Boake
Oet Wikipedie, de vraaie enzyklopedie
Op Eerste Poaskedag wordt in n groot Noord-Westerlik gedeelte van Europa boakes an estökn. ne Boake is n groot veur, wat wördt ebraand um de keulte en t duuster van de weenter te verdriewn, en n komst van de leante te viern, of um te viern dèt Leante t van Weenter ewunn hef.
De Noordgreanze woer at dit gebroek vuurkeump löp duur Denemoarkn, de zuudgreanze duur Zwitserlaand en Oostenriek. De Westergreanze löp duur Nederlaand oawer de liene den t Neersassiese gedeelte onderscheaid van t Hollaandse deel, en de oostergreanze löp duur t Duutse Harz-gebeed.
Onderwarpen |
[bewark] Geskiedenis
Dèt is n oold Germaans gebroek wat zin oorsprong nog vuur n komst van t Kristendom hef. Woarskeainlik geleuwdn de Germaann dèt t veur öar ook beskoarmn teegn kwoade geestn, en was t veur ne verzekerige vuur vruchtboarheaid. De aske wat van de boakes köm, wör oawer t laand verdeeld, wat good was vuur de groond. De kristenen prebeerdn t heidense gebroek dr oet te kriegn, mear dèt is öar neet elukt, mear de beleawing van ne boake is vake neet mear met de Germaann verbeundn. De rooms-katteliekn hebt t gebroek verdreeid en dr n Rooms feest van emaakt.
In Tweante wördt dit gebroek boakebraandn eneumd. De leste joarn beent dr strenge milieuvuurskriftn an verbeundn.
[bewark] Vuurbereaiding
Wekkn, en mangs moandn in t vuurtn beent boakebouwers drok um nen zo hoog meugliken stapel te maakn. ne Boake kan wal boawn de 10 meter hoge wordn. Boakebouwers gaddert sneuihoolt bie mekoar en zett in t lestn nen steaiger op um nog heuger te könn bouwn.
In n tweeduuster wördt de boake an estökn. Hier keump völ volk op of, dee-t dr met mekoar nen mooin oawnd van maakt, met hèpkes, beer en Boakebitter. n Volgenden dag kö-j oaweral roekn dèt de leante zin intree hef emaakt.
t Bekeandst beent de Tweantse boakes, umdèt t gebroek hier nog t meeste vuur keump. Tweante hef t meest antal boakes pèr kilometer van Neerlaand.
[bewark] Wearldrekord
t Is gebroek um met noaberskopn nen wedstried te hooldn wee-t de grötste boake kan bouwn. t Wearldrekord steet op naam van n noaberskop Splo biej Riesn en Hooltn, met ne heugte van 27 meter.
[bewark] Riemken
Poasken
- Stokket de Boake hooge,
- stekt den stapel an,
- det slöt oe op t ooge,
- zulk kooldern at-e kan!
- De noabers bouwdn al wèkke,
- dn stapel is egröaid.
- non knispert doar de tèkke,
- zo glöainig mooi, zo t glöait.
- Loatt det veur non braandn,
- de wöarmte dut oe good.
- In alle ummelaandn,
- doar roekt ze wa-w non doot.
- Heurt dee tèkke knèttern,
- den weend den jaankt dr duur,
- Non zal t weer zik bèttern,
- De keulte geet met t uur.
- Alleman keump kiekn,
- fles boakebitter met,
- De weenter mut non wiekn,
- den doerdn al zonnen zet.
- In dee koolde tiedn
- was t bouwn al lang begunn.
- Mie duch, non ma-k t liedn,
- Det de Leante hef ewunn!
- -Martin ter Denge, 2007
[bewark] Neersassies
- Grunnegs:
- Poas(ke)vuur (t gebeuren)
- Poasbult, poasboaken (t ding zulf; boaken is ien t Grunnegs n aalgemain woord veur n brandende stoapel)
- Achterhooks: Poasvuur(bult)
 |
