd et neet bewoarden keerte woarnoar den Tabula Peutingeriana kopieerd wierd, nog bi-j-ewarkt mit ni-je weagen en plaetsen tot rundumme et joar 400.
[bewark] Kopieën
Noa den dood van Konrad Peutinger kreg den cartogroaf Abraham Ortelius den vroage um den keerte in drök uut te geaven. Hi-j stierf echter veur hi-j et wark kloar had, moar nen half joar later had Jan Moretus den klus ekloard, en in et beginne 1599 drökten den uutgeaveri-je Plantijn in Antwarpen doar 250 kopieën van, op halve grootte en verdeald oaver 8 drökplaatn. Later volgden nog verskillenden uutgoaven mit deezelfde, moar ok mit ni-je drökplaatn. Dit neumt zie verklaorende uutlegging, umdat steeds opni-j et eurspronkeleken handskrift eleazen en verkloard mös wödden. Teggenwoordig warkt zie enkel nog mit fotografiesen duplicaten, zodat den kwetsboaren eurspronkeleken keerte neet meer roadpleegd höf te wödden. Eavengood is et neet eenvoldig dee vermelden Romiensen noamen an hedendoagsen steedn te koppelen, wat nog steeds anleiding guf tot ni-je verklaorende uutleg van den keerte.
Den vandage meest gebruukten kopie van den keerte is den facsimile van Konrad Miller uut 1887. Miller maakten nen völle kopie in kleur op twee darde van et olden formaat. Hi-j hef doarbi-j van et ontbrekkende eersten blad nen angenommen verunderstelling emaakt zoas hi-j dech hoo den keerte doar eurspronkelek hef uut-ezeen, woardeur ok Spanje, Portugal en Engelaand wier op den keerte stoat. Den helen kopie van Miller is online te bekieken op den webstee Bibliotheca Augustana.
[bewark] Belgiesen steedn
Belgiesen steedn of plekken op den keerte bunt under aandere:
[bewark] Nederlandse steedn
Nederlaandsen steedn of plekken op den keerte bunt under aandere:
- Lugdunum - Den Brittenburg bi-j Katwiek an Zee
- Praetorium Agrippinae - Valkenburg
- Matilone - verm. Leiden-Roomburg
- Albaniana - Alphen an den Rijn
- Forum Hadriani - Veurburg
- Flenio - onduudelek
- Tablis - verm. Old-Alblas
